خریدهای بهاصطلاح شب عید یکی از بازار داغ سال محصولات بهشمار میرود.
این گرمی بازار منحصر به مواد خوراکی و پوشاک نبوده، بلکه بسیاری برای نوسازی اثاثیه منزل یا خودرو شخصی مبادرت به خرید میکنند. در چند سال گذشته بهدلیل وضعیت نابسامان اقتصادیسیاسی کشور، روال عادی بازارهای مختلف بهم ریخته و برخی از این بازارها از حالت مصرفی خارجشدهاند، بازارخودرو از آن جمله است. اگر هر سال این روزها نمایشگاهداران روزهای پرمشغلهای داشتند، امسال با اپیدمی ویروس کرونا و ممنوعیت ترددها بازار خودرو روزهای خلوت خود را میگذراند، حتی برخی افراد برای تهیه پول موردنیاز پیشخانه مبادرت بهفروش خودروهای شخصی کردهاند.
بازار آرام خودرو
نعمتاله کاشانینسب، نایبرئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو درباره وضعیت بازار خودرو به صمت گفت: حدود یک هفته است که بازار خودرو آرامش نسبی داشته و فقط مصرفکننده واقعی برای خرید اقدام میکند. درحالحاضر دلالها فعالیتی در این بازار ندارند. وی افزود: نرخ خودروها تقریبا تثبیتشده اما نسبت به نیمه نخست سال تفاوت زیادی دارد. در ۶ ماه نخست سال بهدلیل جهش نرخ ارز، سایر بازارها هم تحتشعاع این امر، قیمتهایشان صعودی شد. درحالحاضر با آرامش در بازار ارز نرخ خودرو هم روند کاهشی دارد. او ادامه داد: در چنین شرایطی، بازار خودرو دیگر جذابیتی برای دلالان ندارد که بخواهند در این بازار فعالیت داشته باشد.
معاملات فقط با مصرفکننده واقعی در حال انجام است. نایبرئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو درباره وضعیت نرخ خودرو تا پایان سال گفت: بعید است در چند روز آینده قیمتها روند صعودی داشته باشند، زیرا با توجه به شرایط سیاسی کشور، بهنظر میرسد توافقهایی با مجامع بینالمللی انجام شود و مفاد برجام براساس اهداف ایران دوباره اجرایی شده و ریزش قیمتها ادامه داشته باشد.
احتکار بهضرر خریدار
کاشانینسب درباره وضعیت عرضه خودرو به بازار هم گفت: خودروسازان در حال تولید و پیشفروش محصولات هستند و کمبودی در بازار وجود ندارد. علاوهبر این، دیگر کسی بهدنبال ثبتنام در پیشفروشها برای خرید خودرو و احتکار نیست. در صورت نگهداشتن خودرو، در ادامه افراد ناچارند با ضرر آن را معامله کنند، زیرا خودروهای امسال یک مدل پایینتر از خودروهای سال آینده است. نایبرئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو درباره وضعیت بازار ۱۴۰۰ عنوان کرد: اگر رویه فعلی ادامه پیدا کند، روند کاهشی قیمتها ادامه خواهد داشت، بهویژه که نرخ ارز هم در حال کاهش است. البته نمیتوان پیشبینی قطعی کرد.
عرضه از تقاضا جلو افتاد
این روزها عرضه خودرو در بورس بسیار داغ شده اما هنوز این موضوع نهایی نشده است. کاشانینسب درباره وضعیت نرخ خودروها با عرضه به بورس گفت: نرخ خودرو بستگی به تولید شرکتهای خودروساز دارد هرچقدر تیراژ تولید بالاتر باشد و عرضه نسبت به تقاضا بیشتر، طبیعی است قیمتها دچار افت شود. درحالحاضر این شرایط در بازار خودرو حاکم است؛ یعنی عرضه از تقاضا پیشی گرفته و فقط مصرفکننده واقعی متقاضی خرید است. وی افزود: در ادامه شاهدیم که سرمایههای سرگردان از این بازار در حال کوچ هستند.
افت نرخ لوکسها
نایبرئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو درباره وضعیت نرخ در بازار خودروهای وارداتی اظهارکرد: بازار خودروهای لوکس کساد است و حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد نسبت به ۳ ماه قبل کاهش نرخ داشتهاند. اما باز هم خریداری ندارند.
درحالیکه قانون ممنوعیت واردات خودرو به کشور همچنان پابرجاست و بهتبع این قانون آمار خودروهای خارجی در بازار کاهش پیدا کرده است، دلیل کاهش نرخ لوکسها چیست؟ کاشانینسب در توضیح این مسئله گفت: نرخ خودروهای خارجی بدون ضابطه و منطق بسیار افزایش یافت. نرخ دلار که بالا میرفت نرخ خودرو جلوتر از آن افزایش مییافت. در ادامه چون شاهد شکسته شدن نرخ دلار هستیم نرخ این خودروها نزولی شده است.
کاهش معاملات
کاشانینسب با اشاره به بازار شب عید گفت: معاملات مانند سالهای قبل نیست. بهعنوانمثال، اگر در زمانیهای عادی نمایشگاهداران روزانه ۲ تا ۳ خودرو معامله میکردند، درحالحاضر خریدوفروش این تعداد هفتگی شده است.
نایبرئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو یادآور شد: معاملات در بازار خودروهای لوکس صفر است در بخش بازار خودروهای داخلی هم خریدوفروش محدود و فقط در رنج قمیتی ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان انجام میشود. در این بازار هم خودروهایی با نرخ بالاتر تقریبا خریداری ندارد.
بازار راکد است
امیر حاجابوالحسن از دیگر نمایشگاهداران خودرو درباره وضعیت بازار خودرو به صمت گفت: نرخ خودرو در حال کاهش و به همان نسبت بازار هم راکد است. وی افزود: تقریبا قیمتها ثابت شده و خریدوفروشی انجام نمیشود. او گفت: باوجوداینکه قیمتها بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان کاهش پیدا کرده اما خریداری وجود ندارد. این فعال بازار خودرو در پاسخ به این پرسش که آیا افت نرخ خودرو ۵۰ درصدی است، گفت: ریزش در این حد نبوده و بهعنوانمثال، پرشیا ۲۲۰ میلیون تومانی درحالحاضر ۲۱۰ میلیون تومان شده است.
معامله خودرو شخصی از سر اجبار
حاجابوالحسن اظهارکرد: بهدلیل اپیدمی ویروس کرونا و ممنوعیت ترددها خریدار واقعی هم برای خرید اقدام نمیکند. با وضعیت اقتصادی موجود تقریبا افراد بیشتر فروشنده هستند. در این هفته، دو مشتری برای فروش خودرو داشتم که یکی برای تهیه جهیزیه دخترش میخواست خودرو شخصی خود را بفروشد و دیگر برای تهیه پول پیش خانه.
وی ادامه داد: در بخش بازار خودروهای خارجی هم هرچه خودروها نرخ بالاتری داشتند، افت بیشتری کردند. با کاهش نرخ دلار و طلا نرخ خودرو هم کاهشی میشود. بهعنوانمثال، ماشین لباسشویی در چند روز اخیر ۵ میلیون افت نرخ داشته است.
ابوالحسن در پایان با اشاره به آمار معاملات نمایشگاهداران گفت: درحالحاضر هفتهای ۲ خودرو خریدوفروش میشود،آن هم بهدلیل نیاز افراد به پول. امیدواریم وضعیت اقتصاد متعادل شود تا همه بتوانند صاحب خودرو شوند.
احتمال کاهش شدید قیمتها
فربد زاوه، کارشناس صنعت خودرو هم در اینباره توضیح داد: پذیرفتن اصول اولیه تجارت با جهان، یعنی FATF و بازگشت به برجام پیششرط لازم هستند اما کافی نیستند.
او ادامه داد: درصورتیکه FATF تصویب شود و همزمان با آن بازگشت به برجام اتفاق بیفتد، بازار خودرو سقوط آزاد را تجربه میکند اما ریزش نرخ دوامی نخواهد داشت و دوباره نرخها به حالت سابق برمیگردند، زیرا سقوط نرخ بهصورت هیجانی و بر اثر کاهش انتظارات تورمی رخ میدهد اما افزایش تولید خودرو و کاهش نرخ تورم به سرعت تجربه نمیشود و در نهایت بازار با ثبات نسبی نرخ مواجه میشود.
این کارشناس درباره پیشبینی میزان ریزش نرخ در بازار خودرو عنوان کرد: در بازار خودروهای خارجی ریزش نرخ شدید است و به ۴۰ تا ۵۰ درصد میرسد اما چنانچه FATF تصویب شود، در بازار خودروهای داخلی با کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی نرخ مواجه میشویم. زاوه دلیل این موضوع را متناسب نبودن نرخ خودروهای خارجی با بهای فعلی دلار میداند و گفت: ممنوعیت واردات، نرخ خودروهای خارجی را بر مبنای دلار ۵۰ هزار تومانی تغییر داده اما بهای خودروهای داخلی با نرخ فعلی دلار در بازار آزاد متناسب است.
رخدادهای سیاسی و بازار خودرو
بهتازگی به خاطر برخی رفتارهای اقتصادی و سیاسی در کشور، تعدادی از کارشناسان صنعت خودرو معتقدند در سال آینده شاهد کاهش شدید نرخ خودرو خواهیم بود. این کارشناسان حتی محدوده کاهش نرخ خودرو را هم پیشبینی کردهاند. احمد نعمتبخش، دبیر انجمن خودروسازان ایران درباره تاثیر تصویب FATF بر بازار خودرو به تجارتنیوز گفت: زمانیکه ۹۸ درصد کشورهای جهان اصول اولیه تجارت با دنیا را پذیرفتهاند، نپیوستن به FATF مصداق بارز خودتحریمی است و برای تجارت با جهان هیچ راهی نداریم جز اینکه FATF را بپذیریم.
او ادامه داد: نپیوستن به FATF موجب شده نقلوانتقال پول برای خودروسازان بسیار دشوار شده و همین مسئله تامین برخی قطعات از جمله قطعات الکترونیک را به تاخیر انداخته است.
در ادامه تولید هم کاهشی میشود؛ در نتیجه کاهش تولید موجب کاهش عرضه و افزایش نرخ خودرو شده است. نعمتبخش تاکید دارد: چنانچه FATF تصویب شود و خودروسازان خارجی برای همکاری وارد ایران شوند، نرخ خودرو در بازار آزاد تقریبا به اندازه نرخ کارخانه شده و زمینه برای تکنرخی شدن خودرو فراهم میشود.
سخن پایانی
تقاضای کاذب زمانی خود را نشان میدهد که با وجود افزایش محصولات، به آمار متقاضیان هم افزوده میشود. هر زمان نرخ خودرو، طلا، ارز و... افزایش یافت به همان نسبت بازار تقاضا نیز داغ شد در ادامه اما زمانی که خودرو قیمتها نزولی میشود با وجودی که بهترین فصل خرید است کسی برای خرید اقدام نمیکند.
از سوی دیگر، پیشبینی میشود با به نتیجه رسیدن FATF ریزش واقعی در بازار خودرو رخ دهد و براساس پیشبینی برخی فعالان حوزه خودرو نرخ خودرو در کشور تکنرخی شود درحالیکه امروز شکاف زیادی بین نرخ کارخانه و نرخ بازار وجود دارد.