به گزارش نما، زیان انباشته بانک شهر طبق آخرین صورت مالی در ۹ماهه ابتدایی سال۹۹ به حدود ۲۲هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم معادل ۱۴برابر سرمایه هزار و ۵۰۰میلیارد تومانی ثبت شده این شرکت بوده که از سال۱۳۹۴ به بعد افزایش پیدا نکرده است، البته در ماههای اخیر گمانهزنیهایی مبنیبر افزایش ۲۸۰درصدی سرمایه بانک شهر از محل آوردههای نقدی شده است، که بعید بهنظر می رسد رخ دهد.
بنابراین بانک شهر مشمول ماده۱۴۱ قانون تجارت کشور است که در آن گفته شده درصورت اینکه زیان انباشته بیشتر از نصف سرمایه بنگاه باشد، هیاتمدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوقالعاده صاحبان سهام را برگزار کند تا موضوع انحلال یا بقای شرکت مورد بررسی قرار گیرد و در غیر این صورت هر ذینفع میتواند انحلال شرکت را از دادگاه صلاحیتدار درخواست کند. زیان انباشته بالا، بانک شهر را مجبور به استقراض از بانک مرکزی و دیگر بانکها کرده است که تبعات اقتصادی برای کشور دارد.
بررسیها نشان میدهد علت اصلی غوطهوری این بانک، فعالیتهای بنگاهدارانه و پرداخت سودهای بالا به سپردههاست.
طبق نتایج صورت مالی بانک، ۲۱شرکت فرعی و وابسته بانک شهر چیزی حدود ۴هزار و ۱۰۰میلیارد تومان به این بانک بدهی داشته که فعالیت عموم این شرکتها غیربانکی و در حوزههای پرریسکی مانند عمران، ارز، بیمه و... است. همچنین بسیاری از شرکتهای این بانک دارای زیان انباشته بوده و بعید است بتوانند بدهیهای خود را با بانک تسویه کنند. در مرحله بعد بهنظر میرسد بالا بودن نرخ موثر سود سپردههای این بانک و همچنین پیشی گرفتن هزینهها از درآمدهای ناشی از اعطای تسهیلات در زیان انباشته این بانک تاثیر بهسزایی داشته است.
کفایت سرمایه این بانک نیز به حدود منفی ۳۵درصد (استاندارد آن مثبت ۸درصد است) رسیده که نشان میدهد بانک شهر با پول سپردهگذاران خود بیش از حد داراییهای پرریسک خریده که اگر سپردهگذاران به این ریسک آگاه شوند، عمر بانک کفاف واکنش مقتضی به آن را نخواهد داد. این بانک با وجود اینکه از سال۹۵ به بعد وارد مسیر زیانسازی شده است، بیش از ۶۰۰درصد بازدهی برای سهامداران خود در بازار سرمایه تا بهحال داشته است.
اخیرا رسم شده در انتقاد از عملکرد شرکتهای بورسی، عنوان میشود فلان شرکت هزارانهزار دارایی و ملک و املاک دارد. بانک شهر هم قطعا از این مساله مستثنی نیست و شاید تنها یکی از ساختمانهای این بانک در شمال شهر تهران بیش از هزارمیلیارد تومان قیمت داشته باشد. اما باید توجه کرد مادامی که آن داراییها مولد یا تجدید ارزیابی نشوند وجود آنها هیچ مزیتی برای بانک نخواهد داشت.
زیان انباشته ۲۲هزار میلیارد تومانی بانک شهر
بانک شهر ازجمله بانکهایی است که با سرمایه ۱.۵ هزار میلیارد تومانی نماد معاملاتی آن در تابلوی نارنجی بازار پایه حضور دارد. این بانک یکی از بانکهای عمومی وابسته به شهرداریهای کشور محسوب شده که در چندسال اخیر (سال ۹۵ به بعد) روند زیاندهی درپیش گرفته، بهطوریکه میزان زیان انباشته این بانک براساس صورتهای مالی حسابرسینشده منتهیبه شهریور سالجاری به ۲۱ هزار و ۹۷۰ میلیارد تومان رسیده که ۱۴ برابر میزان سرمایه ثبتشده آن (۱۵۵۷ میلیارد تومان) است. شاخص سود یا زیان انباشته ازجمله شاخصهایی است که وضعیت مطلوب یا نامطلوب یک بنگاه را بهتصویر میکشد.
درواقع برای بررسی عملکرد یک بنگاه، زیان انباشته، دروازه عملکرد محسوب میشود و ارقام نامطلوب آن بهتنهایی نیز میتواند وضعیت و چالشهای آتی بنگاه را بهتصویر بکشد. بر این اساس هرچه زیان انباشته افزایش یابد، در سال آتی از حجم فعالیتهای بنگاه کاسته و ادامه فعالیتها نیز غیرممکن خواهد شد. بانک شهر رکورددار زیان انباشته در سیستم بانکی است و عملکرد آن از سال ۹۵ به بعد و بهخصوص در سالهای ۹۷ و ۹۸ نشان از ناکارآمدی مدیریت این بانک دارد که امروز زیان انباشته این بانک چندین برابر سرمایه ثبتشده آن است و مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت میشود.
زیان انباشته بانک شهر در پایان اسفندماه سال گذشته با رشدی ۳۱ درصدی در مقایسه با سال ۱۳۹۷ به یک قدمی ۱۸ هزار میلیارد تومان رسید و در ۹ماهه سالجاری نیز با رشد ۱۲ درصدی درحدود ۲۱ هزار میلیارد تومان ثبت شده است. این بانک که در سالهای اخیر انتشار صورتهای مالی خود را با وقفههای طولانی همراه میکرد، در یکسال گذشته به انتشار آنها سرعت بخشیده، اما نکات منفی بسیاری وجود دارد.
بررسی صورتهای تلفیقی بانک در ۱۰سال اخیر نشان میدهد این بانک از سال ۹۰ تا پایان سال ۹۴ سود شناسایی کرده و در اسفند منتهیبه سال ۹۴ سود انباشته آن به حدود ۵۰۰ میلیارد تومان نیز رسیده است. اما سال ۹۵ نقطهعطف این بانک در آغاز مسیر نزولی بوده، بهطوریکه تا پایان سال ۹۸ در هر سال بهطور میانگین زیان انباشته آن با رشد ۱۵۰ درصدی همراه بوده است. بزرگی زیان انباشته این بانک بهحدی است که حدودا ۰.۷ درصد از کل نقدینگی کشور است، حال با کدام توجیه اقتصادی «بانک شهر» درحال فعالیت است، الله اعلم!
سایه سنگین ماده ۱۴۱ روی بانک شهر
بانک شهر در سالهای اخیر همواره با تراز درآمدی منفی مواجه بوده است و بیش از آنکه از تسهیلات اعطایی درآمد کسب کند، به سپردههای سرمایهگذاری سود پرداخت کرده است. درواقع، درحالیکه عملیات بانکی در این شرکت با زیان همراه بوده، اما به بنگاهی برای سوددهی به برخی سپردهگذاران تبدیل شده است. زیان عملکردی بانک شهر از سال ۹۵ تا پایان ۹ماهه ۹۹ درحالی ۱۴ برابر شده که قیمت هر برگه سهام این بانک در بازار سهام در مدت مذکور ۸ برابر شده است.
بانک سرمایه مدتهاست که مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت است. براساس این ماده قانونی اگر بر اثر زیانهای وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان برود یا بهعبارت دیگر میزان زیان انباشته شرکت بیشتر از نصف سرمایه شرکت باشد، هیاتمدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوقالعاده صاحبان سهام را برگزار کند تا موضوع انحلال یا بقای شرکت موردبررسی قرار گیرد و هرگاه مجمع مزبور رای به انحلال شرکت ندهد، باید در همان جلسه و با رعایت مقررات ماده ۶ قانون تجارت، سرمایه شرکت را به مبلغ سرمایه موجود کاهش دهد.
زیان انباشته بانک سرمایه درحال حاضر ۱۴برابر سرمایه ۱۵۰۰میلیاردی این شرکت است و درصورتیکه هیاتمدیره برخلاف این ماده، مجمع عمومی فوقالعاده را تشکیل ندهد یا مجمعی که دعوت میشود نتواند مطابق مقررات قانونی منعقد شود، هر ذینفع میتواند انحلال شرکت را از دادگاه صلاحیتدار درخواست کند.
۶ دلیل زیان انباشته در بانک شهر
با گذشت ۱۱ ماه از سال ۹۹، بانک شهر بهتازگی و در تاریخ ۴ اسفند ۹۹ اقدام به انتشار صورت مالی تلفیقی سال مالی منتهی به پایان ۹۸ (حسابرسیشده) کرده که گواهی بر عدم رعایت قوانین شفافیت بانک مرکزی و بازار سرمایه توسط این بانک است. بررسی اظهارنظر حسابرس رسمی پیش از گزارش عملکرد داراییها و سودوزیان این بانک حاوی نکات قابلتاملی است. حسابرس رسمی در بیش از ۲۰مورد اظهارنظر، نکات منفی از عملکرد این بانک بیان میکند.
بهطور خلاصه بهنظر میرسد پرداخت سود بالا توسط این بانک در سالهای اخیر، فزونی گرفتن هزینهها به درآمدها، اعطای تسهیلات بیش از اندازه به شرکتهای فرعی این بانک که در فعالیتهای پرریسک اقتصادی مشغول هستند و عدم تسویه این تسهیلات ازسوی شرکتها، زیان انباشته بسیاری از شرکتهای فرعی بانک و عدم استفاده مولد از داراییها و مستغلات و عدم فروش و تجدید ارزیابی آنها مهمترین عوامل انحراف بانک بهسمت ورشکستگی هستند.
در بند ۱۴ اظهارنظر حسابرس رسمی، زیان انباشته بانک بیش از حد مجاز عنوان شده و پیگیری موثر ازسوی هیاتمدیره برای خروج از این وضعیت خواسته شده است. در این بند علت اصلی زیان انباشته بانک شهر، افزایش هزینه تامین منابع نقدی درمقابل درآمدهای حاصل از اعطای تسهیلات است.
صورتهای مالی نه بهموقع، نه استاندارد
حسابرس در ابتدای گزارش، ایرادات تکنیکی به صورتهای مالی بانک وارد میکند و در مورد ۵ آن اعلام میدارد که؛ الزامات استانداردهای حسابداری درخصوص نحوه ارائه و افشای صورتهای مالی تلفیقی و بانک در مواردی ازجمله ارائه ترازنامه، ارائه صحیح جریانهای نقدی حاصل از فعالیتهای عملیاتی، تفکیک مالیات بر درآمد به سالجاری و سالهای قبل، یکنواختی رویههای حسابداری گروه (تجدید ارزیابیها)، نحوه طبقهبندی و افشای برخی اقلام و همچنین درج عناوین صحیح صورتهای مالی، رعایت نشده است.
همچنین بررسیها نشان میدهد بانک شهر یکی از موارد بسیار مهم استانداردهای شفافیت و انتشار عمومی اطلاعات خود که «اراده صورت مالی حسابرسیشده در موعد مقرر است» را رعایت نکرده و گزارش حسابرسیشده عملکرد خود در سال ۹۸ را با چندینماه تاخیر انتشار داده است.
۴ هزار میلیارد بدهی شرکتهای خودی
یکی از مهمترین موارد، وضعیت شرکتهای فرعی بانک شهر است. در بند ۱۱ اظهارنظر حسابرس رسمی آمده است: «باتوجه به زیاندهی تعدادی از شرکتها و توقف فعالیت برخی از آنها در سالهای اخیر و اینکه در پایان سال ۱۳۹۸ مانده زیان انباشته مندرج در ترازنامه تعدادی از این شرکتها به بیش از چندینبرابر سرمایه ثبتشده آنها بالغ شده، در شرایطی که مدارک مستندی درخصوص ارزشگذاری داراییهای شرکتهای فوقالذکر ارائه نشده، قابلیت بازیافت تسویه هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان بدهی بانک از این شرکتها مشخص نیست. حسابرس رسمی در این بند به حدود هزارو ۳۰۰ میلیارد تومان مطالبات مشکوکالوصول بانک از ۲۱ شرکت فرعی بانک اشاره دارد که بیش از ۱۸ ماه از تاریخ سررسید آن گذشته است.
بررسی شرکتهای فرعی و وابسته بانک شهر نشان میدهد ۲ هزارو ۴۰۰ میلیارد تومان مطالبات جاری بانک از این شرکتهاست و ۳۱۶ میلیارد نیز بدهی معوق وجود دارد. منظور از بدهی معوق بدهیهایی است که بین ۶ تا ۱۸ ماه از تاریخ سررسید آن گذشته و در شرف مشکوکالوصول شدن است. با احتساب هزارو ۳۰۰ میلیارد تومان مطالبات مشکوکالوصول، مجموع مطالبات بانک از ۲۱ شرکت وابسته و فرعی به حدود ۴ هزارو ۱۰۰ میلیارد تومان میرسد که رقم هنگفتی است.
ایراد اصلی این مساله نوع فعالیت این شرکتها و زیانده بودن بسیاری از آنها است. بررسیها نشان میدهد عمده شرکتهای وابسته و فرعی «بانک شهر» در فعالیتهای غیربانکی مانند عمرانی، بیمه، ارز و ... فعال بوده که باتوجه به شرایط اقتصادی کشور، پرریسک محسوب شده و از همینرو بسیاری از آنها زیانده شدهاند. در همین مورد، حسابرس رسمی عنوان کرده که بانک شهر بالغ بر ۲ هزارو ۴۰۰ میلیارد تومان از شرکتهای فرعی خود مطالبه داشته که محور فعالیت این شرکتها غیربانکی بوده است.
بانک شهر چیزی نمیفروشد
ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که بانکها براساس دستورالعمل بانک مرکزی مبنیبر خروج از بنگاهداری، ملزم به فروش داراییهای مازاد خود هستند. در آخرین مورد، بانک شهر چندیپیش ۱۳رقبه از املاک مازاد خود را به مزایده گذاشت که تنها یک ملک مشتری پیدا کرد و ۱۲رقبه املاک بهدلیل عدم دریافت پیشنهاد، به فروش نرسید. بهعبارتی، نهتنها در کسب درآمد مطلوب از عملیات بانکی موفق عمل نکرده، بلکه در فروش داراییهای مازاد خود نیز با مشکل عدیده مواجه است.
فعالیت با کفایت سرمایه منفی ۳۵ درصدی!
سرمایه مناسب و کافی یکی از شرایط لازم برای حفظ سلامت نظام بانکی است و هریک از بانکها و موسسات اعتباری برای تضمین ثبات و پایداری فعالیتهای خود باید همواره نسبت مناسبی را میان سرمایه و ریسک موجود در داراییهای خود برقرار کند. کارکرد اصلی نسبت کفایت سرمایه، حمایت بانک در برابر زیانهای غیرمنتظره و نیز حمایت از سپردهگذاران و اعتباردهندگان است. بهدلیل حفاظتی که این نسبت در برابر زیانهای وارده ایجاد میکند، حفظ و نگهداری سرمایه کافی و متناسب با مخاطرات موجود منبع اصلی اعتماد عمومی به هر بانک بهطور خاص و سیستم بانکی بهطور عام است. نسبت کفایت سرمایه حاصل کسری است که درصورت آن، سرمایه نظارتی (سرمایه پایه) از مجموع سرمایه لایه یک (سرمایه اصلی بانکها) و سرمایه لایه دوم (سرمایه تکمیلی بانکها) تشکیل میشود.
حسابرس رسمی در بند۲۰ گزارش مالی سال۹۸ اعلام میکند که نسبت کفایت سرمایه محاسبه شده برای بانک شهر کمتر از حدنصاب مقرر بانک مرکزی (۸درصد) است که تبعات مالی فراوانی دارد. بررسیهای صورت مالی بانک شهر نشان میدهد نسبت کفایت سرمایه این بانک در سال منتهی به اسفند۹۸ حدود منفی ۳۵درصد بوده است. این نسبت در سالهای ۹۶ و ۹۷ نیز بهترتیب منفی ۱۴ و منفی ۲۵ بوده است. نسبت منطقی کفایت سرمایه با توجه به اعلام بانک مرکزی در حدود ۸درصد بوده است و نسبت بسیار منفی کفایت سرمایه نشان میدهد که این بانک یکی از پرتهدیدترین بانکهای کشور از نظر پوشش ریسک خود و عمل به تعهدات در برابر مشتریان محسوب میشود.
۳۰۰ میلیارد وام، بدون دریافت وثیقه
مطالبات از اشخاص غیردولتی دیگر اظهارنظر مهم حسابرس است که حدود ۳۰۰میلیارد تومان تخمین زده و عنوان شده است وثایق کافی و متناسب با روال معمول عملیات بانکی دریافت نشده است. حسابرس رسمی در بند۱۵ اعلام داشته است که تسهیلات اعطایی و مطالبات از اشخاص غیردولتی شامل ۳۱۰میلیارد تومان بوده که تضمین آن توسط شرکتهای گروه (سرمایهگذاری شهر آتیه، ساختمان و عمران شهر پایدار و لیزینگ شهر) از طریق ظهرنویسی صورت پذیرفته و عملا وثایق کافی و متناسب با روال معمول بانکی دریافت نشده است. توضیح اینکه وجوه تسهیلات اعطایی به سایر اشخاص، نهایتا دراختیار شرکتهای گروه قرار گرفته است.
از سال ۹۶ به بعد چه بر سر بانک شهرداری آمد؟
منبع: روزنامه فرهیختگان
از سال ۹۶ به بعد چه بر سر بانك شهرداری آمد؟
زیان انباشته بانك شهر به ۲۲هزار میلیارد تومان رسیده، دستودلبازی بانك و فعالیت خطرناك شركتهای آن به مرحله حساسی رسیده است.
صاحبخبر -
∎
نظر شما