به گزارش جهان صنعت نیوز: اردوغان در سخنرانی خود قطعهای از شعر ارس (آراز) با این مضمون را خواند «ارس را جدا کردند و آن را با میله و سنگ پر کردند / من از تو جدا نمیشدم، به زور جدایمان کردند». شعری که گفته میشود نماد تجزیهطلبان و پانترکیستها به حساب میآید. بعد از موضعگیری جدی و محکم ظریف، واکنش کاربران فضای مجازی در توئیتر را نیز به همراه داشت، به نحوی که اکثریت پیامگذاران این حرف اردوغان را مداخله در امور ایران و تمامیت ارضی این سرزمین دانستند و با راهاندازی هشتکهایی مثل # اردوغان غلط کرد اعتراض خود را به این شعر نشان دادند.
محمدجواد ظریف در پیامی توئیتری در واکنش اعتراضی خود به این شعر که از سوی اردوغان خوانده شد، نوشت: «به اردوغان نگفته بودند آن شعری که به غلط در باکو خواند، به جدایی اجباری مناطق شمال ارس از سرزمین مادریشان ایران اشاره دارد. آیا او متوجه نشد که با خواندن این شعر علیه استقلال جمهوری آذربایجان سخن گفته است؟ هیچکس نمیتواند درباره آذربایجان عزیز ما صحبت کند.»
گفتنی است، اشاره ظریف به واقعه تاریخی جدایی بخشهایی از خاک ایران در چارچوب عهدنامه ترکمانچای است که طی سالهای گذشته به جزئی از خاک جمهوری آذربایجان، ترکیه و ارمنستان تبدیل شدهاند. عهدنامه ترکمانچای در اسفند ۱۲۰۶ شمسی برای پایان دادن به جنگهای ایران و روسیه در دوران فتحعلیشاه قاجار امضا شد. با امضای این پیمان، سه ایالت قفقاز یعنی ایروان، نخجوان و بخشهایی از تالش در اختیار روسها قرار گرفت و حاکمیت ایران بر دریای مازندران محدودتر شد. همچنین کاپیتولاسیون «قضاوت کنسولی» هم در این راستا بر مردم ایران تحمیل شد.
بنابراین با این پیمان که در تاریخ از آن به پیمان ننگین یاد میشود در مجموع حدود ۳۰ هزار کیلومترمربع از خاک ایران جدا شد که اکنون حدود ۲۰ هزار کیلومترمربع از ارمنستان، پنج هزار کیلومترمربع از ترکیه و پنج هزار کیلومترمربع از جمهوری آذربایجان را تشکیل میدهد.
به دنبال موضوع جدی و واکنش اعتراضی وزیر امور خارجه ایران به این شعر! کاربران ایرانی در توئیتر از موضع ظریف حمایت کردند و همچنین خواستار برخورد جدی وزارت خارجه و محمدجواد ظریف با این اظهارات مداخله جویانه رییسجمهور ترکیه شدند. آنها همچنین در پایین این توئیت از ظریف خواستند که این توئیت را به زبان ترکی هم منتشر کند.
پس از ایجاد حساسیت توسط ظریف و کاربران فضای مجازی نسبت به موضوع، برخی مسوولان دیگر از جمله حسامالدین آشنا مشاور رسانهای حسن روحانی، سفیر ایران در اوکراین، عباس اخوندی وزیر سابق راهوشهرسازی، مشاور عالی معاون علمی و فناوری رییسجمهوری، محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره این اقدام اردوغان موضعگیری کردند.
واکنشها به شعرخوانی اردوغان
منوچهر مرادی سفیر جمهوری اسلامی ایران در اوکراین در توئیتی نسبت به اظهارات اخیر اردوغان رییسجمهور ترکیه واکنش نشان داد و نوشت: «احسنت!»
نظامی گنجوی شاعر بزرگ پارسیگوی ایران که برخی نابخردانه در پی مصادره آثار او و دیگر مفاخر ایرانی هستند، چه زیبا میگوید: همه عالم تن است و ایران دل/نیست گوینده زین قیاس خجل/چون ایران دل زمین باشد/دل ز تن به بود، یقین باشد.»
حسامالدین آشنا مشاور حسن روحانی در واکنش به اظهارات شعرخوانی اردوغان و با کنایه به موسسه ضدایرانی ایرام وابسته نوشت: «نتیجه تکیه بر مشاورههای شبه اندیشکدههایی چون ایرام بهتر از این نمیشود.»
محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در واکنش به شعرخوانی رییسجمهور ترکیه در مراسم رژه در باکو با استناد به تکرار تجربه شکستخورده داعش در سوریه، اظهارات اردوغان را نادرست دانست.
رضایی در پیامی در صفحه شخصیاش در فضای مجازی نوشت: «اگر آقای اردوغان از خواندن شعر ارس، منظورش ایران بزرگ است، درست است، زیرا آذربایجان در قلب ملت ایران و در کنار برادران دیگرش از قوم لر، کرد، بلوچ و عرب قرار دارد. اگر نظرش، تکرار تجربه شکستخورده داعش در سوریه است، حرف غلطی است.»
کامبیز مهدیزاده مشاور عالی معاون علمی و فناوری رییسجمهور هم به شعرخوانی رجب طیب اردوغان رییسجمهور ترکیه در باکو واکنش نشان داد و در پیامی توئیتری نوشت: «آقای اردوغان، این را بدان که کسی نمیتواند درباره آذربایجان به غلط صحبت کند و شعر بخواند و تاریخ را تحریف کند. تاریخ را با دقت بخوان و نقشهخوانیات را قوی کن. غم تجزیه ایران ۲۰۰ ساله شد. آذربایجان سر و سر ایران است.»
البته عباس آخوندی وزیر سابق راهوشهرسازی هم در حساب توئیتری خود نسبت به این موضوع واکنش نشان داد و از ساکتان داخلی انتقاد کرد. آخوندی در پیام توئیتری خود نوشت: «این نشان از همراستایی سیاستهای توسعهطلبی منطقهای #ترکیه، همراهی #جمهوری آذربایجان و راهبری و طراحی #اسراییل دارد. #آذربایجان همواره نهتنها حافظ سرزمین #ایران که از بانیان و ارکان اصلی #تمدن ایران بوده و هست. اقدام #اردوغان محکوم، ولی خود به خوابزدگان در ایران چه میگویند؟»
اگرچه توقع میرفت با گذشت بیش از ۲۴ ساعتی که از اظهارات نسنجیده و مداخلهجویانه اردوغان درباره تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران میگذرد، شخصیتهای بیشتری مسوولانه نسبت به این موضوع با اهمیت واکنش نشان داده و موضعگیری کنند ولی در کمال تعجب! نمایندگان مجلس که درباره هر موضوع پیشپاافتاده مرتبط و غیرمرتبطی اظهارنظر و ورود میکنند، در این باره سکوت اختیار کردهاند! به نظر میرسد کنایه آخوندی هم به نمایندگان خاموش مجلس در این باره است.
از میان بیش از ۲۹۰ نماینده مجلسی که اتفاقا این موضوع ویژه بیش از هر مساله دیگری به ورود و موضعگیری آنها خصوصا نمایندگان آذربایجان غربی و شرقی نیاز دارد، تا زمان نوشتن این گزارش به طرز عجیبی سکوت کردهاند و حتی محمدباقر قالیباف هم در این باره واکنشی نشان نداده است. تنها از میان خیل عظیم بهارستاننشینان دو نماینده مجلس که هر دو نیز پس از واکنش محمدجواد ظریف، به این موضوع واکنش توئیتری نشان دادهاند.
در یکی از این واکنشها، غنی نظری در صفحه توئیتر خود نوشته است: «سیاست خارجی نوعثمانیسم، اردوغان را به حدی سردرگم کرده که تاریخ منطقه را هم فراموش کرده است. اساتید تاریخ و صاحبان کرسیهای علم سیاست در ترکیه به او یادآوری کنند که آذربایجان بزرگ متعلق به کجا بود. تمامیت ارضی، خط قرمز ماست.» جلیل رحیمآبادی نیز در توئیتر خود توئیت ظریف را بازنشر کرده و نوشته است: «چو ایران نباشد تن من مباد…»
بنابراین به نظر میرسد مجلسیها شاید منتظر کسب تکلیف از بزرگان و همفکران بیرون از مجلس خود هستند تا در این موضوع خاص و ویژه همچنان به سکوت خود ادامه دهند یا برای اردوغان هم مثل جو بایدن خط و نشان بکشند و طرحهای آتشین تصویب کنند.
سکوت نمایندگان درباره اظهارات اردوغان سوالبرانگیز است
جلال جلالیزاده فعال سیاسی اصلاحطلب و نماینده ادوار مجلس در گفتوگو با «جهانصنعت» ضمن محکوم کردن این اقدام اردوغان که آن را مصداق دخالت ترکیه در تمامیت ارضی ایران بزرگ نامید، از سکوت نمایندگان مجلس یازدهم در این باره ابراز شگفتی و تاسف کرد.
جلالیزاده در توضیح سابقه منطقه مورد مناقشه ارمنستان و آذربایجان به «جهانصنعت» گفت: «در جنگ میان ارمنستان و آذربایجان اگرچه ایران باید نقش پررنگتری ایفا میکرد ولی از این گذشته این سرزمین در اصل سرزمین کردها بوده است که در زمان استالین جمهوری سرخ نامیده شده بود. بعدا با آتاتورک توافق کردند و این سرزمین را به آذربایجان سپردند. پس از آن ارمنیها این سرزمین را تصرف کردند. سال جاری هم آذربایجان با کمک ترکیه به این مناطق حمله کرد و دوباره آن را پس گرفت و به همین دلیل احساس غروری برای آذربایجان و ترکیه ایجاد کرد.»
این فعال سیاسی و نماینده ادوار مجلس با اشاره به شعری که اردوغان درباره ارس خوانده است، ادامه داد: «تاکنون سابقه نداشته است دو کشور که با یکدیگر میجنگند، کشور دیگری در جشن پیروزی، شعری بخواند که تحریکآمیز بوده و موجب تحریک تجزیهطلبان داخلی ایران شود. این اقدام به شدت محکوم است و ایران هم باید علاوه بر موضعگیری بهنگام و قاطع وزیر امور خارجه در توئیتر به صورت دیپلماتیک اعتراض رسمی خود را به این اقدام اردوغان اعلام کند.»
این استاد دانشگاه اقدام اردوغان را کار درستی ندانست و افزود: «این اقدام، کار درستی از سوی یک سیاستمدار نیست. این شعرخوانی پیام خوبی از نظر ایرانیها ندارد و دخالت در امور داخلی ایران محسوب میشود. ایران کشور جنگطلبی نیست ولی به دلیل بیلیاقتی قاجاریه بخشهایی از سرزمینها جدا شدهاند، ولی به جای اینکه ایران مدعی شود بخشهایی که به ناحق و با سیاست غلط از کشورمان جدا شدهاند طبق قرادادهایی که وجوددارد، این سرزمینها به ایران بازگردند، جالب است که دیگران مدعی بخشهایی از خاک و سرزمین ما شدهاند.»
جلالیزاده ادامه داد: «مساله پان ترکیست یک خطر جدی برای آینده کشور است و به دلیل اینکه متاسفانه مسوولان ما به این موارد توجهی ندارند و همه حساسیتشان نسبت به کردها است، این قسمت مهم را فراموش کردهاند. در حالی که ما معتقدیم استقلال و یکپارچگی ایران باید حفظ شود.»
این نماینده دور ششم مجلس با انتقاد از سکوت نمایندگان فعلی درباره این موضوع گفت: «به دلیل اهمیت موضوع همه مسوولان باید در این باره واکنش نشان دهند، ولی با وجودی که بیش از ۲۴ ساعت از این سخنان گذشته است، نمایندگان مجلس که درباره هر موضوعی واکنش نشان میدهند، در این باره سکوت کردهاند. چیزی که اتفاق خوشایندی نیست و جای تاسف دارد.»
جلالیزاده از نمایندگان خواست درباره این موضوع حساس باشند و در حمایت از موضعگیری وزیر خارجه کشورمان، پیگیری کنند که این شعر جداییطلبانه با چه هدف و نیتی در آن مراسم خوانده شده است.
جلالیزاده از همه مسوولان خصوصا نمایندگان مجلس خواست که تمامیت ارضی ایران را نادیده نگیرند و در حمایت از ظریف اعتراض خود را به کشور ترکیه اعلام کنند و همانطور که رییسجمهوری گفت درباره موضوعات سیاست خارجی کشورمان تنها یک صدای مشترک از بیرون شنیده شود تا هر کسی به خودش جرات ندهد به تمامیت ارضی ایران بزرگ چشم طمع بدوزد و سخنانی مداخلهجویانه و جداییطلبانه بیان کند.
نظر شما