صاحبخبر - صدور بیانیه هستهای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای عضو گروه 1+5 منجر به تندتر شدن شیب سقوط آزاد قیمت طلای سیاه در بازارهای جهانی شده است.
بر این اساس پس از صدور این بیانیه از جانب ایران و پنج قدرت جهان، قیمت جهانی هر بشکه نفتخام برنت دریای شمال در بازار معاملات لندن بیش از پنج درصد کاهش یافت.
گزارش رسانههای بینالمللی حاکی از آن است که در آخرین معاملات روز پنجشنبه 13 فروردین قیمت هر بشکه نفتخام برنت دریای شمال دو دلار و ۳۰ سنت کاهش یافت و به ۵۴ دلار و ۸۰ سنت رسید.
بهای نفتخام سبک وست تگزاس اینترمدییت آمریکا هم برای تحویلهای مدت دار با ۹۵ سنت کاهش معادل دو درصد به ۴۹ دلار و ۱۴ سنت در هر بشکه رسید.
این درحالی است که در طول هفته جاری قیمت نفت روندی کاهشی به خود گرفته است و با توجه به پیشرفت مذاکرات هستهای ایران و ۵+۱ همواره در طول این مدت شاهد کاهش چند دلاری هر بشکه طلای سیاه بوده است.
همزمان با سقوط آزاد بهای نفتخام برنت دریای شمال و نفتخام شیرین آمریکا در بازارهای جهانی، بهای سبد نفتی اوپک و حتی قیمت طلای سیاه سبک و سنگین ایران هم کاهشی چند دلاری را تجربه کرده است.
امور اوپک و روابط با مجامع انرژی وزارت نفت ایران اخیرا با انتشار گزارشی اعلام کرده است: در پنج روز نخست فروردینماه سالجاری قیمت نفتخام سبک و سنگین ایران در بازارهای جهانی به ترتیب با ٣ دلار و ١٣ سنت و ٣ دلار و ٣٢ سنت کاهش به ۴٩ دلار و ٩٩ سنت و ۴٧ دلار و ۴٩ سنت برای هر بشکه رسید. این درحالی است که میانگین قیمت نفتخام سبک و سنگین ایران از ابتدای سال تاکنون به ترتیب ۵٠ دلار و ۴۵ سنت و ۴٨ دلار و ١١ سنت برای هر بشکه بوده است.
احتمال کاهش فعالیتهای حفاری آمریکا
با تند شدن شیب سقوط آزاد قیمت طلای سیاه در بازار جهانی، شائبه کاهش تعداد دکلهای حفاری در میادین نفت و گاز نامتعارف «شیل اویل و شیل گسهای» آمریکا شدت گرفته است.
آمارهای رسمی منتشر شده توسط اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد با کاهش تعداد دکلهای فعال در آمریکا به ٩٨۶ دستگاه دکل به پایینترین سطح از ژوئن ٢٠١١ میلادی تاکنون رسیده و این درحالی است که با کاهش قیمت نفت در طول ١٢ هفته گذشته ۵٨٩ دکل در آمریکا غیرفعال شدهاند.
در همین حال ویکتور شام، کارشناس و تحلیلگر کهنه کار بازار نفت به رسانههای بینالمللی گفته بود: توافق بین ایران و غرب بلافاصله قیمت نفت برنت را بیش از ۵ دلار پایین میکشد و اگر این توافق اجرایی شود منجر به افزایش عرضه نفت در بازارهای جهانی شده و قیمت نفت برنت را به ۳۰ دلار در بشکه خواهد رساند.
با این وجود هماکنون افزایش حجم ذخیرهسازی نفتخام و فرآوردههای نفتی مهمترین عامل تضعیفکننده قیمت نفت در بازارهای جهانی است بهطوری که آمارهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا از ثبت یک رکورد جدید در ذخیرهسازی نفت و فرآورده نفتی حکایت دارد.
در این بین کارشناسان بازار جهانی نفت کماکان از حملات هوایی رژیم آلسعود به یمن به عنوان یک عامل تقویتکننده نفت یاد میکنند هر چند با وجود حملات هوایی عربستان سعودی به یمن صادرات نفتخام این کشور عربی به کشورهای مختلف همچون چین ادامه دارد.
وضعیت صادرات با لغو تحریمها
سیدمحسن قمصری نیز در گفتوگو با مهر در تشریح وضعیت افزایش صادرات نفتخام ایران پس از صدور بیانیه هستهای تهران و تعلیق کامل تحریمهای بینالمللی گفت: بیش از آنکه توافقنامهای امضا شود یک بیانیه صادر شد و امکان افزایش صادرات نفت با صدور این بیانیه زود است.
مدیر امور بینالملل شرکت ملی نفت ایران با اعلام اینکه براساس اظهار نظرات مقامات وزارت خارجه باید در یک دوره سه ماهه مذاکرات برای توافق نهایی انجام شود، تصریح کرد: با این وجود شرکت ملی نفت ایران از لغو کامل تحریمها و محدودیتهای بینالمللی حمایت میکند.
این دیپلمات وزارت نفت با تاکید بر اینکه در صورت کاهش فشار از روی مشتریان نفتخام ایران امکان افزایش صادرات نفتخام وجود دارد، اظهار داشت: هماکنون خریداران متعددی از کشورهای مختلف جهان برای واردات نفتخام از ایران اعلام آمادگی کردهاند و افزایش فروش یا از سرگیری صادرات نفت در گرو تعلیق کامل تحریمهای ایران است.
این مقام مسوول با تاکید بر اینکه ایران برای افزایش فروش و صادرات نفتخام مشکلی ندارد، بیان کرد: پس از توافق کامل و لغو تمامی تحریمها امکان افزایش صادرات و فروش نفت ایران وجود دارد.
قمصری همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر از سرگیری فروش نفت ایران به کشورهای عضو اتحادیه اروپا، سریلانکا و آفریقای جنوبی هم توضیح داد: در طول چند سال گذشته به دلیل اعمال تحریمهای غیرقانونی بخشی از سهم ایران در بازار نفت توسط سایر کشورها گرفته شده است.
مدیر امور بینالملل شرکت ملی نفت ایران با بیان اینکه در حال حاضر خریداران بالقوهای حتی در بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای از سر گیری واردات نفتخام از ایران وجود دارد، تاکید کرد: شرکت ملی نفت ایران هم با استفاده از روشهای مدرن بازاریابی میتواند بخشی از بازار خود را پس بگیرد.
این مقام مسوول با تاکید بر اینکه افزایش صادرات نفت ایران مشروط به تعلیق تمامی تحریم و محدودیتهای بینالمللی است، خاطرنشان کرد: هماکنون زمینه افزایش صادرات فروش نفتخام ایران به کشورهای مختلف جهان وجود دارد.
ایران تا پیش از افزایش تحریمهای غیرقانونی غرب، بهطور متوسط روزانه ۲ تا 2/2 میلیون بشکه نفتخام به بازارهای جهانی صادر میکرد اما با شدت گرفتن محدودیتهای بینالمللی، حجم صادرات نفتخام ایران تا محدوده یک میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. بیژن زنگنه، وزیر نفت هفته گذشته با بیان اینکه در صورت تعلیق تحریمها حجم صادرات روزانه نفت ایران حدود یک میلیون بشکه افزایش مییابد، گفته است: این میزان از مجموع ظرفیت تولید از مدار خارج شده در میدانهای نفتی موجود انجام میشود و به سرعت میتوان آن را عملیاتی کرد. علاوه بر این در صورت تعلیق تحریمها امکان افزایش صادرات میعانات گازی، گاز مایع، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای پلیمری ایران در کوتاه مدت به بازارهای جهانی فراهم خواهد شد.
سیدمحسن قمصری هم پیشتر در جمع خبرنگاران با اشاره به اینکه ایران پس از تحریم ارتباط خود با مشتریان اروپایی را حفظ کرده است، گفته بود: ارتباط با مشتریان سابق نفت ایران پس از تحریم ادامه پیدا کرد، اگرچه این ارتباط به صورت سابق نبود اما کماکان ادامه دارد.
امکان کاهش 20 دلاری
روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف نیز طی گزارشی نوشت: ممکن است امضای توافق هستهای قیمتها را به حدود ۲۰ دلار در هر بشکه کاهش دهد. با سرازیر شدن مدیران شرکتهای غربی به تهران در آستانه لغو احتمالی تحریمهای اقتصادی، پروازهای دوبی به تهران در ماههای اخیر مملو از مسافران خارجی بوده است.
ایران یکی از بزرگترین اقتصادهای خاورمیانه طی سالهای اخیر هدف تحریمهای شدید اقتصادی غرب قرار داشته است اما دستیابی به یک توافق جامع بر سر برنامه هستهای این کشور در لوزان سوئیس در هفته جاری میتواند به این تحریمها پایان دهد.
بیشترین تاثیر برداشته شدن تحریمها به صنعت نفت مربوط خواهد شد. تهران یک غول نفتی خفته است که به دلیل تحریمها از بازارهای بینالمللی محروم شده و از دستیابی به فناوری و سرمایهگذاری لازم برای افزایش حجم تولید خود منع شده است. ایران 9 درصد ذخایر نفتی اثبات شده جهان را در اختیار دارد و انعقاد یک توافق هستهای میتواند میادین نفت این کشور را به روی سرمایهگذاری خارجی بگشاید.
با توجه به تداوم کاهش قیمت نفت، هرگونه افزایش صادرات نفت ایران میتواند موجب کاهش بیشتر قیمتها شود. قیمت نفت از ماه ژوئن گذشته تاکنون 50 درصد کاهش یافته و به حدود 50 دلار رسیده است. ممکن است امضای توافق هستهای قیمتها را به حدود 20 دلار در هر بشکه کاهش دهد.
میزان تولید نفت ایران در حال حاضر حدود 7/2 میلیون بشکه است که یک میلیون بشکه آن صادر میشود.
این رقم فاصله زیادی با رقم صادراتی ایران در زمان پیش از تحریمها دارد. براساس آمارهای بیپی، ایران در سال 2011 قادر به تولید روزانه بیش از چهار میلیون بشکه نفت بود. بهرغم دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز، برخی تحلیلگران توانایی ایران برای افزایش قابل توجه تولید در چنین بازه زمانی کوتاهی را زیر سوال میبرند.
چارلز رابرتسون، اقتصاددان ارشد موسسه رنسانس کپیتال در این باره گفت: «پس از سالها سرمایهگذاری کم ما تردید داریم که ایران بتواند به یکباره مقادیر زیادی نفت به بازار جهانی تزریق کند.
آخرین باری که این کشور توانسته بیش از میزان اوج تولید سال 2011 خود (4/4 میلیون بشکه در روز) تولید کند، سال 1978 بوده است.»
اما ایران احتمالا مجبور نیست برای افزایش فوری صادرات خود پس از توافق، میزان تولید خود را افزایش دهد. براساس برخی برآوردها ایران بین 7 تا 35 میلیون بشکه نفت ذخیره کرده است که در صورت توافق میتواند به یکباره به بازار جهانی تزریق شود.
در درازمدت افزایش قابل توجه تولید نفت ایران به صورت پایدار مستلزم ورود شرکتهای بزرگ نفتی بینالمللی است. شرکتهایی نظیر رویال داچ شل و توتال قبلا در ایران فعال بودند و در صورت برداشته شدن تحریمها و ارایه قراردادهای توسعهای جذاب از سوی ایران بدون شک به میادین نفتی این کشور باز خواهند گشت.
یکی از موانع اصلی افزایش قابل توجه تولید نفت ایران میتواند عضویت آن در اوپک باشد. این سازمان که کنترل یک سوم عرضه نفت جهان را در اختیار دارد، دارای یک نظام تعرفهای است که تهران برای افزایش سهم تولید خود در آن باید با کشورهای عضو مذاکره کند اما بعید است که عربستان از هرگونه افزایش صادرات نفت ایران حمایت کند.∎