امارات با اعلام آغاز روابط رسمی با اسرائیل اعلام کرد که ولیعهد این کشور با ترامپ و نتانیاهو درباره توقف اجرای طرح الحاق کرانه باختری به توافق رسیدند. در پی تصمیم امارات متحده عربی و اسرائیل به عادیسازی روابط دیپلماتیک، شهرداری تلآویو روی ساختمان خود پرچم امارات را انداخت. آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل در بیانیهای ابراز امیدواری کرد این توافق در رسیدن به راهکاری برای حل اختلاف فلسطین و اسرائیل بر اساس راهکار دو کشوری سهیم باشد. اتحادیه اروپا نیز در بیانیهای ضمن استقبال از توافق صلح امارات و اسرائیل این توافق را در ثبات منطقه سهیم دانست.
اظهارات نتانیاهو
نخستوزیر اسراییل در اظهاراتی توافق روز پنجشنبه با امارات برای آغاز روابط رسمی را تأیید و آن را روزی «تاریخی» خواند. به گزارش اسکای نیوز عربی، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل در این اظهارات توافق با امارات برای آغاز رسمی و علنی روابط با امارات را ستود. وی توافق دو طرف برای صلح را «روزی تاریخی» توصیف کرد. نتانیاهو همچنین گفت با محمد بن زاید ولیعهد امارات برای ایجاد روابط دوجانبه توافق کردیم و این توافق مهمی است و به «پیشرفت و شکوفایی منطقه» منجر میشود. وی همچنین گفت که کشورهای عربی و اسلامی دیگری هم هستند که به روند صلح ملحق خواهند شد. بنیامین نتانیاهو در ادامه گفت: ترامپ «قانونی بودن» شهرکسازیها در کرانه باختری را به رسمیت شناخته است و ما از «حاکمیتمان» و اراضی «خود» ابداً دست نمیکشیم.
واکنش ترامپ
رئیسجمهور آمریکا با تاریخی خواندن توافق امارات و اسراییل از نتانیاهو و بن زاید تشکر کرد. به گزارش اسکای نیوز، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا روز پنجشنبه اظهاراتی اعلام کرد رهبران اسرائیل و امارات برای آغاز روابط علنی و مستقیم توافق کردند. وی این توافق را «تاریخی» خواند و گفت: این توافق مهمترین دستاوردی است که در ۲۵ سال اخیر بهدستآمده و چهبسا شاهد اتفاقات دیگری در آینده باشیم. از رهبران امارات و اسراییل به خاطر «شجاعتشان» تشکر میکنم. وی همچنین این گفت که احتمالاً مراسم امضای این توافق ظرف هفتههای آتی در کاخ سفید صورت گیرد. ترامپ همچنین گفت که دوست دارد نام خودش را روی این توافق بگذارد اما رسانهها این موضوع را قبول نمیکنند.
واکنش گروههای فلسطینی
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در واکنش به این توافق که عصر روز پنجشنبه اعلام شد خواهان نشست فوقالعاده اتحادیه عرب و همچنین نشست فوری رهبران و گروههای فلسطینی برای بررسی پیامدهای این توافق شد. وی همچنین این توافق را بهمثابه به رسمیت شناختن قدس بهعنوان "پایتخت اسرائیل" و نیز خیانت به قدس و الاقصی دانست. رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین همچنین از وزارت خارجه فلسطین خواست وزیر فلسطین در ابوظبی را در واکنش به این توافق امارات و اسرائیل فرابخواند. سازمان آزادیبخش فلسطین هم گفت این توافق جایزه امارات به اسراییل از طریق مذاکرات محرمانه بود. جنبش جهاد اسلامی هم در بیانیهای عادیسازی روابط امارات با رژیم صهیونیستی را بهشدت محکوم کرد و گفت عادیسازی روابط یعنی تسلیم شدن در برابر این رژیم و این هرگز نمیتواند حقایق را تغییر دهد. فوزی برهوم سخنگوی حماس هم ضمن محکوم کردن این توافق، آن را اقدامی خطرناک و جایزهای مجانی به دشمن صهیونیستی در مقابل جنایات در حق ملت فلسطین دانست و گفت این توافق موجب تشویق هرچه بیشتر رژیم اشغالگر به ارتکاب جنایت علیه ملت و مقدسات فلسطین خواهد شد. عباس زکی از رهبران جنبش فتح هم اقدام امارات به عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی را شانه خالی کردن از مسئولیتهای ملی، دینی و انسانی خود در قبال مسئله فلسطین دانست.
واکنش ایران
وزارت امور خارجه بامداد جمعه با صدور بیانیهای برقراری روابط میان امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را بشدت محکوم کرد. به گزارش ایرنا، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در این بیانیه ضمن محکومیت شدید برقراری روابط دیپلماتیک میان امارات عربی متحده و رژیم صهیونیستی، این اقدام را یک حماقت راهبردی از سوی ابوظبی و تلآویو دانست که بدون تردید حاصل آن تقویت محور مقاومت در منطقه خواهد بود. در این بیانیه آمده است؛ جمهوری اسلامی ایران اقدام ننگین ابوظبی برای عادیسازی رابطه با رژیم جعلی، نامشروع و ضد بشری صهیونیستی را اقدامی خطرناک دانسته و با هشدار نسبت به هرگونه دخالت رژیم صهیونیستی در معادلات منطقه خلیجفارس، اعلام مینماید که دولت امارات و دیگر دولتهای همراه باید مسؤولیت تمامی عواقب این اقدام را بپذیرند. بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ابراز اطمینان کرده است که تاریخ نشان خواهد داد چگونه این اشتباه راهبردی از سوی رژیم صهیونیستی، و این خنجری که بهناحق از سوی امارات بر پشت مردم فلسطین و بلکه کلیه مسلمانان وارد آمد، برعکس منجر به تقویت محور مقاومت شده و اتحاد و همبستگی علیه رژیم صهیونیستی و مرتجعین منطقه را به اوج خواهد رساند.
واکنش ترکیه
«رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور ترکیه، روز جمعه در سخنرانیاش پس از نماز جمعه به عادیسازی روابط امارات با تلآویو واکنش نشان داد. به گزارش پایگاه خبری شبکه «الجزیره»، رئیسجمهور ترکیه در این خصوص گفت: «مسئله خارج کردن سفیر ترکیه از ابوظبی و به تعلیق درآوردن روابط با امارات را در واکنش به عادیسازی روابط این کشور با اسرائیل، بررسی میکنیم». خبرگزاری «اسپوتنیک» نیز در این خصوص گزارش داد که اردوغان تأکید کرده است که غیرممکن است آنکارا توافق تلآویو و امارات را بپذیرد. آنکارا در حالی قطع روابط دیپلماتیک خود با ابوظبی را موردبررسی قرار میدهد که روابط این کشور با تلآویو در زمینههای مختلف برقرار است.
تحلیل یک دیپلمات
فریدون مجلسی، دیپلمات پیشین و تحلیلگر روابط بینالملل در گفتوگو با ستاره صبح گفت: «برقراری روابط میان اسرائیل و امارات مسئله جدیدی نبوده و رابطه بالقوهای که از چند سال پیش آغازشده و همه از آن مطلع بودند، فقط شکل رسمی گرفته است. درواقع در عربستان که مهمترین کشور عربی به شمار میرود و جایگاه تاریخی مصر را گرفته است، از زمان ملک عبدالله این موضوع کلید خورد. ملک عبدالله بهجای جنگ که شش دهه ادامه داشت و صدمات زیادی به منطقه وارد کرد، تصمیم گرفت روابط را بر مبنای حقوق بینالملل و قطعنامههای شورای امنیت سامان دهد و بهجای جنگ، از طریق حقوق بینالملل و دیپلماسی مسائل خود را با اسرائیل حلوفصل کند. قطعنامه 242 که استقلال فلسطین به پایتختی قدس و بازگشت اسرائیل به خطوط مرزی قبل از جنگ 1967 را الزامآور میکند، در این سالها خواسته آنها بوده و مجبورند در ادامه در قالب همان قطعنامه گام بردارند. البته میتوان گفت دوستی کشورهای عربی (به خصوص عربستان) با اسرائیل به زمان مذاکرات ایران در برابر قدرتهای جهانی بر سر برجام بازمیگردد که بسیار در برابر آن مقاومت علنی میکردند. بااینحال میتوان گفت این رابطه رسمی میان اسرائیل و امارات زودتر از سایر کشورهای عربی علنی شده است. با توجه به آنچه در سالهای اخیر میان کشورهای عربی و اسرائیل گذشته، میتوان انتظار داشت که بهزودی سایر کشورهای عربی نیز روابط دوستانه خود با اسرائیل را آغاز خواهند کرد. بهخصوص که بحرین و عمان از این توافق حمایت کردند، احتمالاً قطر و عربستان هم از این توافق استقبال خواهند کرد.»
اسرائیل و دو چالش
مجلسی در ادامه گفتوگوی خود با ستاره صبح تأکید کرد: «اگر چنین اتفاقی بیفتد و کشورهای عربی از توافق اسرائیل با امارات حمایت کنند، اسرائیل در برابر دو مسئله قرار خواهد گرفت؛ یکی ایران که موجودیت اسرائیل را نمیپذیرد، یکی کشورهای عربی که پس از به رسمیت شناختن، بههرحال مجبورند حمایت از فلسطینیها را در قالب جدیدی ادامه دهند. بههرحال مسئله پیچیدهای است و بسیاری از این کشورهای عربی در درون گروهها و نیروهای متعصبی دارند که روابط با اسرائیل را بهسادگی نمیپذیرند و علیه آن موضع خواهند گرفت. به هر ترتیب بسیاری از کسانی که در طول این سالها در این کشورها به دنیا آمدهاند، از ابتدا در موضع مخالفت با اسرائیل قرار داشتهاند و اکنون ممکن نیست بهسادگی چنین موضوعی را بپذیرند. هرچند به رسمیت شناختن اسرائیل در کشورهای عربی امری مسبوق به سابقه است و کشورهایی نظیر اردن، مصر و سودان نیز قبلاً دست به چنین اقدامی زدهاند.»