صاحب‌خبر - پارلمان ترکیه طرح ارسال نیروی نظامی به کشور لیبی را تصویب کرد و احتمالا عملیات نظامی نیروهای ترکیه این روزها آغاز شود. دو عامل در تسریع دولت ترکیه و جلو انداختن بررسی طرح در پارلمان دخیل بود؛ یکی تشدید حملات خلیفه حفتر علیه دولت وفاق ملی لیبی و نگرانی از نتایج آن و دیگری پیشی گرفتن از سفر وزیران خارجه فرانسه، ایتالیا و آلمان به طرابلس که به نظر می‌رسد آنکارا خواسته از این طریق فشار غرب بر دولت وفاق ملی را بی‌اثر کند و دستور کار این نشست را تحت تاثیر معادله‌ای جدید قرار دهد که با مداخله نظامی ترکیه شکل خواهد گرفت. لیبی از کشورهای بهار عربی است که پس از سرنگونی نظام قذافی، بر اثر نزاع دولت پنهان و نیروهای انقلابی شاهد جنگ داخلی با عقبه‌ای منطقه‌ای و بین‌المللی است که حتی پیمان صخیرات میان طرف‌های درگیر در دسامبر 2015، تحت نظارت سازمان ملل، نتوانست به آن پایان دهد؛ و بعد از آن تشدید هم شد. به این علت که نیروهای مخالف دولت پنهان به ویژه جریان اخوان المسلمین لیبی در نظام برآمده از این پیمان دست بالا را داشته و از همان هفته‌های نخست، خلیفه حفتر و حامیان منطقه‌ای آن یعنی مثلث مصر، امارات و عربستان سنگ‌اندازی را شروع کردند. در طول چند سال اخیر، دولت‌های مصر و امارات کمک‌های نظامی زیادی به خلیفه حفتر کردند و حتی از ارسال جنگنده هم دریغ نکردند، اما تغییر چندانی در معادلات داخلی قدرت ایجاد نشد و باقی ماندن پایتخت لیبی در دست دولت وفاق ملی به رغم پیشرفت‌های جزئی طرف مقابل، با توجه به اهمیت سمبلیک طرابلس، همچنان دولت پنهان را در جایگاهی دون‌تر قرار می‌داد؛ به ویژه که این دولت در عرصه جهانی هم دولت قانونی مورد تایید سازمان ملل بود اما در چند ماه اخیر، به دنبال ورود جدی روسیه به جنگ داخلی لیبی در کنار حفتر و شدت گرفتن حملات به طرابلس و متعاقب آن امضای یادداشت تفاهم دریایی و دفاعی میان دولت ترکیه و دولت وفاق ملی لیبی، جنگ داخلی در این کشور ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی واضح‌تری گرفت و می‌توان گفت که هم اکنون این کشور عرصه یک جنگ تمام عیار خارجی است.در این میان ترکیه در حالی تصمیم به مداخله نظامی در لیبی گرفته است که در مقابل یک بلوک قدرتمند اروپایی، روسی، عربی و اسرائیلی قرار دارد. آمریکا هم که فعلا موضعی ابهام آلود گرفته؛ هر چند این موضع در سایه تماس‌ها با حفتر و از جمله تماس تلفنی ترامپ با وی رنگ یک نوع جانبداری مثبت از این طرف معادله را به خود گرفته است. با وجود این که ترکیه در این نزاع تنها به نظر می‌رسد، اما چون مستقیما تصمیم گرفته دومین ارتش ناتو را گسیل کند و دیگر طرف‌ها هنوز نیابتی می‌جنگند و بعید است تصمیمی برای ورود مستقیم به جنگ لیبی داشته باشند، احتمالا مداخله مستقیم این کشور تاثیرگذاری بیشتری بر صحنه جنگ داشته باشد. از این رو، بنا به نقل قول‌هایی نیروی هوایی ترکیه قصد دارد ظرف روزهای آینده مواضع نیروهای حفتر در جنوب طرابلس و غرب کشور را بمباران کند. البته در این میان، به نظر می‌رسد ترکیه بتواندمعامله‌‌ای تهاتری با روسیه در زمین سوریه و لیبی انجام دهد که در این صورت، مشکلات آنکارا کمتر خواهد بود؛ به ویژه که تلاش‌های مصر برای جلب موافقت اتحادیه عرب برای مداخله نظامی ناکام ماند.نکته مهم اما این است که ورود نظامی ترکیه یک دگردیسی مهم در سیاست خارجی این کشور بوده و صرفا با انگیزه حمایت از دولت وفاق ملی نیست، بلکه عوامل مهم‌تری در این تصمیم دخیل هستند که در راس آن‌ها تلاش ترکیه برای رهایی از پیامدهای ژئوپلیتیکی پیمان سور (1920) و زمینه‌سازی برای تحولاتی ژئوپلیتیکی در بستر نفوذ تاریخی امپراتوری عثمانی در جهت بازیابی این نفوذ است که به موجب این پیمان و معاهده لوزان 1923 با تقسیم این امپراتوری از بین رفت و محدودیت‌هایی را برای ترکیه مثل منع گرفتن عوارض عبور کشتی‌ها از تنگه بسفر و به تبع آن محروم شدن از میلیاردها دلار درآمد سالیانه به دنبال داشت. به نظر می‌رسد ترکیه در حال عبور از برخی مقتضیات معاهده لوزان است که بدون بقای دولت هم‌پیمان در لیبی تحصیل منافع خود در شرق دریای مدیترانه و شمال آفریقا را با تهدید و چالشی جدی مواجه می‌بیند. به هر حال، شرق مدیترانه با توجه به ذخایر عظیم انرژی نفت و گاز وارد جنگ رقابتی سختی میان ترکیه با مصر، یونان، اسرائیل و طرف‌های دیگر شده است. فعلا آنکارا با این مداخله می‌خواهد با ایجاد واقعیت‌های میدانی با دست پر در هر نوع مذاکره ای پیرامون این منطقه شرکت کند. شمال آفریقا و شرق مدیترانه در سال 2020 شاهد تحولاتی سترگ خواهد بود و باید دید چه می‌شود.∎​