به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم، حسین شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان در سرمقاله شماره امروز (یکشنبه 9 تیر) با اشاره به سازوکار مالی ویژه میان ایران و اروپا موسوم به" اینستکس" که به گفته مقامات اروپایی با هدف هموار کردن تبادلات تجاری میان ایران و اتحادیه اروپا ایجاد شده است، نوشته است:
اکنون قریب به 4 سال از امضای برجام و همچنین حدود 14 ماه از خروج آمریکا از برجام سپری شده است. اروپاییها همچون آمریکا در آزمون برجام مردود شده اند. مقامات ارشد دولت و به خصوص جناب رئیس جمهور می بایست از برجام عبرت گرفته و فریب بسته توخالی و توهین آمیز اینستکس را نخورند.
نشست کمیسیون مشترک برجام به ریاست سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر خارجه ایران و هلگا اشمید معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و با حضور معاونان و مدیران کل سیاسی ایران و گروه 1 (آلمان، فرانسه، روسیه، چین و انگلیس) عصر جمعه پس از سه ساعت و نیم در هتل پله کوبورگ شهر وین در اتریش پایان یافت. کمیسیون مشترک برجام در پایان نشست عصر روز جمعه خود بیانیهای 9 بندی صادر کرد.
در بخشی از بیانیه کمیسیون مشترک برجام آمده است: با توجه به تحولات و بیانیههای نگران کننده اخیر، اعضا اهمیت ادامه اجرای کامل و موثر برجام از سوی تمامی طرفها را خاطرنشان ساختند. همزمان، اعضا یادآور شدند که رفع تحریمها یک بخش اساسی از برجام است و در این خصوص تعهدات مربوطه خود را مرور کردند. آنها همچنین تلاشهای معطوف به کاهش آثار منفی خروج آمریکا از برجام و اعمال مجدد تحریمها، که مکررا نسبت به آن ابراز تاسف کردهاند، را مورد مداقه قرار دادند. اکنون قریب به 4 سال از امضای برجام و همچنین حدود 14 ماه از خروج آمریکا از برجام سپری شده است. با این حال اعضای باقیمانده در برجام تازه به فکر مرور تعهدات خود افتاده و همزمان در واکنش به اقدامات ضدایرانی آمریکا، صرفا به ابراز تاسف بسنده کردهاند!
در بخش دیگری از بیانیه کمیسیون مشترک برجام آمده است: فرانسه، آلمان و انگلیس، به اطلاع اعضاء رساندند که اینستکس عملیاتی شده و در دسترس تمامی دولتهای عضو اتحادیه اروپایی قرار دارد و اولین تراکنشهای آن نیز در حال پردازش است. همکاریهای تکمیلی جاری با نهاد متقابل تاسیس شده ایرانی (سازوکار تجارت و تامین مالی ایران و اروپا) تسریع خواهد شد. آنها تایید کردند که برخی دولتهای عضو اتحادیه اروپایی در حال پیوستن به سهامداران اینستکس، که یک سازوکار خاص معطوف به تسهیل تجارت قانونی با ایران است، می باشند. آنها همچنین در حال تلاش هستند تا اینستکس را به روی فعالان اقتصادی کشورهای ثالث نیز باز کنند.
به گزارش خبرگزاریها، اتریش، بلژیک، فنلاند، هلند، اسلوونی، اسپانیا و سوئد با انتشار بیانیهای بر لزوم حفظ برجام(بخوانید اجرای یکطرفه توافق توسط ایران) تاکید کردند و آن را یک ابزار کلیدی برای رژیم کنترل تسلیحات و یک عامل اصلی برای حفظ ثبات در منطقه خواندند.
اعضای اروپایی برجام در اقدامی توهین آمیز، تعهدات برجامی خود را به بسته پر از خالی اینستکس تقلیل داده اند. این در حالی است که اینستکس هیچ ارتباطی با تعهدات برجامی اروپا نداشته و صرفا سیاست مبادله پول نفت دیگر کشورها با غذا و دارو است!
نکته قابل توجه اینجاست که این کانال مالی، به هیچ عنوان اقلام تحریمی آمریکا را پوشش نمیدهد. به همین دلیل بود که وزارت خارجه آمریکا چندی پیش با صدور بیانیهای صراحتا اعلام کرد که انتظار نداریم کانالهایی از این دست به هیچ نحو بر کارزار فشار حداکثری ما علیه ایران اثرگذار باشند.
سیدعباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: اگر اینستکس مکانیسمی عادی و صوری باشد، قطعا نمیپذیریم و در موعد مقرر، گام دوم را قاطعانه برمیداریم.
در حالی که کشورهای اروپایی عضو برجام به هیچ یک از تعهدات خود عمل نکردهاند و به ایران بدهکار هستند، یک دیپلمات اروپایی حاضر در وین ژست طلبکار به خود گرفته و در اظهارنظری گستاخانه به ایران توهین کرد.
پایگاه خبری الشرق الاوسط در گزارشی نوشت: یک دیپلمات اروپایی حاضر در نشست وین گفت: «آنها (ایرانی ها) درباره اینستکس عجول هستند، اما این پیچیده است. ما قادریم نشان دهیم که در حال پیشرفت هستیم اما آنها میگویند که کافی نیست. خب این دیگر مشکل آنهاست، ما کارمان را به بهترین نحو انجام میدهیم.»
چندی پیش «عبدالرضا فرجی راد» مدیرکل شورای راهبردی روابط خارجی در یادداشتی نوشته بود: «به نظر میرسد چیزی که اروپا با عنوان سازوکار ویژه مالی دنبال می کند، چیزی نیست که بتواند تحول عمدهای در روابط تجاری میان ایران و اروپا یا حتی در وضعیت اقتصادی ایران و مردم ایران ایجاد کند... آنچه اکنون در شورای اروپا مورد بحث قرار میگیرد چیزی نیست جز ایجاد یک کانال مالی برای تامین کالاهایی مانند غذا و دارو و کالاهای مشابه آن. کالاهایی که دولت ایالات متحده آمریکا ادعا میکند مورد تحریم واقع نشدهاند و ممانعتی در جهت تجارت آنها ایجاد نشده است... چنین اقدامی در واقع اجرا کردن دستورالعمل واشنگتن است یعنی اجرای کامل تحریمهای آمریکا و ایجاد کانال مبادله ای برای کالاهایی که به ادعای آمریکا مشمول تحریم ها نیستند... به این طریق اروپاییها تصور می کنند که می توانند بدون اینکه هیچ فشاری تحمل کنند با یک تیر دو نشان بزنند. هم خودشان را از تهدید تحریم های آمریکایی رها کرده اند و هم تصور می کنند که فشارهای ایران و مطالبات ایران کمتر میشود».
«حشمت الله فلاحت پیشه» نماینده عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در صفحه شخصی خود در توئیتر در مطلبی تامل برانگیز نوشت:«باید به اینستکس فرصت داد. سازوکاری که اثر سیاسی آن برای گذر از دام افراطیون مهمتر از گشایشهای اقتصادی آن است».
یکی از فعالین فضای مجازی در واکنش به این مطلب تامل برانگیز نوشت: «تمام سازوکار اینستکس یعنی همین، چیزی که برای به بازی گرفتن افکار عمومی برای عبور از بحران عدم مقبولیت اصلاح طلبان طراحی شده و هیچ کارایی دیگری در ذهن اصلاح طلبان برای آن طراحی نشده است. فعلا انتخابات مجلس و پیروزی برای اصلاحات مهم تر از مردم است».
فلاحت پیشه چندی پیش تاکید کرده بود:«سازوکار به اصطلاح مالی اینستکس اهداف سیاسی را دنبال میکند نه اقتصادی؛ یعنی سطحی پایینتر از حتی اقلام بشردوستانه».
عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر خارجه، پس از پایان نشست کمیسیون مشترک برجام در وین در جمع خبرنگاران و در تشریح گفت وگوهای انجام شده در این نشست گفت: ما یک جلسه طولانی داشتیم بیش از سه ساعت، در مجموع جلسه مثبت و سازنده ای بود و نسبت به جلسات گذشته ما یک گام به جلو به شمار می آید، البته هنوز تا خواسته های جمهوری اسلامی فاصله قابل توجهی وجود دارد و با دستاوردهای ملموسی که جمهوری اسلامی ایران انتظار دارد، هنوز فاصله داریم.
عراقچی افزود: مهم ترین موضوعی که در این جلسه بحث شد، موضوع اینستکس و کانال مالی که اروپایی ها درست کردند، بود. سه کشور اروپایی توضیحات مبسوط و مفصلی را در این زمینه دادند.
وی در ادامه گفت: اینستکس الان دیگر عملیاتی شده و دو، سه تا کیس (مورد) کاری هم الان در حال انجام شدن است و به زودی ظرف روزهای آینده تبادل مالی از طریق اینستکس انجام خواهد شد.
معاون سیاسی وزیر خارجه خاطرنشان کرد: کشورهای اروپایی در نظر دارند اعتباراتی را برای اینستکس در نظر بگیرند و الان در حال حاضر به روی همه کشورهای اروپایی باز است و آنها می توانند از طریق آن با ایران معامله انجام دهند.
عراقچی اظهار داشت: البته بدون اینکه خرید نفت از ایران صورت بگیرد یا اعتبارات خاصی برای اینستکس در نظر گرفته شود، اینستکس نمی تواند به صورت کامل انتظارات ما را برآورده کند. انتظار داریم کشورهای اروپایی به صورت جدی بحث فروش نفت ایران را هم مدنظر داشته باشند.
وی با بیان اینکه انتظارات ما به صورت کامل برآورده نشده، گفت: فکر می کنیم قدم های مثبتی که برداشته شده، ارزش بررسی کردن را دارد، لذا من اینها را به تهران منتقل خواهم کرد.
معاون سیاسی وزیر خارجه افزود: هیچ جدول زمانی از سوی کشورهای حاضر در نشست وین برای خرید نفت از ایران اعلام نشده است.
عراقچی در پاسخ به سوالی، توقف برخی تعهدات برجامی از سوی ایران از جمله عدم رعایت محدویت های مربوط به نگهداری ذخایر اورانیوم غنی شده 3/67 را در چارچوب برجام خواند و بار دیگر بر تصمیم تهران در صورت برآورده نشدن خواسته هایش در برداشتن گام بعدی تاکید کرد.
آقای عراقچی، وعده اروپا درباره راه اندازی اینستکس را قدمی مثبت نامیده است، این در حالی است که وظیفه اروپا، نه اجرای اینستکس، بلکه اجرای تعهدات برجامی در راستای لغو تحریم های نفتی، مالی و بانکی بوده است.
گفتنی است معاون سیاسی وزیر خارجه در سمینار بین المللی «اقدامات قهری یکجانبه و آثار آن» که توسط نمایندگی های دائم جمهوری اسلامی ایران، کوبا و ونزوئلا و با حضور دیپلمات ها، کارشناسان سازمان های بین المللی، پژوهشگران و اصحاب رسانه در وین برگزار شد، طی سخنانی عنوان کرد: رفتار مخرب آمریکا و تروریسم اقتصادی این کشور علیه جمهوری اسلامی ایران باید متوقف شود.
ضرب الاجل 60 روزه ایران در سالگرد خروج آمریکا از برجام- 18 اردیبهشت 98- هر چند که اقدامی حداقلی و با تاخیر بود اما واشنگتن و اعضای اروپایی برجام را به تکاپو انداخت. طرف مقابل در ابتدا اعلام کرد که ضرب الاجل ایران را به رسمیت نمی شناسد، اما پس از آنکه گام های عملی ایران در کاهش تعهدات را دید، از موضع گستاخانه خود عقب نشینی کرد.
روزها گذشت و ضرب الاجل 60 روزه به پایان خود نزدیک شد. مقامات ارشد دولت در اظهارات جداگانه اعلام کردند که گام دوم کاهش تعهدات برجامی، 16 تیرماه اجرا می شود. اما طرف اروپایی که بارها همصدایی خود با واشنگتن را اثبات کرده است، به جای اجرای تعهدات برجامی به اقدام فریبه کارانه روی آورد و آن چیزی نبود جز بسته توخالی اینستکس.
قرار بود که اروپا در راستای تعهدات برجامی خود درباره لغو تحریم های بانکی، مالی و نفتی ایران تضمین بدهد. اما اینستکس به هیچ عنوان به این تعهدات نمی پردازد.
اروپا در پی آن است که بسته توخالی و توهین آمیز اینستکس را امتیاز بزرگ به ایران جا زده و با این اقدام تاکتیکی، تصمیم راهبردی ایران در کاهش تعهدات برجامی را بی اثر کند.
تا پیش از اجرای ضرب الاجل 60 روزه، تحریم های ضدایرانی آمریکا- فراتر و بیشتر از پیش از برجام- برقرار بود و اروپا نیز درخصوص تعهدات نفتی و بانکی و مالی خود کوچکترین اقدامی انجام نداد- از امتناع آلمان از سوخت رسانی به هواپیمای ظریف تا بازنشدن حتی یک حساب بانکی در انگلیس- اما ایران تعهدات برجامی خود را تمام و کمال انجام می داد و این روند، هیچ هزینه ای برای اروپا نداشت.
ضرب الاجل 60 روزه، این روند نامتعادل را به هم زد و به اروپا این پیام مهم را ارسال کرد که دوران «هزینه صفر» پایان یافته است. این ضرب الاجل در کنار دیگر اقدامات ایران در حوزه های سیاسی و دفاعی می گوید، تعهد و امنیت برای همه، پیمان شکنی و ناامنی و بی ثباتی نیز برای همه. تجارت امن نفتی و غیرنفتی برای همه، بی ثباتی و التهاب بازار نیز برای همه.
اینستکس می خواهد بدون تامین حداقل حقوق ایران، او را مثل چهار سال گذشته، همچنان معطل و منفعل نگه دارد.
یکی از فعالین رسانه ای در واکنش به این اقدام فریب کارانه اروپا نوشت:«به رغم تصور عام، سقف توان اروپا برای کار با ایران در شرایط تحریم آمریکا بسیار فراتر از اینستکس است. راه حل های متعدد اجرایی تحریم ناپذیر یا با هزینه تحریمی بالا برای آمریکا در دو سال گذشته مطرح شده است از جمله کار با شرکت های دولتی ملی اروپایی و کار با شعب شرکت های اروپایی در چین. اروپایی ها دلیلی نمی بینند بیش از اینستکس کاری برای ایران بکنند. اگر اولتیماتوم هسته ای ایران نبود در حد همین اینستکس ناقص الخلقه هم کاری نمی کردند. توقف اجرای اولتیماتوم هسته ای به امید اجرای اینستکس یک خطای راهبردی است». یکی دیگر از فعالین رسانه ای نیز در مطلبی نوشت: «باز هم اروپایی ها آبنبات پیشنهاد کرده اند! اینستکس می بایست حداقل امکان فروش روزانه 600 هزار بشکه نفت خام به اروپا و جابه جایی پول آن (برای خرید هر نوع کالا برای هر ذینفع ایرانی و یا جابجایی وجه آن) را فراهم کند. دوستان دولت برای چندمین بار فریب زرنگ بازی چشم آبی ها را نخورند!»
همچنین یکی دیگر از فعالین رسانه ای در مطلبی نوشت: «آمریکا و اروپا امیدوارند کسانی در دولت، زیر تصمیم دیرهنگام اما راهبردی و اجماعی شورای عالی امنیت ملی بزنند. شورا نباید به هیچ کس اجازه بدهد که جدیت و قاطعیت جمهوری اسلامی ایران (ضرب الاجل صادره) را در نظر دشمنان دچار تردید نماید. راه سومی وجود ندارد؛ یا ما پای تصمیم راهبردی دیرهنگام اما ضروری خود برای تامین حداقل حقوق ملی می مانیم، و یا اینکه به دست خود، در تصمیم راهبردی خویش خلل و اختلال وارد می کنیم. هدف عملیات تاکتیکی حریف، همین اخلال و اختلال برای بی اعتبار کردن تصمیمات راهبردی ایران است.»
یکی از فعالین رسانه ای نیز در واکنش به اقدام فریب کارانه اروپا و با اشاره به رویکرد رسانه های زنجیره ای نوشت: «راه اندازی اینستکس در روزهای آینده توسط جریان لیبرال در بوق و کرنا خواهد شد تا به اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره تصویب لوایح تکلیفی FATF فشار بیاورند. بعید نیست تیتر بزنند که «اینستکس راه اندازی شد، حال نوبت مجمع تشخیص است!».
آنچه مهم است اینکه، ضرب الاجل 60 روزه نباید بر زمین بماند وگرنه، اروپا را درباره جدی بودن ایران به تردید می اندازد و سرآغاز بی مبالاتی و فشارهای جدید غرب خواهد بود. انتظار ایران روشن است: اجرای تعهدات برجامی از سوی غرب و لغو تحریم های نفتی و مالی و بانکی.
همان طور که پیش از این نیز ذکر شد، اکنون قریب به 4 سال از امضای برجام و همچنین حدود 14 ماه از خروج آمریکا از برجام سپری شده است. اروپاییها همچون آمریکا در آزمون برجام مردود شده و به هیچ عنوان به تعهدات خود عمل نکرده اند. حال مقامات ارشد دولت و به خصوص جناب رئیس جمهور می بایست از برجام عبرت گرفته و فریب بسته توخالی و توهین آمیز اینستکس را نخورند.
یک منبع آگاه در گفت وگو با روزنامه «خراسان» با بیان اینکه نتایج کمیسیون مشترک برجام که اخیرا در وین برگزار شد با خواسته های به حق ایران از برجام فاصله زیادی داشته و نتوانسته مطالبات ما را برآورده سازد، تاکید کرد: تصمیم قطعی جمهوری اسلامی ایران این است که اقدامات خود در کاهش تعهدات برجامی اش را ادامه داده و در این مسیر در اولین اقدام به زودی از سقف ذخایر 300کیلو اورانیوم غنی شده عبور خواهد کرد .
این منبع اگاه در عین حال گفت: در صورت تحقق خواسته های برجامی ایران در حوزه بانکی و نفتی از سوی اروپا ، کشورمان این آمادگی را دارد تا نسبت به اقدامات کاهشی خود در چارچوب مواد 26 و 36 برجام تجدید نظر کند.
انتهای پیام/
∎
نظر شما