نويسنده: ميترا شهبازي

درست از زماني که حاشيه تالاب بين‌المللي هامون طعمه حريق شد، تصاوير متعددي در شبکه‌هاي اجتماعي منتشر شد که چند مرد با استفاده از بيل و کلنگ و يک زن با استفاده از چادر سرش سعي در اطفاي حريق مراتع فروزان حاشيه هامون را داشتند. مسئله‌اي که حکايت از نبود برنامه‌ريزي براي حفاظت از منابع طبيعي و حتي بين‌المللي دارد. اين نيز درحالي است که بعد از ثبت جهاني اين تالاب در بين آثار ارزشمند بين‌المللي مي‌بايست، حداقل امکانات و ماشین آلات اطفاء حریق در نزديک‌ترين نقطه براي خاموش‌کردن شعله‌هاي آتشي که هرگاه ممکن است با يک بي‌دقتي زبانه بکشند، استقرار مي‌يافت. با اين حال محيط زيست به هر دليلي حفاظت از تالاب بين‌المللي هامون را به وقتي ديگر موکول کرد و در همين زمان، خبر رسيد که بخش زيادي از مراتع هامون خاکستر شده است. چرا که محيط‌بانان و حافظان عرصه‌هاي طبيعي با دست خالي و بيل و کلنگ به جنگ آتش رفته بودند.

در اين خصوص سرپرست فرمانداری هامون با اشاره به اينکه ۶۰ هکتار از مراتع تالاب هامون در آتش سوخته است، مي‌گويد:« اگر همکاری مردم منطقه، عشایر و بخشداری تیمور آباد براي خاموش کردن آتش نبود، به طور قطع در این حادثه دچار مشکل می‌شدیم.» علیرضا کیخا با اشاره به اينکه تالاب هامون جزو مناطق حفاظت شده محیط زیست است، مي‌افزايد:« از این مجموعه مي‌خواهم که با استقرار امکانات لازم در منطقه مانع خسارات حوادث مختلف از جمله آتش سوزی در این محدوده شود.»

جاي خالي مراتع را زيرگردها پر مي‌کنند

به رغم اينکه مسئولان استاني نگران اين بودند که به دليل نزديکي کانون آتش‌سوزي به چادرهاي عشاير، عشاير متضرر شوند و آتش سوزي به آنها هم سرايت کند، اما خوشبختانه اين اتفاق رخ نداد. اما اين موضوع هم از خسارتي که به مردم سيستان و بلوچستان بعد از آتش سوزي مراتع هامون وارد شده است،‌ کم نمي‌کند. چرا که به گفته فرماندار هامون، آتش سوزی ۶۰ هکتاري مراتع تالاب هامون که ارزش ریالی هر یک از بوته‌های آن با توجه به موقعیت منطقه و خشکسالی بسیار بالا است، خسارت جبران ناپذيري را وارد کرده است. چراکه در مرحله اول مراتع اين بخش، علوفه مورد نياز دام‌هاي عشاير را تامين مي‌کرد که حالا با کم‌توجهي متوليان در تامين تجهيزات، اين ضرفيت اقتصادي از بين رفته و خسارت سنگيني به عشاير وارد شده است. علاوه بر اين با توجه به اينکه سايه شوم خشکسالي مدت زيادي است که بر سر سيستان و بلوچستان سنگيني مي‌‎کند، اين آتش سوزي و حذف بخش عظيمي از مراتع، مزيد بر علت شده است تا به طوفان‌هاي زيرگردها اين استان دامن بزند. از اين رو به گفته کارشناسان، آتش گرفتن این مراتع نه تنها برای عشایر مشکل ساز می‌شود بلکه خاک بستر هامون با وزش هر بادی به حرکت در آمده و زندگی را برای مردم سیستان سخت و دشوار می‌کند.

حالا نکته قابل توجه اين است که نیره پورملایی، مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان معتقد است که به علت دمای پایین هوا و وجود آب رها شده کشاورزی احتمال هیچگونه حادثه طبیعی وجود ندارد و بر اساس تحقیقات محلی که صورت گرفته است، علت اين حادثه چيزي نيست جز بي‌احتياطي سهوی یا عمدی مردم محلی که اين بحران را شکل داده است. نکته‌‎اي در تمام آتش‌سوزي‌هاي منابع طبيعي کشور جاي خالي نبود قوانين سختگيرانه را به رخ متوليان مي‌کشد.