آرمان- سوسن یحیی پور: بودجه ۱۱۹۴ تریلیون تومانی سال ۹۷ تقدیم مجلس شد. روز گذشته رئیسجمهور با حضور در خانه ملت لایحه بودجه را برای بررسی و تصویب به نمایندگان مردم سپرد. در لایحه سال آینده مجموع کلی منابع و مصارف دولت در مقایسه با آنچه در لایحه سال ۱۳۹۶ به مجلس رفته بود حدود ۱۰۰هزارمیلیارد تومان افزایش داشته است. در سند مالی سال آینده قیمت دلار ۳۵۰۰ تومان و قیمت هر بشکه نفت ۵۵ دلار تعیین شده است. آنچه در مورد این لایحه از اهمیت زیادی برخوردار است پیشبینی افزایش درآمدهای مالیاتی است. مانند سال گذشته درآمدهای مالیاتی بیش از درآمدهای نفتی پیشبینی شده است. تدوینکنندگان لایحه بودجه سال ۹۷ درآمدهای مالیاتی را ۱۲۸هزارمیلیارد تومان پیشبینی کردهاند، حال آنکه رقم در نظر گرفته شده برای صادرات نفت چیزی در حدود ۹۵هزارمیلیارد تومان است. پیشبینیهایی در مورد یارانههای نقدی، پرداخت وام ازدواج و ادامه طرح جریمه سربازی از مهمترین موارد عنوان شده در بودجه سال ۹۷ است. نرخ مشخصی برای بنزین و گازوئیل پیشبینی نشده است، اما برخی از بندهای لایحه بودجه این شائبه را ایجاد میکند که قیمت این سوختها افزایش یابد.
بودجه سال آینده نسبت به بودجه امسال 6/3درصد رشد داشته است. در لایحه بودجه سال بعد مجموع بودجه عمومی دولت حدود ۴۲۹هزارمیلیاردتومان است که در مقایسه با رقم ۳۷۱هزار میلیاردی لایحه امسال حدود ۶۰هزارمیلیاردتومان افزایش دارد. مجموع بودجه عمومی در قانون بودجه سال جاری ۳۹۸هزارمیلیارد تومان تصویب شده بود. بودجه عمومی شامل دو بخش منابع عمومی و درآمدهای اختصاصی دولت است که در اصل منابع عمومی تشکیلدهنده منابع مالی دولت در سال خواهد بود که برای سال آینده حدود ۳۶۰هزارمیلیارد تومان پیشبینی شده که در مقایسه با لایحه بودجه سال جاری که ۳۱۹هزارمیلیارد تومان بود تا ۴۰هزارمیلیارد تومان افزایش دارد. منابع عمومی دولت در قانون بودجه سال ۱۳۹7 در مجلس به ۳۴۶هزارمیلیارد تومان افزایش یافت. همچنین از بودجه ۴۲۹هزار میلیاردی بودجه عمومی تا ۵۶هزارمیلیارد تومان از محل درآمدهای اختصاصی تامین خواهد شد. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس درباره بودجه سال آینده عنوان کرد: تکیه گاه بودجه سال آینده بیشتر بر درآمدهای مالیاتی است و دولت روی این بخش حساب ویژهای باز کرده است. محمدرضا پورابراهیمی ادامه داد: نمایندگان به مدت پنج روز فرصت دارند تا در کمیسیونهای تخصصی خود به بررسی لایحه بودجه بپردازند و ظرف 15روز پیشنهادهای خود را به کمیسیون تلفیق ارائه کنند و پس از آن کمسیون تلفیق پس از یک ماه بودجه را به صحن علنی مجلس ارائه خواهد داد. او تصریح کرد: بودجه امسال دارای شرایط انقباضی است و سقف بودجه افزایش چندانی نداشته است و رقم آن امسال 425هزارمیلیارد تومان تعیین شده که نسبت به سال گذشته افزایش ششدرصدی داشته است. پور ابراهیمی ادامه داد: سقف فروش نفت نیز 100هزارمیلیارد تومان تعیین شده است. نکته مهم این است که دولت پیشنهادی در لایحه مطرح کرده که در صورت تصویب در مجلس و شورای نگهبان، اگر درآمد دولت از این مقدار کمتر شود، چه نفت کمتری بفروشد یا قیمت آن کاهش پیدا کند، اجازه دارد تا سقف مذکور از صندوق توسعه ملی برداشت کند. او گفت: نکته دیگر در این بودجه این است که دولت اجازه انتشار 70هزارمیلیارد تومان اوراق مشارکت در سال آینده از مجلس کسب میکند. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس بیان کرد: اما مهمترین موضوع در بودجه سال آینده بحث هدفمندی یارانههاست که پرداخت نقدی دولت به 23هزارمیلیارد تومان میرسد. این یعنی حدود 40درصد از یارانهبگیران در سال آینده حذف خواهند شد که مجلس باید روی این پیشنهاد بررسی دقیقی داشته باشد.
نفت و مالیات
در بودجه سال 96 در اقدامی کم سابقه درآمدهای مالیاتی بیش از درآمدهای نفتی پیشبینی شد. جزئیات بودجه سال 97 نشان میدهد این اتفاق بار دیگر تکرار شده و تدوینکنندگان بودجه علاوه بر اینکه درآمدهای نفتی را کاهش دادهاند، به میزان درآمدهای مالیاتی افزودهاند. در دهههای اخیر یکی از تاکیدات کارشناسان کاهش وابستگی بودجه به نفت بوده است. یکی از اصلیترین منابع جبرانکننده کاهش درآمدهای نفتی، درآمدهای مالیاتی است. دولت در نظر دارد در سال آینده ۱۲۸هزارمیلیارد تومان درآمد مالیاتی داشته باشد که نسبت به سال جاری حدود ۱۲هزارمیلیارد تومان آن را افزایش داده است. در حالی رشد درآمدهای مالیاتی ثبت شده که برای امسال تا پایان ششماهه عملکرد بودجه نشان میدهد حدود ۴۳هزارمیلیارد تومان از مبلغ ۱۱۶هزار میلیاردی مصوب محقق شده است که به ۵۰درصد هم نمیرسد. در مقابل سقف منابع حاصل از ارزش صادرات نفت، میعانات گازی و خالص صادرات گاز درج شده در این قانون ۹۵هزار و ۹۳۱میلیارد و ۴۰۳میلیون تومان و منابع مربوط به سهدرصد صادرات نفت خام و میعانات گازی برای مناطق و شهرسـتانهای نفـتخیز، گـازخیز و کمتـر توسعهیافته مطـابق ترتیبات مندرج در قانون برنامه ششم توسعه، پنجهزار و ۸۰میلیارد تومان تعیین شده است که نشان از کاهش درآمدهای نفتی دارد.
حذف یک سوم یارانه بگیران
بر اساس آخرین آمارهای اطلاعاتی از یکی از نمایندگان عضو کمیسیون برنامه و بودجه، 21/95درصد جمعیت کشور یارانه دریافت میکنند؛ این در حالی است که سهم تولید تنها 8/1درصد بوده است. به گفته غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی، «در اسفند سال 95، 75میلیون نفر یارانهبگیر وجود داشته است، اما در شهریور سال 96 حدود 76میلیون تعداد یارانهبگیران شده که براین اساس حدود 600هزار نفر به تعداد یارانه بگیران افزوده شده است.» آنطور که در لایحه بودجه سال 97 آمده است، دولت در اجرای قانون هدفمند کردن یارانهها و با هدف تحقق عدالت، کاهش فقر مطلق و توسعه بهداشت و سلامت مردم و همچنین معطوف کردن پرداخت یارانه نقدی به خانوارهای نیازمند، این اجازه را دارد که در سال آینده از محل منابع سازمان هدفمند کردن یارانهها تا مبلغ 37هزارمیلیارد تومان هزینه کند. این در حالی است که این رقم در قانون بودجه سال 96 حدود 48هزارمیلیارد تومان تعیین شده بود. به این ترتیب، بنا به لایحه بودجه سال 97، این بخش با کاهش حدود 11هزارمیلیارد تومانی مواجه شده است. اما در حوزه پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی خانوارها، پیشبینی شده که 23هزارمیلیارد تومان برای پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی خانوارها منظور شود، اما این رقم در قانون بودجه سال گذشته 33هزار و 500میلیارد تومان بود. به عبارتی، 10هزار و 500میلیارد تومان مبلغ اختصاص یارانه برای پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی خانوارها کاهش یافته است. با توجه به این اعداد و ارقام، میتوان گفت حدود 31میلیون نفر از تعداد یارانهبگیران کم خواهد شد؛ یعنی یکسوم یارانهبگیران از دریافت یارانه حذف خواهند شد.
ادامه جریمه سربازی
به دنبال تقدیم بودجه سال 97 دولت به مجلس شورای اسلامی، در بند 11 این بودجه تاکید شده است؛ تمامی مشمولان خدمت وظیفه عمومی که بیش از هشت سال غیبت دارند میتوانند با پرداخت جریمه غیبت خود از خدمت سربازی معاف شوند. جریمه غیبت سربازی برای افراد زیر دیپلم، دیپلم، فوق دیپلم و لیسانس به ترتیب 100 میلیون ریال، 150میلیون ریال، 200میلیون ریال و 250میلیون ریال تعیین شده است. این جریمه برای فوق لیسانسها، دارندگان مدرک دکترای عمومی پزشکی، دکترای تخصصی غیر پزشکی و دکترای تخصصی پزشکی به ترتیب 300میلیون ریال، 350میلیون ریال، 400میلیون ریال و 500میلیون ریال عنوان شده است.
وام ازدواج 10 میلیونی ماند
بر اساس لایحه بودجه سال آینده پرداخت وام ازدواج در سال جاری هم با سقف ۱۰میلیون تومان ادامه پیدا میکند. در قانون بودجه سال ۱۳۹۵ بود که مجلس مصوب کرد باید سقف وام ازدواج از سه به ۱۰میلیون تومان افزایش یابد، هر چند رشد ۳۰۰درصدی سقف وام ازدواج با مخالفت بانکها به دلایل مختلفی همراه شد اما در نهایت در سال گذشته و امسال به اجرا درآمد. این در حالی است که در قانون لایحه بودجه سال آینده و در بند «ب» تبصره ۱۶ تاکید شده که برای حمایت جوانان بانک مرکزی موظف است کلیه بانکها و موسسات اعتباری را ملزم کند تا به اندازه سهم خود از مجموع کلیه منابع در اختیار قرضالحسنه پسانداز و جاری سپرده در پرداخت تسهیلات قرضالحسنه مشارکت کنند و وام ازدواج در اولویت پرداختهای قرضالحسنه قرار گیرد. بر این اساس تسهیلات قرضالحسنه ازدواج برای هر یک از زوجها در سال آینده هم ۱۰میلیون تومان است که باید با دوره بازپرداخت چهارساله و با کارمزد چهاردرصد پرداخت شود.
قیمت سوخت
مشخص نیست برای سال آینده شاهد گرانی بنزین و گازوئیل خواهیم بود یا نه، اما برخی مواد لایحه بودجه سال 97 این شائبه را ایجاد کرده که گرانیهایی در راه است. در لایحه بودجه سال ۹۷ آمده که درآمد حاصل از افزایش ۲۰درصدی قیمت هر لیتر نفت گاز در سال ۹۷ به میزان ۱۳هزارمیلیارد ریال خواهد بود. این میزان درآمد در ردیف درآمدهای ملی آمده است، از اینرو در سال آینده در صورت تصویب این موضوع در قالب قانون بودجه سال 97، شاهد افزایش 20درصدی قیمت هر لیتر گازوئیل خواهیم بود. بر اساس لایحه بودجه ۹۷ وزارت نیرو از طریق شرکتهای آبفای شهری سراسر کشور مکلف است علاوه بر دریافت نرخ آببهای شهری بهازای هر مترمکعب آب شرب مبلغ ۲۰۰ ریال از مشترکان آب دریافت و به خزانهداری کل کشور واریز کند. همچنین دولت در لایحه بودجه ۹۷، سقف معافیت مالیاتی حقوق را بدون تغییر نسبت به سال ۹۶ همان دومیلیون تومان پیشنهاد کرد.
عوارض خروج از کشور
طبق لایحه بودجه سال ۱۳۹۶، درآمد حاصل از عوارض خروج مسافر از مرزهای کشور برای سال آینده حدود ۱۱۷۶میلیارد تومان پیشبینی شده است که در دو بخش تامین میشود. عوارض خروج برای هر نفر ۲۲۰هزار تومان و عوارض خروج زائرین حج تمتع و عتبات عالیات ۱۱۰هزار تومان تعیین شده است. اما روند دریافت عوارض خروج متفاوت خواهد بود بهگونهای که برای سفر اول برای هر نفر ۲۲۰هزار تومان دریافت میشود، اما در سفر دوم ۵۰درصد به این عوارض افزایش یافته و به ۳۳۰هزار تومان میرسد. همچنین در سفر سوم و سفرهای بعدی تا صد درصد افزایش خواهد داشت.