به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، در چند روز گذشته، استانهای جنوبی گرمای بالای 50 درجه را تجربه کردند و شهر اهواز نیز با دمای 53.7 درجه سانتیگراد، رکورد نخستین شهر قاره آسیا که در ماه ژوئن این دما را تجربه میکند از آن خود کرد. از سال 1340 تاکنون، 20 بار دمای هوای اهواز به بیشتر از 50 درجه سانتیگراد رسیده است و در سالهای 1346و 1362 نیز این شهر دمای هوای 54 درجه را تجربه کرده، اما امسال و در تیرماه، اهواز برای نخستین بار دمای 53.7 را در تیرماه تجربه کرده است.
تابستان و گرمای عادی داریم
بلافاصله رسانهها در صدر اخبار خود، گرمای هوا در اهواز را در دنیا بیسابقه عنوان کردند حال آنکه احد وظیفه، کارشناس سازمان هواشناسی در گفتوگو با «فرهیختگان» این موضوع را رد کرد. وظیفه با تایید این مطلب که اهواز قبلا هم دمای 53 درجه را پشت سر گذاشته و این افزایش دما، اولین بار در کشور یا در دنیا اتفاق نیفتاده است، گفت: «این گرما، حتی بیسابقه هم نبوده است. گرما تابستان در کشور عادی است و در حال حاضر هم در شرایط جوی عادی قرار داریم. این کارشناس سازمان هواشناسی با استناد به گزارش منتشرشده از سوی مرکز ملی اقلیمشناسی مشهد تصریح کرد: «پیشبینی بلندمدت و فصلی حاکی از آن است که امسال شرایط پاییز عادی را در پیش داریم و هیچ پدیده غیرعادیای از سوی سازمان هواشناسی پیشبینینشده است.» وی خاطرنشان کرد: «معمولا از نیمه دوم تیر تا اواسط مرداد، گرمترین روزهای تابستان را داریم و پس از آن هوا رو به خنکی میرود و این چیزی است که مثل سالهای قبل همواره وجود داشته است.»
رابطه تغییرات اقلیمی روی گرمای بیشازحد هوا در ایران
گرمای بیسابقه دما به باور بسیاری از کارشناسان ریشه در تغییرات اقلیمی زمین دارد که طبق تعاریف ارائهشده عبارت است از افزایش تدریجی دمای کلی جو زمین که عموما از گازهای گلخانهای ناشی میشود و اثر گازهای گلخانهای نیز درنتیجه افزایش سطوح دیاکسید کربن، کلروفلوئورکربنها و دیگر آلایندهها رخ میدهد.
تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر به افزایش بیسابقه دما در بسیاری از نواحی دنیا منجر شده است. طبق پژوهشی که در همین رابطه در سال 2015 میلادی انجام شد، اگر در دهههای آتی، تصاعدات گازهای گلخانهای به میزان قابلتوجهی کاهش نداشته باشد، بخشهایی از خاورمیانه بیش از اندازه برای انسان گرم میشوند و در نتیجه دیگر قابل سکونت نخواهند بود. تحقیقی که اخیرا توسط سازمان پژوهشی Climate Central منتشر شد هم نشان میدهد غرب اروپا نیز به خاطر گرمایش زمین دستخوش تحولاتی شده و پیامدهایی نظیر آتشسوزی در جنگلهای پرتغال را به دنبال داشته است. دو سال پیش بود که مرکز پیشبینی آبوهوای آمریکا وقوع پدیده النینو و تاثیر آن در ایران و کشورهای همسایه در منطقه خاورمیانه را پیشبینی کرد اما بعد از واکنش اعلام آمادهباش وزارت نیرو و شرکت ملی گاز ایران برای مقابله با یک زمستان سرد، مدیرکل پیشبینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی کشور این خبر را رد و تاکید کرد که ایران با پدیده النینو فاصله زیادی دارد. احد وظیفه در بخش دیگری از گفتوگو با «فرهیختگان» ضمن رد ارتباط گرمای طاقتفرسای هوا در کشور با پدیده النینو گفت: «کشور امسال النینو ندارد و اصلا در شرایط النینو نیستیم. ما ارتباط زیادی با النینو نداریم و کشور ما از این پدیده دور است و نمیتوانیم هر اتفاق جویای را که در کشور میافتد به پدیده النینو ارتباط بدهیم.»
حرف پایانی
حتی اگر وقوع گرمای بیشازحد هوا در ایران بهویژه در استانهای جنوبی را بهحساب گرمایش بیشازحد زمین بهواسطه انتشار گازهای گلخانهای یا پدیدههایی نظیر النینو نگذاریم، بازهم تغییری در بحرانهای به وجود آمده در بخشهای کشاورزی، صنعتی و اقتصادی کشور به وجود نمیآید؛ چراکه روند رو به رشد گرمای هوا در کشور آن هم با توجه به کمبود منابع آب، مصرف آب و برق را به اوج خود رسانده و در آینده نهچندان دور، اقلیم کشور را دستخوش تغییرات جدی خواهد کرد.
* نویسنده : سیدعلیرضا موسویزاده روزنامهنگار