گروه بین الملل «نسیم آنلاین»، سه ماه از آغاز تحولات سوریه در تابستان سال 2011 نگذشته بود که اردوغان فورا اعلام کرده بود که "ایجاد حکومت بر اساس خونریزی امکان ندارد، زیرا کسانی که با خون حکومت می کنند با خون هم خواهند رفت و ما اکنون صبر پیشه می کنیم و پس از رایزنی‎ها مواضع پایانی خود را اعلام خواهیم کرد."

سپس با گذشت یک سال از بحران سوریه و همزمان با تشدید اعتراضات و ناامنی در سوریه، اردوغان در 5 سپتامبر سال 2012 گفته بود که "من و اعضای حزبم به زودی به دمشق سفر خواهیم کرد تا بر سر قبر صلاح الدین ایوبی حضور پیدا کنیم و سپس وارد صحن های مسجد بزرگ امویان دمشق خواهیم شد و مقبره صحابه پیامبر یعنی بلال حبشی و ابن عربی را زیارت  و از دانشکده سلیمانیه دیدار خواهیم کرد."

بیشتر کارشناسان پس از اظهارات اردوغان تحلیل کرده بودند که اردوغان از "بهار عربی" به عنوان یک فرصت طلایی برای سوار شدن بر مرکب "اخوان المسلمین" از مصر، تونس، یمن و لیبی تا سوریه استفاده می کند. اوباما هم با سخنرانی خود در دانشگاه قاهره در سال 2009 فرش قرمز برای گروه اخوان المسلمین پهن کرد و در این سخنرانی یک بار هم از واژه "جهان عرب" استفاده نکرد بلکه مخاطب خود را همه مسلمانان جهان قلمداد کرد.

جهان نیازی به تجزیه و تحلیل زیاد درباره اینکه رئیس جمهور ترکیه به دنبال چه اهدافی در سوریه است، ندارد، چراکه خود اردوغان پاسخی به این سوال داده است که نیازی به توضیح ندارد. وی گفت: "بسیاری از ما درباره دلایل مداخله آنکارا در سوریه می پرسند. پاسخ ساده است زیرا ما کشوری هستیم که شالوده آن دولت عثمانی است. ما بازماندگان سلجوقیان و عثمانیان هستیم. ما از اجداد کسانی هستیم که برای حق، صلح و سعادت... می جنگیدند و اکنون حزب عدالت توسعه حزبی است که مسئولیت آنچه که بر عهده عثمانی ها و سلجوقیان بود را بر عهده دارند."

همه اظهارات رسمی مقامات ارشد ترکیه در آن زمان به احیای امپراطوری عثمانی در منطقه بر می گشت. احمد داوود اوغلو نخست وزیر سابق ترکیه گفت: خاورمیانه جدیدی در منطقه به رهبری ترکیه متولد می شود و همانطوری که آنکارا در تغییر وجهه ترکیه طی 10 سال اخیر موفق عمل کرده است، در تغییر خاورمیانه نیز تغییر ایجاد خواهد کرد زیرا ترکیه به منبع قدرت برای تغییر منطقه و مرکز تصمیم گیری برای آینده تبدیل شده است."

اهداف کنونی اردوغان

در آخرین دیدار احمد داوود اوغلو و رجب طیب اردوغان در 9 آگوست سال 2011، اوغلو تلاش می کرد تا از موضع بالا با اسد گفتگو کند و از وی خواست تا با حضور در شبکه های تلویزیونی درباره اصلاحات صحبت کند و ارتش و نیروهای مسلح سوریه را میادین خارج کند. سپس اوغلو به شکل زیرکانه‌ای به اسد پیشنهاد داد که اخوان المسلمین را وارد قدرت کند.

وزیر ترکیه‎ای از اسد پرسید:"آیا تمایل دارید که به برخی از معارضان(اخوان المسلمین) گفتگو کنیم؟". اسد پاسخ داد: "نه، حتی با معارضان خارجی هم مشکلی وجود ندارد و رابطه فاروق الشرع با معارضان عادی و طبیعی است". اوغلو تکرار کرد: "بنابراین به کمک ما برای انجام گفتگو و مصالحه ملی نیاز است." بشار اسد هم گفت: نه. گویا این "نه" اسد کافی نبود و نخست وزیر سابق ترکیه ادامه داد: "اگر رئیس جمهور سوریه بخواهد، قدرت را با نخست وزیر منتخب تقسیم کند، آنکارا از آن حمایت می کند".

جای تردیدی نیست که آرزوی اردوغان در متقاعد کردن اسد درباره شرکت اخوان المسلمین در قدرت محقق نشد، زیرا اسد معتقد بود که در جایگزینی اخوان المسمین به جای نظام کنونی حیله ای برای براندازی وی و ایجاد جنگ و درگیری در کشور با باز کردن مرزهای ترکیه به روی تروریست ها است.

اما اکنون اوضاع فرق کرده است و ممانعت کردها از برپایی دولت در شمال سوریه هدف اصلی آنکارا است. از همین روی، ترکیه پس از ناامیدی از آمریکا و غرب بویژه در خصوص ایجاد منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه و عدم استرداد فتح الله گولن پس از کودتای نافرجام ترکیه، به روسیه و ایران نزدیک شد.

آیا اردوغان متقاعد می‌شود؟

از اظهارات اخیر "بن علی یلدیرم" نخست وزیر ترکیه اینگونه بر می آید که ترکیه "گام های جدی برای عادی سازی روابط با سوریه" برداشته است همچنانکه این اقدام را با مصر پس از عادی سازی روابط با روسیه و اسرائیل انجام خواهد داد. این اقدام برای سوریه خوب است و برای برداشتن مسئولیت سنگینی که اردوغان بر دوش ارتش ترکیه و نهادهای دولتی آن نهاده است، نیز مناسب است.

روزنامه لبنانی السفیر در این باره نوشت: در عالم سیاست هیچ چیزی بعید نیست، منافع بر اصول و ارزش ها ارجحیت دارد و این امکان وجود دارد که بین دو طرف ترکیه‎ای و سوری دیدارهایی صورت بگیرد. مطمئنا اگر اردوغان به تغییر و تحول سیاست کشورش در قبال سوریه راضی شود، رویای امپراطوری عثمانی سلجوقی بر اساس ریخته شدن خون مردم سوریه، به پایان می رسد و در اینصورت دمشق هم اعتراف می کند که بدون حل و فصل با آنکارا، امکان پایان جنگ در سوریه وجود ندارد.

شکی نیست که پایان جنگ و خونریزی در سوریه که شاهد بدترین نوع جنایات بشری بوده است، مهم است، اما این انتظار از اردوغان هم می رفت که 180 درجه تغییر کند و اکنون روابط آنکارا با روسیه و ایران برقرار است و حتی در اوج جنگ سوریه ادامه خواهد داشت، چراکه اردوغان خواستار ممانعت کردها از ایجاد دولت در شمال سوریه است، اما می خواهد این درخواست وی از موضع قدرت باشد نه ضعف.