امانالله قراييمقدم جامعهشناس
اميد به زندگي شاخصي است كه در آن پيشبيني ميشود كودكي كه به دنيا آمده است، چند سال در آينده زنده باشد؛ اين شاخص زير تأثير امكانات رفاهي، بهداشتي و اجتماعي است. يكي از عوامل مهم بالا رفتن سن اميد به زندگي در كشور پيشرفتهاي پزشكي و همچنین كاهش مرگوميرهاي ناشي از زايمان در ساليان گذشته است. امروزه شاهد فوت كمتر زنان در زمان زايمان هستيم و اين خود سبب ميشود نرخ اميد به زندگي در كشور رو به افزايش باشد. باور به آخرت و اميدواري ناشي از باورهاي مذهبي، روضهخواني و پاي منبر نشستن از عوامل مهم افزايش سن امید به زندگی است. يكي ديگر از شاخصهاي علل افزايش ميزان اميد به زندگي در جامعه، عوامل اجتماعي است. عواملي چون فقر، سواد، وضعيت مسكن، شغل و ميزان رعايت حقوق زنان كه زير عنوان عوامل اجتماعي تعيينكننده سلامت مورد ارزيابي قرار ميگيرند، در شاخص اميد به زندگي تاثيرگذار هستند. بهعنوان مثال هرچه سطح تحصيلات جامعه بالاتر باشد، ميزان اميد به زندگي افراد در آن جامعه نيز بيشتر خواهد بود. البته طول عمر افراد به علت افزايش ميزان تحصيلات نيست، بلكه به اين علت است كه افراد با سطح تحصيلات بالاتر از ميزان آگاهي بيشتري برخوردارند و هنگام روبهرو شدن با مشكلات تصميم بهتري اتخاذ ميكنند. نتايج حقيقی درباره تاثير نهضت سوادآموزي بر بالابردن بهداشت زنان نشان ميدهد دوسال تحصيل و حضور در كلاسهاي نهضت سوادآموزي تأثير بسياري در رشد فرهنگ بهداشت افراد داشته است. اگر فرد شغل مناسب با درآمد داشته باشد، ضمن آنكه ميتواند هزينههاي درماني خود را تامين كند، ميتواند در زمينههاي رفاهي ديگر نيز زندگي خوبي داشته باشد. تحصيلات و شغل تنها دو ملاك در افزايش سن اميد به زندگي در جامعه هستند، زيرا در كنار اين دو عامل نميتوان از نقش توان اقتصادي افراد چشمپوشي كرد. هر چند توان اقتصادي خود زاييده تحصيلات يا شغل افراد است، اما از آنجايي كه قدرت اقتصادي بيشتر، آموزش و خدمات بهداشتي و درماني بهتري را براي افراد فراهم ميكند ميتوان عامل اقتصادي را يكي از عوامل مهم و تاثيرگذار بر ميزان اميد به زندگي در جوامع كنوني دانست. پركردن اوقات فراغت، از بينبردن دلواپسي جوانان، ايجاد اميد به آينده، احساس امنيت و تامين اشتغال از مهمترين مواردي است كه ميتواند سطح نشاط و شادي را در جامعه افزايش دهد.
∎