اهمت کسب و کاسبی در دین مبین اسلام آن چنان است که درکنار آموزه های فراوان قرآن در این باره، پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع)، در احادیث فراوانی به آن پرداخته اند؛ آنچنان که طلب وکسب روزی حلال نه تنهاعبادت بلکه بافضیلت ترین آن به شمارآمده است. پیامبرگرامی اسلامی میفرماید: «العبادة سبعونجزءافضلهاطلب الحلال؛عبادت هفتادجزءاست وبافضیلت ترین جزء آن،تحصیل مال حلال است.» درروایتی دیگر،پیامبرگرامی اسلامب یشترین جزءعبادتراطلب روزی حلال برشمرده و فرمودهاند: «إِنَّالعِبادَةَعَشَرَةُأَجزاءَ: تِسعَةٌمِنهاطَلَبُ الحَلالِ؛عبادت ده جزءدارد که نه جزءآن طلب روزی حلال است.»
کاروکارگر-رویا پورمحمد: صدای چرخ خیاطی مغازه پدربزرگم در بیشتر بعد از ظهرهای کودکی هنوز هم در گوشم زنگ میخورد؛ سماور کوچکی در گوشه مغازه داشت و مشتریان را به یک چای تازه دم مهمان می کرد؛ بالای سماور یک قاب چوبی کوچک داشت که نمی توانستم جمله نقش بسته بر آن را بخوانم، کنجکاو هم نبودم؛ همینطور که مشغول قیچی زدن و دوختن و میزان کردن لباس ها بود، با مشتری اش گپ می زد، توضیح میداد، از پارچه می گفت و از دوختن و اندازه کردن لباس؛ احوال هم می پرسید؛ پیرمرد خوش خنده و خوش رویی بود و با مشتریانی که دستشان تنگ بود، راه می آمد و اگر سفارشی می رسید و سرش شلوغ بود، توضیح می داد تا بدقول نشود؛ بعدها که سواد خواندن و نوشتنم قد داد، توانستم جمله قاب بالای سماور را بخوانم، کاسب حبیب خداست؛ عبارتی که همواره ورد زبان کاسبان و مشتریان بوده و هست؛ حدیثی که بعضی ازعلماآن رامنصوب به پیامبراعظم(ص) دانسته اند؛چنان که صاحب تفسیرمواهبالرحمان مینویسد: «وعننبیناالاعظم (ص) الکاسب حبیب الله»؛ این حدیث،کاسب را دوست خداوند معرفی کرده ووی رادارای باارزشترین جایگاه انسانی مینماید؛ اشتغال به کسب وکارحلال وخدمت به خلق خدا همواره ازبرترین عبادات شمرده شده وچنین کاسبانی،حبیب خدانام میگیرند (الکاسب حبیبالله) همچنان که اشتغال به کسب حرام،ممنوع وباطل بوده ومرتکب آن محارب با خدانامیده میشود چنان که رباخواران درقرآن چنین نامیده شدهاند(فأذنوابحربمن الله)
اهمت کسب و کاسبی در دین مبین اسلام آن چنان است که درکنار آموزه های فراوان قرآن در این باره، پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع)، در احادیث فراوانی به آن پرداخته اند؛ آنچنان که طلب وکسب روزی حلال نه تنهاعبادت بلکه بافضیلت ترین آن به شمارآمده است. پیامبرگرامی اسلامی میفرماید: «العبادة سبعونجزءافضلهاطلب الحلال؛عبادت هفتادجزءاست وبافضیلت ترین جزء آن،تحصیل مال حلال است.» درروایتی دیگر،پیامبرگرامی اسلامب یشترین جزءعبادتراطلب روزی حلال برشمرده و فرمودهاند: «إِنَّالعِبادَةَعَشَرَةُأَجزاءَ: تِسعَةٌمِنهاطَلَبُالحَلالِ؛عبادت ده جزءدارد که نه جزءآن طلب روزی حلال است.»
سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، که همواره نشان داده است نگاه ویژه ای به سبک زندگی ایرانی-اسلامی دارد، طرحی را با نام«کاسب حبیب خداست» در دست اجرا دارد؛ طرحی که حجتالاسلام حسن ناصریپور،معاون فرهنگی این سازمان هدف از برگزاری اش راتجلیل ازکاسبان باهدف ارتقای فرهنگ وجدان کاری ورزق حلال،ترویج فضایل دینی وارزشهای انسانی وازهمه مهمترارتقای نقش اصناف وبازاریان دربهبود تعامل بامدیریت شهری،می داند.
آیینی که به گفته معاون فرهنگی سازمان فرهنگی هنری،درراستای شعار «اقتصادمقاومتی؛اقدام وعمل»انجام میشودودرآن افراد شاخص ازمیان واحدهای صنفی «سوپرمارکت وموادپروتیینی»و «نانوایان»درسه سطح محلات،مناطق وسطح شهرتهران شناسایی میشوند.
اهمیت کسب و کار حلال در اسلام تا بدانجاست که یک باب مهم درفقه نیزبه حوزه کسب و بازار اختصاص دارد؛ باب مکاسب نشان از اهمیت اسلام برای این حوزه دارد، مسله ای که ناصری پور باتاکیدبراهمیت آن می گوید: اسلام برای کسب وکاروتجارت اهمیت فراوانی قائل شده و «الکاسب حبیب الله»در همین راستاست. چنین کسی که برای اهل وعیالش کاسبی حلال میکند،مثل کسی است که درراه خداجهادمیکند.
پیامبراکرم(ص) کهمیفرمایند: «اَلسُّوقُدارُسَهوٍوَدارُغَفلَه»،(۳) بازارجای فراموشی آخرتوغفلت است،یعنی انسان وقتی مشغول کارمادی میشود،گاهی ازخداوآخرتغافل میشود. بعدفرمودند: «فَمَنسَبَّحَ فِیهاتَسب ِیحهَتَبَ الله لَهُبِهاألفَألفِ حَسَنه»: اگرکسی دراین بازاری که جای غفلت وفراموشی است،مرتب به یادخداباشدواو رافراموش نکند،خداهزارهزارحسنه برایش قرارمیدهد؛ در این باره، معاون فرهنگی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، ترویج صفات ویژهمانندمردمداری،صداقت،امانتداری وکمک به نیازمندان راازاهداف طرح«کاسب حبیب خداست»می داند که برای برگزاری آن ازنظرات وپیشنهادهای شورایاریها،بسیج بازار،مسئولان اصناف واتاق بازرگانی بهره برده شده ونظرات مردمی نیزباهمکاری مناطق۲۲گانه وفرهنگسراهای خاص وتابعه جمعآوری میشود.
برنامه «کاسب؛حبیب خدا» بنابراعلام سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران،درسطح محله تاپایان تابستان ودرسطح منطقه تاپایان پاییز ودرسطح شهرتهران تاپایان زمستان سالجاری اجرامی شود وشمارههایی ازطرف هرمنطقه برای دریافت نظرات وپیشنهادات مردمی اعلام خواهدشد.
آداب کسب و کار در اسلام فراوان است؛ آنچنان که گفته شد این اهمیت تا بدانجاست که باب مکاسب در فقه به این مهم پرداخته و احادیث و روایات فراوان پیامبر و ائمه اطهار نیز از این جمله است؛ کاسبی حبیب خداوند است که این آداب را به جای آرد و برای کسب روزی حلال به خداوند توکل کند؛ چنانکه در مثنوی مولانا نیز آمده است:
رمزالکاسب حبیب الله شنو
ازتوکل درسبب کاهل مشو
∎