آرمان امروز: «آمريكا و كشورهاي ديگر به توافقي محرمانه دست يافتهاند كه به موجب آن معافيتهايي براي ايران پس از توافق هستهاي در نظر گرفته خواهد شد.» اين خبر كه برگرفته از گزارش«موسسه علوم و امنيت بينالمللي آمريكا» به رياست ديويد آلبرايت و بازرس سابق تسليحاتي سازمان ملل است، معافيتهايي را براي ايران لحاظ ميكند كه«به نظر ميرسد به نفع ايران هستند.» اين معافيتها از سوي «كميسيون مشتركي مشتمل بر آمريكا و شركاي مذاكراتياش در ۱+۵ كه براي نظارت بر اجراي توافق هستهاي تشكيل شده» به تصويب رسيده است و از جمله اين معافيتها ميتوان به اين مساله اشاره كرد كه «به ايران اجازه داده شده است تا از محدوديت اعمال شده درباره ميزان نگهداري اورانيوم غني شده با غلظت پايين در تاسيسات هستهاي اش، عدول كند.» اين معافيتها نشان ميدهد كه دولت اوباما قصد دارد تا سال ۲۰۱۷ كه مسند رياستجمهوري خود را ترك ميكند، به بخشي از وعدههايش در توافق هستهاي ۱+۵ با ايران عمل كند چرا كه بزرگترين اقدام دولت اوباما در عرصه سياست خارجي در طول هشت سال رياستجمهوري، امضاي توافق با جمهوري اسلامي ايران است و خود بر اين نكته اذعان دارد كه اگر به بدعهدي و ناتواني در اجراي اين توافق تاريخي متهم شود، بازنده بزرگ لقب خواهد گرفت چرا كه هم نزد افكار عمومي داخلي ناتوان جلوه ميكند و هم مخالفانش را در موضع قدرت قرار خواهد داد. در بعد بينالمللي نيز ضمن بياعتمادي متحدان اروپايي اش كه سالها و ماهها بر سر توافق با ايران وقت گذاشتند، ملت و دولت ايران را به اين نتيجه ميرساند كه نشستن پاي ميز مذاكره با آمريكا اشتباه بوده است و در نهايت ايرانيان به عنوان افرادي اهل مذاكره و متعهد معرفي ميشوند و دولت آمريكا به عنوان نماد بدعهدي و كارشكني. همه اينها براي اوباما كافي است تا از هر اقدامي در جهت امتياز دادن به ايران بهره برد. اين گزارش اگرچه از سوي كاخ سفيد رد شد اما مفاد آن نشان ميدهد كه اين توافق «كاملا به نفع ايران بوده است.» و قطع به يقين محرمانه بودن آن يا واكنش سريع مقامات كاخ سفيد در رد آن، ناشي از هراس اوباما از مخالفان داخلي توافق و تاييدشان بر امتيازدهي واشنگنتن به تهران بوده است.
مجوز نگهداري مقادير نامشخصي از اورانيوم با غلظت ۳/۵ درصد
در اين گزارش اعلام شده بود كه «كميسيون مشترك همچنين موافقت كرده است تا به ايران اجازه دهد تا به فعاليت ۱۹ اتاق تابش راديو اكتيو فراتر از مفاد توافق هستهاي، ادامه دهد. اين به اصطلاح «سلولهاي داغ» براي دستهبندي مواد هستهاي مورد استفاده قرار ميگيرد ولي ميتواند بهطور مخفيانه مورد سوءاستفاده قرار گيرد، بيشتر براي جداسازي پلوتونيوم در مقياس كوچك.» علاوه بر اين «بخشي از امتيازات داده شده به ايران اين است كه تهران اجازه داشته باشد تا مقادير نامشخصي از اورانيوم با غلظت ۳/۵درصدي را در تاسيسات هستهاي خود نگهداري كند. اين در حالي است كه توافقنامه هستهاي، ايران را ملزم به نگهداري تنها ۳۰۰ كيلوگرم اورانيوم با غناي ۳/۵درصدي كرده است.»
ايران ميتواند مقادير نامعلومي از اورانيوم با غناي ۲۰ درصدي را نگهداري كند
اين كميسيون همچنين معافيت ديگري را تصويب كرده است كه ايران بتواند مقادير نامعلومي از اورانيوم با غناي ۲۰ درصدي را در آزمايشگاههاي آلوده نگهداري كند. توافق هستهاي از ايران خواسته است تا تمام اورانيوم ۲۰ درصدي خود را به سوخت رآكتور تحقيقاتي تبديل كند. در اين گزارش همچنين ادعا شده است كه اگر كميسيون مشترك براي ايجاد اين معافيتها اقدام نميكرد، برخي تاسيسات هستهاي ايران قادر نبودند تا مطابق با توافقي كه در ۱۶ ژانويه حاصل شده، به فعاليت بپردازند.
توافق محرمانهاي كه رد شد
مفاد اشاره شده در اين گزارش از آنجا كه موجب خشم بيشتر منتقدان توافق هستهاي در داخل آمريكا خواهد شد، در سكوت و به تعبير آلبرايت «به صورت محرمانه» انجام شده است و با وجود آنكه « دولت اوباما ۱۶ ژانويه درباره وجود اين معافيتها به كنگره اطلاعرساني كرده است» اما اين «معافيتها تاكنون علني نشده است و فقط در اسناد محرمانهاي كه براي كنگره ارسال شده، به تفصيل آمده است.» با اين همه باب منندز سناتور دموكرات و از منتقدان جدي توافق هستهاي و عضو ارشد كميته روابط خارجي سنا در اين باره اعلام كرده:« من از اين مساله هيچ اطلاعي نداشتم و هيچ توضيحي درباره معافيتها تاكنون دريافت نكردهام.» همچنين با بالا گرفتن جنجالها، «جاش ارنست» سخنگوي كاخ سفيد در واكنش به گزارش منتشر شده توسط اين انديشكده گفت«اين ادعا كه حاكي است اين توافق به نحوي قبل از تعهد ايران اجرا شده است، درست نيست.» با اينهمه وي توضيحات بيشتري در اين خصوص ارائه نداد كه بر ابهامات موجود ميافزايد. علاوه بر اين با انتشار اين گزارش، دولت و دستگاه سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران هيچ واكنشي مبني بر رد يا تاييد اين خبر نشان ندادند. به هر روي، بايد دانست كه بدعهدي و عدم اجرايي كردن توافق برجام از سوي واشنگتن، به معناي خروج ايران از توافق خواهد بود و برگشت به دوران پيش از توافق و آنچه در شرايط كنوني مهم است، تعهد آمريكا به برجام است و بس و نه «توافقات محرمانه و معافيت ها».
∎