گروه بينالملل، علي ودايع: بلبشوي آمريکاي لاتين که از حدود شش ماه پيش آغاز شده بود با عزل رئيس جمهوري برزيل شعله ور شده است. چپ گراياني که بيخ گوش ايالات متحده همانند سالهاي جنگ سرد بروز وظهور پيدا کرده بودند نتوانستند از داشتههاي خود برداشت کنند. فساد اقتصادي همراه با افت شديد توسعه اقتصادي زمينه افزايش قدرت و نفوذ راست گرايان حامي ارزشهاي غربي را فراهم کرد.
دليما روسف که در سال2014 به قدرت رسيده بود در مجلس سناي برزيل براساس راي بي کفايتي از مقام خود عزل شد.خانم روسف در چند ماه گذشته و پس از آن که تحقيقات در مورد اتهام فساد مالي و سوءاستفاده او از قدرت به طور رسمي آغاز شد، با راي پارلمان برزيل براي 6 ماه تعليق شده بود. اکنون ميشل تامر، معاون خانم روسف، تا پايان اين دوره رياست جمهوري (2019) رياست دولت را بر عهده ميگيرد. با ساقط شدن روسف دوران حاکميت چپ گرايان که از سال 2003 آغاز شده بود، رسما پايان يافته است. لولا داسيلوا (رئيس جمهوري پيشين برزيل) هم با اتهاماتي مشابه روبرو است. پليس برزيل در يکسال گذشته بارها او را به اتهام سوء استفاده از قدرت و فساد مالي بازجويي کرده است.
دولتهاي چپ گراي آمريکاي لاتين همانند ونزوئلا، نيکاراگوئه، اکوادور و بوليوي همگي ديپلماتهاي خود را از برزيل فرخوانده اند. «رافائل کورهآ»، رئيس جمهور اکوادور راي سناي برزيل عليه روسف را يک «عذرخواهي براي بدرفتاري و خيانت» دانست. «نيکولاس مادورو»، رئيس جمهور ونزوئلا پس از اعلام گفتوگوي تلفنياش با ديلماروسف گفت: سفيرمان را فراخوانديم چرا که برزيل اکنون دولتي دارد که منتخب نيست.
بلوک چپ گراي آلبا، تحت رهبري ونزوئلا که شامل کوبا و نيکاراگوئه ميشود عزل دليما روسف را محکوم کرد. به هر حال ديگر کشورهاي آمريکاي لاتين به خصوص آرژانتين، شيلي و پاراگوئه اعلام کردند که به تصميم سناي برزيل احترام ميگذارند. شيلي ابراز اطمينان کرد که «برزيل ميتواند چالشهاي خود را با نهادهاي دموکراتيک حل و فصل کند». روسف 68 ساله با 61 راي از 81 سناتور سناي برزيل به استفاده غير قانوني از بودجه عمومي محکوم شد.
ونزوئلا به عنوان تندروترين چپ گراي آمريکاي لاتين شناخته مي شود. اوضاع اين کشور با توجه به رکود شديد اقتصادي وخيم تر از ديگران است. ظرف چند روز اخيرصدها هزار تظاهرکننده موافق و مخالف دولت ونزوئلا در کاراکاس پايتخت اين کشور راهپيمايي کرده اند.
مي توان گفت که در پي ساقط شدن دليما روسف با آنچه که «کودتاي پارلماني» خوانده مي شود، مخالفان چپگرايي نيز جاني تازه گرفتهاند. به گزارش آسوشيتدپرس، هزاران نفر از معترضان عليه نيکلاس مادورو، بار ديگر به خيابانها رفته و خواستار کنارهگيري رئيسجمهوري شدهاند. معترضان در کاراکاس، پايتخت ونزوئلا، در تظاهراتي شرکت کردهاند که نامش را «سـِتاندن کاراکاس» گذاشته بودند. مخالفان دولت چپگراي رئيسجمهوري ونزوئلا، در پارلمان اين کشور همانند برزيل اکثريت دارند و در تلاش هستند تا يک همهپرسي براي کوتاهکردن دوراه رياستجمهوري آقاي مادورو و برگزاري انتخابات زودرس برپا کنند.
روزنامه آمريکايي نيويورکتايمز از صحنه تظاهرات گزارش داده که برخي از شرکتکنندگان در آن ميگويند «ديگر غذاي کافي براي خوردن ندارند». گروهي از معترضان از بيکاري فزاينده و برخي ديگر از افزايش خشونتها در محل سکونت خود خبر دادهاند. از سوي ديگر شبکه تلويزيوني آمريکاي لاتين، «تهله سور»، که بيشاز نيمي از بودجه آن را دولت ونزوئلا تامين ميکند، ميگويد راهپيمايان «راستگرايان» هستند و پليس به دليل افزايش «تهديد ناشي از خشونت»، دست به افزايش نيروهاي خود در خيابانها زدهاست.خبرگزاري رويترز ميگويد شماري از معترضان که چهرههاي خود را پوشانده بودند، به سوي پليس سنگ و مواد آتشزا پرتاب کردهاند و نيروهاي امنيتي نيز دست به شليک گاز اشکآور زدهاند.به نظر ميرسد عمده خشونتها پس از پايان تظاهرات برنامهريزيشده صورت گرفتهاست. در ميان قدرت نمايي مخالفان مادورو، دولت مخالفان را به تلاش براي راه انداختن کودتا متهم مي کند.دولت گفت که مخالفان نتوانستهاند يک ميليون نفر که انتظار آن را داشتند به راهپيمايي خود جلب کنند.مادورو در يک راهپيمايي در مرکز کاراکاس گفت: «ملت پيروز شد. آنها مي خواستند مردم را مرعوب کنند اما مردم اينجا هستند.ما تلاش براي کودتايي که قصد داشت ونزوئلا و کاراکاس را با خشونت و مرگ پر کند شکست دادهايم.»
علاوه بر بحران اقتصادي ونزوئلا، گزارشها از افزايش خشونتها در آن کشور نيز حکايت دارند. کاراکاس، پايتخت ونزوئلا، بر اساس آمار، از بدترين پايتختهاي جهان از نظر شمار قتل و خشونت به شمار ميرود. به گزارش «لاتينپست»، از هر صدهزار نفر، بيش از 119 نفر در کاراکاس در سال گذشته ميلادي به قتل رسيدهاند. در ميان ده شهر نخست اين گزارش در قاره آمريکا، دو شهر ديگر از ونزوئلا نيز در فهرست قرار دارند.
∎