يکي از موضوعات مهمي که هر مؤمني خواهان فهم آن از کلام گهربار معصومين عليهم السلام است، موضوع «آيين همسرداري» است . بدين منظور، بر آن شديم تا به «آيين همسرداري در احاديث اسلامي» نظري بيفکنيم و احاديثي را در اين زمينه برگزينيم و با ترجمههايي دقيق و روان همراه سازيم و با عنوانهايي زيبا و تفکر برانگيز زمينه تدبر فراهم کنيم؛
* پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«کلما ازداد العبد ايمانا ازداد حبا للنسآء ؛ هر چه ايمان بنده زياد شود، محبت [وي] به زنها نيز زياد ميشود .»
* امام صادق عليه السلام ميفرمايند:
«کل من اشتد لنا حبا اشتد للنساء حبا ؛ هر کس بيشتر دوستدار ما (خاندان عصمت و طهارت) باشد، به زنها (همسرش) نيز بيشتر دوستي ميکند .»
* حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام ميفرمايند:
«فدارها علي کل حال واحسن الصحبة لها فيصفو عيشک ؛ هميشه با همسرت مدارا کن، و با او به نيکي همنشيني کن تا زندگي ات باصفا شود .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«خير الرجال من امتي الذين لايتطاولون علي اهليهم و يحنون عليهم ولا يظلمونهم ؛
بهترين مردان امت من، آن کساني هستند که نسبتبه خانواده خود خشن و متکبر نباشند و بر آنان ترحم و نوازش کنند و به آنان آزار نرسانند .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«قول الرجل للمراة اني احبک لا يذهب من قلبها ابدا ؛ اين گفتار مرد به همسرش که «من تو را دوست دارم» ، هرگز از قلب زن بيرون نميرود.»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«للمراة علي زوجها ان يشبع بطنها، و يکسو ظهرها، ويعلمها الصلاة والصوم والزکاة ان کان في مالها حق، ولاتخالفه في ذلک ؛ حق زن بر شوهرش اين است که او را سير کند، لباس بپوشاند، نماز و روزه و زکات را - اگر در مال زن حق زکاتي است - به او ياد دهد، و زن نيز در اين کارها با او مخالفت نورزد .»
* امام رضا عليه السلام ميفرمايند:
«الکآد علي عياله من حل کالمجاهد في سبيل الله ؛ کسي که از راه حلال براي تامين رفاه خانوادهاش تلاش ميکند، همچون مجاهدي است که در راه خدا جهاد ميکند .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«من دخل السوق فاشتري تحفة فحملها الي عياله کان کحامل صدقة الي قوم محاويج وليبدا بالاناث قبل الذکور فان من فرح ابنته فکانما اعتق رقبة من ولد اسماعيل ومن اقر بعين ابن فکانما بکي من خشية الله ومن بکي من خشية الله ادخله الله جنات النعيم ؛ هر کس به بازار رود و هديهاي براي خانوادهاش بخرد و ببرد، [پاداش او ] مانند کسي است که براي نيازمندان صدقه ميبرد [ . و هنگامي که هديه را به خانه ميبرد]، بايد، قبل از پسران، به دختران بدهد، زيرا کسي که دخترش را شادمان کند، مانند کسي است که يک بنده از فرزندان اسماعيل را آزاد کرده است . و هر کس [با دادن هديهاي ] چشم پسري را روشن کند، گويي از ترس خدا گريسته است و هر کس از ترس خدا بگريد، خداوند او را داخل نعمتهاي بهشت کند .»
* امام سجاد عليه السلام ميفرمايند:
«لان ادخل السوق ومعي درهم ابتاع به لحما لعيالي وقد قرموا اليه احب الي من ان اعتق نسمة ؛ براي من به بازار رفتن و خريد يک درهم گوشتبراي خانوادهام که ميل به گوشت دارند، از بنده آزاد کردن دوست داشتنيتر است .»
* امام صادق عليه السلام ميفرمايند:
«اذا سافر احدکم فقدم من سفره فليات اهله بما تيسر ؛ هرگاه يکي از شما به مسافرت رود و سپس از سفر برگردد، پس بايد براي خانواده خود به اندازهاي که توانايي دارد سوغاتي بياورد .»
* امام باقر عليه السلام ميفرمايند:
«النسآء يحببن ان يرين الرجل في مثل ما يحب الرجل ان يري فيه النسآء من الزينة ؛ همان گونه که مردان دوست دارند زينت و آرايش را در زنانشان ببينند، زنان نيز دوست دارند زينت و آرايش را در مردانشان ببينند .»
* راوي ميگويد به امام صادق عليه السلام عرض کردم:
حق زن بر شوهرش چيست؟ حضرت فرمودند: «. . . ولاتکون فاکهة عامة الا اطعم عياله منها ولايدع ان يکون للعيد عندهم فضل في الطعام وان يسني لهم في ذلک شيء ما لم يسن لهم في سآئر الايام ؛ . . . هر ميوهاي که همه مردم از آن ميخورند، بايد به خانوادهاش بخوراند و در روزهاي عيد خوراک آنان را افزايش دهد، و چيزهايي براي آنان فراهم کند که در روزهاي ديگر فراهم نميکرده است .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«جلوس المرء عند عياله احب الي الله تعالي من اعتکاف في مسجدي هذا ؛ نشستن مرد در کنار خانوادهاش، نزد خداي بزرگ دوست داشتنيتر از اعتکاف [و نشستن] در مسجد من است .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«ان الرجل ليؤجر في رفع اللقمة الي في امراته ؛ مرد در برابر لقمهاي که در دهان زنش ميگذارد پاداش ميبرد .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«ان للرجل حقا علي امراته اذا دعاها ترضيه واذا امرها (21) لا تعصيه ولا تجاوبه بالخلاف ولا تخالفه ؛ مرد حقي بر زنش دارد [و آن حق اين است که] چنانچه او را صدا زند پاسخ دهد، و هنگامي که او را دستوري دهد سرپيچي نکند و پاسخ مخالف ندهد و با او مخالفت نورزد .»
* امام رضا عليه السلام ميفرمايند:
«اعلم ان النسآء شتي فمنهن الغنيمة والغرامة و هي المتحببة لزوجها والعاشقة له ... ؛ بدان که زنان گوناگونند، برخي از آنان دستاوردي گرانبها و تاوان [رنجهاي آدمي] هستند و اين زن کسي است که به شوهرش محبت ميکند و عاشق اوست .»
* امام باقر عليه السلام ميفرمايند:
«لا شفيع للمراة انجح عند ربها من رضا زوجها ؛ براي زن هيچ شفيعي نزد پروردگارش به اندازه رضايت شوهرش سودمندتر نيست .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«للرجل علي المراة ان تلزم بيته وتودده وتحبه وتشفقه وتجتنب سخطه وتتبع مرضاته وتوفي بعهده ووعده ؛ حق مرد بر زن اين است که [زن] ملازم خانه او باشد، و به شوهرش دوستي و محبت و دلسوزي کند، و از خشم وي دوري گزيند، و آنچه را مورد رضايت اوست انجام دهد، و به پيمان و وعده وي وفادار باشد .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«خير نسائکم الودود الولود المؤاتية وشرها اللجوج ؛ بهترين زنانتان زني است که با محبت، فرزندآور و سازگار باشد، و بدترين آنان زني است که لجباز باشد .»
خشمگين کردن شوهر هرگز
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«طوبي لامراة رضي عنها زوجها ؛ خوشا به حال زني که شوهرش از او راضي باشد .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«من کان له امراة تؤذيه لم يقبل الله صلاتها ولا حسنة من عملها حتي تعينه وترضيه وان صامت الدهر وقامت واعتقت الرقاب وانفقت الاموال في سبيل الله وکانت اول من ترد النار ثم قال: وعلي الرجل مثل ذلک الوزر والعذاب اذا کان لها مؤذيا ظالما ؛ کسي که زني دارد که [آن زن] به او آزار ميرساند، خداوند نماز و کارهاي نيک زن را نميپذيرد تا اينکه به مرد کمک و او را راضي کند، اگر چه اين زن تمام عمر را روزه بگيرد و نماز بخواند و بندگان را آزاد و دارايي [اش] را در راه خدا انفاق کند . و اين زن نخستين کسي است که وارد آتش جهنم ميشود . سپس حضرت فرمودند: مرد نيز چنين گناه و عذابي دارد اگر زنش را آزار رساند و [به او] ستم کند .»
* امام صادق عليه السلام ميفرمايند:
«. . . سعيدة سعيدة امراة تکرم زوجها ولا تؤذيه وتطيعه في جميع احواله ؛ خوشا به سعادت و خوشا به سعادت آن زني باد که شوهرش را بزرگ دارد و به او آزار نرساند و هميشه از شوهرش فرمانبري کند .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«لا يحل للمراة ان تتکلف زوجها فوق طاقته ؛ براي زن جايز نيست که شوهرش را به بيش از توانايياش مجبور کند .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«ايها الناس ان لنسآءکم عليکم حقا ولکم عليهن حقا حقکم عليهن [ . . . ان ] لا يدخلن احدا تکرهونه بيوتکم الا باذنکم ؛ مردم! زنهاي شما بر شما حقي دارند و شما هم بر آنان حقي داريد . حق شما بر آنان اين است که کسي را که شما رضايت نداريد، بدون اجازه به منزلتان وارد نکنند .»
* مردي خدمت رسول خدا صلي الله عليه و آله آمد و عرض کرد:
همسري دارم که هرگاه وارد خانه ميشوم به استقبالم ميآيد، و چون از خانه بيرون ميروم بدرقهام ميکند و زماني که مرا اندوهگين ميبيند ميگويد: اگر براي رزق و روزي [و مخارج زندگي ] غصه ميخوري، بدان که خداوند آن را به عهده گرفته است و اگر براي آخرت خود غصه ميخوري، خدا اندوهت را زياد کند [و بيشتر به فکر آخرت باشي . ] رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: «ان لله عمالا و هذه من عماله لها نصف اجر الشهيد ؛ براي خدا کارگزاراني [در روي زمين] است و اين زن يکي از کارگزاران خداست که پاداش او برابر با نيمي از پاداش شهيد است .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«ايما امراة اعانت زوجها علي الحج والجهاد او طلب العلم اعطاها الله من الثواب ما يعطي امراة ايوب عليه السلام ؛ هر زني که در حج و جهاد و دانش اندوزي به شوهرش کمک کند، خداوند آن پاداشي را که به زن حضرت ايوب عليه السلام داده است، به او ميدهد .»
* امام صادق عليه السلام ميفرمايند:
«ما من امراة تسقي زوجها شربة من مآء الا کان خيرا لها من عبادة سنة صيام نهارها وقيام ليلها ويبني الله لها بکل شربة تسقي زوجها مدينة في الجنة وغفر لها ستين خطيئة ؛ هر زني که به شوهرش مقداري آب دهد، براي او بهتر از عبادت يک سال است که روزهايش روزه باشد و شبهايش عبادت کند . و خداوند به جاي هر مقدار آبي که به شوهرش بنوشاند، شهري در بهشتبرايش ميسازد و شصت گناهش را ميآمرزد .»
تامين امنيت رواني همسر
* امام صادق عليه السلام از پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله روايت ميکند:
«ايما امراة دفعت من بيت زوجها شيئا من موضع الي موضع تريد به صلاحا نظر الله اليها ومن نظر الله اليه لم يعذبه ؛ هر زني که در خانه شوهرش چيزي را براي سامان دادن وضع خانه جابهجا کند، خداوند نظر [رحمت] به او ميکند . و هر کس مورد نظر [رحمت] خدا قرار گيرد، خدا عذابش نميکند .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله درباره حق شوهر بر زن ميفرمايند:
«عليها ان تطيب باطيب طيبها وتلبس احسن ثيابها وتزين باحسن زينتها ؛ بر زن است که [براي شوهرش ] خوشبوترين عطرهايش را بزند و قشنگترين لباسهايش را بپوشد، و از زيباترين زينتهايش استفاده کند .»
* پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله ميفرمايند:
«ان من خير نسآءکم . . . المتبرجة من زوجها الحصان عن غيره ؛ بهترين زنان شما آن زني است که براي شوهرش آرايش و زينت ميکند، اما از بيگانگان خود را ميپوشاند .»
* منبع: مؤسسه جهاني سبطين
∎