شناسهٔ خبر: 14975888 - سرویس فرهنگی
نسخه قابل چاپ منبع: روزنامه اطلاعات | لینک خبر

نگاهی به «اسب ها و درخت ها»ی حسین محجوبی

قاب هایی برای آرامش

صاحب‌خبر -
 

استاد حسین محجوبی، هنرمندی صاحب سبک و مؤلف است که سالهای عمر خویش را به فعالیت در عرصه هنرهای تجسمی طی کرده است و در طول این مسیر دست به تجربه‌های گوناگون درشیوه های مختلف هنری زده و در این زمینه آثار متعددی را نیز در موضوعات گوناگون خلق کرده است.
پرتره ها ، طراحی ها ، کمپوزیسیون های مختلف از طبیعت بی جان ، نمونه هایی
از تجربیاتش در سبک های گوناگون نقاشی‌، خط نقاشی‌ها و خوشنویسی ها‌، آثار آبستره‌‌،
نقاشی هایش از مناظر و بناهای مختلف دنیا طی سفرهایی که داشته و بالاخره نقاشی هایش از اسب ها و درخت ها از جمله آثار متعدد او هستند. اما به خاطر اینکه محجوبی بیشتر با آثار اسب ها و درخت هایش شناخته شده است ، در این مطلب فقط به بررسی این سری از نقاشی هایش می پردازیم.
آثار نقاشی اسب ها و درخت های استاد محجوبی، بیننده را به یاد آرمانشهر بهشت گونه ای می اندازد که همیشه حسرت دسترسی به آن را داشته است ؛ طبیعتی توأم با آرامشی ماورایی و رویایی که در آن اسب ها با آرامش و سرخوشی می خرامند و در بعضی از مناظرهم در کنار اسب‌ها‌، پرندگان بی آزار کوچک یا درحال پروازند و یا اینکه بی هیچ دغدغه ای بر درختان سکنی گزیده اند.
اما این سری از نقاشی های محجوبی چه ویژگی هایی دارند که نهاد و درون آدمها را مسخ آرامش نهفته در خود می کنند؟
استاد محجوبی با وجود نگاه مدرن و نویی که در خلق آثارش دارد اما به شیوه کار نگارگری قدما نیز پایبند است. او آثارش را با استفاده از رنگ و روغن خلق کرده ، اما با این حال رنگها را مانند آبرنگ ، رقیق و بدون جرم به کار برده و با این روش لطافت بیشتری به فضای آثارش بخشیده است. به یاد داشته باشیم که شیوه استفاده از رنگهای بدون جرم حلال در آب در نگارگری ایرانی شیوه ای متداول بود. حتی ظرافت و دقت در ترسیم خطوط ، دورگیری ها ، توجه به جزئیات و ظرایف وهمچنین پردازهای لطیفی که به جای سایه روی رنگهای تخت و یکدست عناصرمختلف نقاشی هایش نشسته است، همه برگرفته از نگارگری ایرانی است که البته به شیوه محجوبی در این نقاشی ها به کار رفته است. این استفاده هوشمندانه از شیوه های نگارگری ایرانی در آثاری با فضایی نو و مدرن یکی از نخستین و مهمترین دلایل آرامش بخشی آثار محجوبی است، چرا که چنین ویژگی آرامش دهنده ای را پیش از آثار وی با مشاهده نگارگری هایمان تجربه کرده ایم.
استاد محجوبی هیچ ابایی از نشان دادن خطوط طراحی در آثار نقاشی اش ندارد و دراین مورد هم متأثر از شیوه دورگیری در نگارگری ست. او با خطوط نرم و منحنی شکل به طراحی و دورگیری اسبها می پردازد و در ترسیم جزئیات درختان ، شاخه ها، بوته ها و پرندگان از خطوط طراحی بهره می برد و جالب اینکه ، پافشاری وی در استفاده از چنین شیوه ای نه تنها به لطافت ، نرمی و آرامش حاکم بر آثارش خللی وارد نکرده که بر آن افزوده است . خطوط دورگیری در فرم نرم اسبها ، استفاده از درختانی که در قالب های کلی نرم و منحنی و دایره ای شکل جای می گیرند مانند بید مجنون ، انحنا و نرمی که در افق های مبهم دوردست مناظر او دیده می شود و همچنین حضور پرندگان کوچک به سان نقطه هایی نرم و پر انحنا، همه در ترکیب با یکدیگر و همچنین در کنار دیگرعواملی که درباره آنها گفته خواهد شد ، به مناظر محجوبی لطافت ، آرامش و مهربانی بخشیده است.
رنگها نیز در نقاشی های او در کنار دیگرعوامل ، بیننده را به آرامش فرا می خوانند. در مناظرآثار او فرقی نمی کند که فصول سرد سال با درختان بی بار و برگ نشان داده شده است یا فصول گرم ، سرسبز ، پرطراوت و زندگی بخش . چون با دیدن هر یک از این دونوع منظره بی آن که هیچ حسی از حزن و اندوه ، تنهایی و تشویش و هراس یا به عکس آن ، شادی زاید الوصف و سرشار از هیجانی پرشور به آدمی انتقال یابد ، فقط آرامش و اطمینان خاطر در آدمی متبلور می شود. رنگ و روغن های رقیق و بدون جرم به کار رفته در آثار وی گاه فقط در حد اشاره روی بوم نشسته اند ، رنگهایی که جدا از سرد یا گرم بودنشان هیچ تلاشی در پوشاندن خطوط طراحی ندارند و سیال و رها روی بوم آمده اند. ویژگی هایی
اینچنین در رنگ گذاری های محجوبی است که به مناظرآثار او لطافت و سبکبالی و رهایی بخشیده . درمناظر اسبها و درخت های این هنرمند پیشکسوت یا اصلاً آدمی حضور ندارد یا فقط نشانه هایی از او مثل خانه ها و کلبه‌ها به عنوان جزئی از منظره دیده می شود و یا اینکه از فاصله ای دور فقط گروهی از زنان روستایی مشغول کار و فعالیت دیده می شوند. نبود انسان یا حضور کمرنگ او در این آثارحکایت از انتقاد محجوبی از حضور مخرب انسان در طبیعت دارد، حضوری که بودنش زنگ خطری در نابودی زیبایی ، لطافت ، باکرگی و سکون توام با آرامش طبیعت است.
مناظر محجوبی اغلب دارای ابهامند . مبهم بودن مناظر او یا به واسطه وجود لایه ای مه گونه در فضاست که اجازه نمی دهد به وضوح عناصر موجود در آثار او دیده شوند و یا به خاطر حضور انبوه درختان است، درختانی که مانع دیده شدن اسبهایی می شوند که درآن سوی درختان در حال خرامیدن یا دویدن اند.
ابهام دیگر در آثار محجوبی ،افق های ناپیدا و گنگ در مناظر هستند، افق های دوردستی که انتهایی برایشان نمی توان یافت و دست نیافتنی به نظر می رسند.همین ابهام در آثار محجوبی است که دریافت بیننده از مناظر او را ماورایی و مثالی می کند
و به تبع آن حسی از آرامش معنوی را در آدمی پدید می آورد.
عناصر بکار رفته در آثار محجوبی نیز به نوبه خود نقشی موثر در ایجاد فضایی آرمانی و توأم با آرامش مناظر او دارند.
اسب ها در آثار او، با دقتی که درنرمی خطوط و لطافت رنگ گذاری آنها شده است ، نمادی از نجابت و پاکی و در عین حال رهایی اند، پرندگان کوچک نیزنمادی از معصومیت و بی آزاری به نظر می رسند و در نهایت ، درختان که نشان از عشق و مهرطبیعت دارند و پناهگاه و مأوای اسبها و پرندگان اند.
این نشانه های نمادین که محجوبی با شکل بکارگیری شان در آثارش چنین معناهایی را از آنها به بیننده متبادر می کند از جمله آرزوهای دست نیافتنی و دیرین بشر است و به همین دلیل مخاطب با مشاهده این آثار گویی به نظاره آرمانشهر خویش نشسته است.

code