شرق: سفر پسابرجامی وزیر امور خارجه کشورمان به آمریکای ‌لاتین امروز پایان یافت. محمدجواد ظریف در یک هفته به شش کشور که اتفاقا احمدی‌نژاد بسیار به آنها توجه و علاقه  داشت، سر زد و با مقامات بلندپایه آنها دیدار و گفت‌وگو کرد. ونزوئلا آخرین ایستگاه بود و ظریف در کاراکاس تأکید کرد «جمهوری اسلامی ایران به روابط خوب و مستحکم خود با این کشور که یادگار هوگو چاوز و سیاست‌های انقلابی و استقلال‌طلبانه او است، با قوت ادامه می‌دهد».
هیأت اقتصادی همراه ظریف در ونزوئلا نیز مانند پنج کشور قبلی با همتایان خود دیدار کرده و راه و روش گسترش مناسبات اقتصادی را بررسی کردند. ظریف نیز طبق شیوه معمول در این سفرها در همایش بررسی فرصت‌های اقتصادی مشترک شرکت کرد و گفت‌: «مردم ایران و ونزوئلا در سالیان دراز در برابر فشارهای خارجی و قدرت‌های سلطه‌گر مقاومت کرده و خاطره خوبی از همبستگی با یکدیگر را به یادگار گذاشته‌اند».
وزیر خارجه کشورمان که اعتقاد داشت تقویت همکاری‌های اقتصادی که در سالیان گذشته شکل گرفته ‌است، می‌تواند موجب تعمیق و راهبردی‌ترشدن روابط سیاسی نیز باشد، حضور دو معاون رئیس‌جمهوری و شش نفر از وزرای دولت ونزوئلا در این همایش را نشانه علاقه‌مندی آنها دانست و با اشاره به حضور نمایندگان بانکی، کشتی‌رانی، ضمانت صادرات، پتروشیمی، کشاورزی، نفت، انرژی و دیگر دستگاه‌های دولتی در ترکیب هیأت همراه خود گفت: «آنها آمادگی دارند با همتایان خود در ونزوئلا برای گسترش همکاری‌ها گفت‌وگو کنند. بخش خصوصی ایران که سابقه و خاطرات خوبی از فعالیت در ونزوئلا به‌ویژه بخش ساخت‌وساز دارد، حوزه انرژی، دانش‌بنیان، نانو‌تکنولوژی، بیو‌تکنولوژی، صنایع غذایی، دارویی و شرکت‌هایی که در صنایع شیر ونزوئلا بودند و شرکت‌هایی که مایل هستند در آینده کنار ونزوئلا باشند، در اینجا حضور دارند».
خانم دلسی رودریگز، وزیر امور خارجه ونزوئلا، نیز در این همایش سفر ظریف و هیأت بزرگ همراه او را نشان‌دهنده روابط مستحکم و راهبردی دانست که از زمان هوگو چاوز میان تهران-کاراکاس وجود دارد. او افزود: «ما نه‌تنها دو کشور عضو و فعال در برخی مجامع بین‌المللی نظیر اوپک و جنبش عدم‌تعهد هستیم؛ بلکه روابط دوجانبه و چندجانبه قوی با یکدیگر داریم و باید آنها را گسترش دهیم».
این ششمین و آخرین همایش بررسی فرصت‌های مشترک اقتصادی میان فعالان بخش دولتی و خصوصی ایران با همتایان آنها در آمریکای ‌لاتین بود.
استقبال آن‌چنانی در بولیوی
ظریف یکشنبه گذشته این سفر را از کوبا آغاز کرد و سپس به نیکاراگوئه، اکوادور، شیلی، بولیوی و ونزوئلا رفت. او در این سفر یک هیأت سیاسی و اقتصادی مرکب از نمایندگان بیش از 80 بنگاه بزرگ اقتصادی خصوصی و دولتی و کارآفرینان و تولیدکنندگان ایرانی را به همراه داشت و توسعه و تقویت بیش‌از‌پیش روابط سیاسی و اقتصادی با آمریکای ‌لاتین را در دستور کار قرار داده بود، در این سفر یک‌هفته‌ای علاوه بر رایزنی‌های سیاسی و اقتصادی با مقامات عالی‌رتبه پارلمانی و سیاسی کشورهای این حوزه، درباره موضوعات و مسائل دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی و گسترش همکاری در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی و عدم‌تعهد نیز مشورت‌های مؤثری را انجام داد.
بهترین استقبال از او در بولیوی شد و اوو مورالس، رئیس‌جمهوری این کشور، از لاپاز، پایتخت سیاسی به سانتاکروز، محل اقامت ظریف، آمد و با او دیدار و حتی نشان افتخار این کشور را نیز در مراسمی رسمی به ظریف اهدا کرد. مذاکرات ظریف در این کشور حول محور موضوعات علمی و فناوری بود و به امضای یک یادداشت تفاهم همکاری «علوم و فناوری فضایی» انجامید.
ظریف در کوبا با «رائول کاسترو»، رئیس‌جمهوری و چند نفر از وزرای این کشور درباره مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی رایزنی کرد و یک یادداشت تفاهم همکاری نیز برای گسترش مناسبات اقتصادی با این کشور امضا کرد. در نیکاراگوئه نیز طرفین درباره همکاری در زمینه ساخت‌وساز، صنعت و معدن، کشاورزی، مواد غذایی، علوم پیشرفته، نانو، بیوتکنولوژی و داروسازی، بخش بانکی و ضمانت صادرات برای تضمین همکاری بخش خصوصی علاقه نشان دادند. هیأت ایرانی و مقامات اکوادور نیز در زمینه امور بانکی و اقتصادی رایزنی و نهایتا چند سند همکاری در حوزه بانکی و حفظ نباتات امضا کردند.
شیلی سیاسی‌ترین مقصد سفر
حاصل دیدارها و رایزنی‌های ظریف در این شش کشور امضای چندین سند همکاری بود. سندهای همکاری صرفا اقتصادی نبوده و در برخی از کشورها مثل شیلی بیشتر معطوف به گسترش مناسبات سیاسی بود؛ از‌آنجایی‌که سفر ظریف به شیلی نخستین سفر وزیر خارجه در سطح عالی سیاسی پس از انقلاب اسلامی بود، غیر از این هم انتظار نمی‌رفت و امضای یک سند همکاری تحت عنوان «یادداشت تفاهم برقراری مکانیسم مشورت‌های سیاسی» تمایل طرفین به گسترش مناسبات دوجانبه سیاسی را به خوبی به نمایش گذاشت. بر پایه این یادداشت تفاهم، دو طرف می‌توانند گفت‌وگوهای سیاسی درباره روابط دوجانبه و موضوع‌های مشترک منطقه‌ای و بین‌المللی‌ای را که به آن علاقه دارند، در سطح معاونان وزیران یا از طریق نمایندگان خود در هر زمانی که مناسب بدانند، به صورت چرخشی در تهران و سانتیاگو برگزار کنند.
گفتنی است سال 1359، روابط سیاسی این دو کشور به‌واسطه برقراری حکومت دیکتاتوری «آگوستو پینوشه» در شیلی، به‌طور کامل قطع شد و سال گذشته به‌واسطه گفت‌وگوهایی که بین وزارت امور خارجه ایران و شیلی صورت گرفت؛ دو کشور سفارت‌خانه‌هایشان را پس از 35 سال در خاک یکدیگر بازگشایی و روابط سیاسی خود را در سطح کاردار آغاز کردند. ظریف در این سفر به سانتیاگو، پایتخت شیلی، رفت و دیدارهای جداگانه‌ای با رئیس‌جمهوری، رئیس مجلس، چند سناتور و همچنین سه ملاقات با «هرالدو مونیوز والنسویلا» همتای خود داشت. گذشته از اهمیت سیاسی این سفر، ظریف در چارچوب دیپلماسی اقتصادی دولت یازدهم در این سفر نیز مؤلفه‌های اقتصادی را در نظر داشت. ازهمین‌رو در نشست اقتصادی مشترک ایران و شیلی اطمینان داد شرکای اقتصادی آمریکای ‌لاتین نگران فضاسازی روانی گروه‌های مخالف توافق هسته‌ای در آمریکا نباشند؛ چون طبق مکانیسم توافق‌شده و موجود در چارچوب برجام این‌گونه مسائل تماما حل‌شده و حل‌شدنی است.
مقدمات برگزاری اجلاس سران عدم‌تعهد
ایستگاه آخر، کاراکاس، پایتخت ونزوئلا بود و از آنجایی که این کشور در سازمان‎های منطقه‌ای و بین‌المللی همچون اوپک و جنبش غیرمتعهد عضو است، می‌توان آن را ازجمله مقاصد پراهمیت ظریف در این سفر به حساب آورد. ازهمین‌رو، گسترش روابط تهران- کاراکاس برای ایران از درجه اهمیت بالایی برخوردار است؛ چراکه منافع مشترک اقتصادی، برخی مشابهت‌های سیاسی و فرهنگی در کنار عضویت ایران و کشورهای آمریکای ‌لاتین در نهادها و مجامع تأثیرگذار بین‌المللی مانند «سازمان ملل متحد»، «جنبش عدم‌تعهد» و «گروه 77» (کشورهای در حال توسعه) می‌تواند باوجود مسافت زیاد، موجب روابط نزدیک تهران و کاراکاس شود. شاهد بودیم که درک طرفین از لزوم توجه به این منافع مشترک به‌ویژه در حوزه مناسبات مالی سبب امضای سند همکاری بانکی شد تا ایران و ونزوئلا از این طریق مبادله‌های بانکی، تجاری و اقتصادی خود را تسهیل کنند.
گفتنی است یکی از مهم‌ترین محورهای مذاکرات ظریف در ونزوئلا برگزاری اجلاس سران جنبش عدم‌تعهد بود زیرا این کشور خود را برای برگزاری اجلاس مذکور در جزیره مارگاریتا و در هفته‌های آینده آماده می‌کند و قرار است ایران، ریاست جنبش را به ونزوئلا واگذار کند و به‌همین‌دلیل احتمال سفر حسن روحانی، رئیس‌جمهوری کشورمان، به ونزوئلا بسیار است.