در مارس گذشته سرلشکر حسین دهقان، وزیر دفاع ایران، اعلام كرد تانک ایرانی جدید به نام کرار یکی از پیشرفتهترین تانکها در جهان است. او گفت این تانک صددرصد ایراني است و حتی میتواند تا اندازهای از تانک 90-Tهم پیشرفتهتر باشد.
بعد در ماه آگوست تانکی با شباهت بسیار به تانک روسی T-90MS در تلویزیون ایران رونمایی شد، پرچم سبز و سفید و سرخ ایران از برجک و گنبد چرخنده تانک در اهتزاز بود و برجک و کلاهک تانکها میچرخید. جمعبندی درباره این تانک از روی چند ثانیه نوار ویدئویی با زیرنویس ممکن نیست. اما در این صورت هم این تصاویر پرسشهاي بیشتری را مطرح میکند. کرار میتواند اسم ایرانی برای تانک T-90MS روسی باشد که در ایران تولید میشد یا تانک نوسازیشده T-72 یا کلا چیز دیگری؟
تانک روسی T-90MS یک تانک مدرن است که میتواند با بهترین تانکهای در خط تولید در سراسر جهان رقابت کند. این تانک نماینده فلسفه طراحی تکاملی - و نه انقلابی - است. اگر بخواهیم مسئله را ساده کنیم، تانکهای خانواده T-90، T-72 قدیمیتر را با برجک T-80 ترکیب میکند. چند دلیل برای اینکه چرا تانک 90-Tقطعاتی را از دو تانک دیگر به عاریه میگیرد، وجود دارد. موتورهای توربینی تانک T-80 روسها از زمان تولید آن با مشکلاتی مواجه شده و از سوی روسیه کنار گذاشته شده است اما دلیل اصلی، ترکیبکردن قدرت هر دو شاسی در تانکهای موردنظر است. همچنین برخی موارد نوسازیشده در تانک 90-Tمانند سیستمهای دفاع فعال که برای بیاثرکردن سلاحهای ضدتانک طراحی شده، در اين تانک وجود دارد و تانک 90-Tرا در برابر حملات دشمن سرسخت میکند. در ماه فوریه، یک موشک ضدتانک تولید آمریکا به نام تاو که از سوی شورشیان سوري شلیک شد و به یک تانک T-90 سوری اصابت کرد، تنها صدمات جزئی بر جای گذاشت. این تانک که تصویر آن در حال چرخاندن برجکش از تلویزیون ایران به نمایش درآمده، مطمئنا شبیه به یک تانک T-90 MS است. برای اثبات این مسئله چند سرنخ وجود دارد که شامل شکل برجک (گنبدوار) این تانک هم میشود؛ سپر فلزی که موتور تانک و مخصوصا زره ضدانفجار دندانشکل که روی شنیهای تانک قرار میگیرد را میپوشاند. اما چند تفاوت بین این تانکها وجود دارد که شامل حلقه زیر برجک تانکها هم میشود. تانک ایرانی دارای پوشش قابلرؤیت در پایه برجک است. بشکه عقب سوخت اضافی ندارد- چنانکه تانک T-90 MS دارد- و این تانک دارای مسلسل بزرگتری است که بالای تانک قرار میگیرد. اینها عمدتا موارد نوسازیشده قابلرؤیتی است که در یک ویدئوی بیکیفیت دیده میشود اما تفاوتها برای نشاندادن یک امکان دیگر کافی به نظر میرسند.
ایران و روسیه میتوانند با وجود تحریم تسلیحاتی سازمان ملل با هم معامله تسلیحاتی داشته باشند و هنگامی که اخبار معامله بالقوه بین ایران و روسیه پخش شد، دیپلماتها به این مسئله توجه کردند. مقامات ایرانی از آن زمان تاکنون صحت گزارشهاي رسیده مبنی بر اینکه همکاری فنی با شرکت روسی «اورال واگن زاوود» داشتهاند یا فناوری تولید تانک
90-T را از این شرکت خریدهاند، تکذیب کردهاند. این شرکت روسی تانک 90-T تولید میکند. سرلشکر احمدرضا پوردستان، فرمانده نیروی زمینی ارتش ایران در ماه فوریه به آژانس خبری فارس گفته است: «در گذشته خواهان خرید تانکهای روسی بودهایم اما از آنجایی که خودمان میتوانیم مدلهای مشابهی در کشور خود تولید کنیم و برنامه تولید این تانکها را هم در آینده نزدیک داریم، پای این معامله را امضا نمیکنیم».
آیا امکان دیگری وجود دارد؟ این تانک اصلا یک تانک 90-Tنیست بلكه تولید آن تلاشی برای لباسنوپوشاندن بر یکی از تانکهای موجود T72 به نظر ميرسد. مهندسان ايراني اغلب در شرایطی که به تحقیقات و وسایل یدکی و ورود کالاهای موردنیاز دسترسی ندارند، تنها بر خلاقیت و نبوغ مهندسی خود برای جبران کمبودها تکیه میکنند. در ماه فوریه ایران از تانک «تیام» رونمایی کرد، اما این تانک واقعا جدید نیست. چرخهای «تیام» همان چرخهای تانک M47 آمریکایی است که در دهه 1950 طراحی شده و در دوران شاه به ایران فروخته شده است و برجک و گنبد دوارش از تانک چینی مدل و تیپ 59/69 کپی شده است. تانک ذوالفقار که یک تانک طراحیشده دیگر توسط ایران است- احتمالا ترکیبي از تانکهای
M-48،M-60 و T-72 است. آخرین تانک عمده نیروهای زرهی ایران را شامل میشود. ایران حتی برخی از تانکهای ذوالفقارش را برای شبیهکردن آنها به تانک «ابرامز» آمریکایی از نو طراحی کرده است.