مصاحبه مطبوعاتي مشترك جان كري با عادل الجبير، وزراي خارجه امريكا و عربستان، در روز پنجشنبه 25 آگوست و در جده عربستان دو وجه عمده داشت. وجه اول مصاحبه او جنبه حمايت تمام قد از آلسعود در تجاوز نظامياش به يمن داشت با اين ادعا كه گويا عربستان به تهديدهايي پاسخ ميدهد كه از آن سوي مرز متوجه اين كشور هستند و موشكهاي پرتاب شده از يمن به سوي عربستان بسياري از شهروندان عربستان را قرباني كرده و حمايت خود را از آلسعود با اتهامزني عليه ايران با تكرار ادعاي سعوديها مبني بر ارسال سلاح از ايران به يمن شدت بخشيد. وجه دوم مصاحبه او به رونمايي از طرحي مربوط ميشد كه براي پايان دادن به جنگ يمن با خود آورده بود و در جلسه مشترك قبل از مصاحبه با همتايانش در كشورهاي حاشيه خليج فارس، توبياس الوود، معاون وزير خارجه بريتانيا و اسماعيل ولد شيخ، فرستاده دبير كل سازمان ملل به يمن در ميان گذاشته بود.
در مورد وجه نخست بايد گفت كه كري نه چيز تازهاي گفت و نه بيان آن، چندان غيرمنتظره بود. اتهامزني امريكاييها عليه ايران در اين مورد پيش از اين هم، سابقه داشته و تنها تفاوتي كه پيش آمده، تحميل دور جديد تحريمهايي است كه واشنگتن ميخواهد تنها بر اساس ظن و گمان در اين مورد عليه ايران وضع كند و اليزابت ترودو، سخنگوي وزارت خارجه امريكا، آن را وعده داده هر چند كه از دادن توضيحات بيشتر خودداري كرد. بنابراين، كري در وجه نخست فرصتطلبي كرده تا زمينه اين دور از تحريم را فراهم كند كه البته اين كار او در ادامه زنجيره تحريمهايي است كه امريكا بعد از برجام عليه ايران به راه انداخته است. گذشته از اين، او از اين وجه فرصتي براي پيش كشيدن طرحي فراهم كرده كه در آن نكاتي نه چندان خوشايند براي سعوديها وجود دارد.
روشن است كه سعوديها از ابتداي تجاوز نظامي خود به يمن، هدف خلع سلاح حوثيها و اخراج آنها از صنعا را در نظر گرفته بودند و در مذاكرات 99 روزه كويت هم تشكيل دولتي با ياد كردن سوگند در برابر عبد ربه منصور هادي، رئيسجمهور مستعفي يمن را در نظر گرفته بودند، اما حالا كري از دولت وحدت ملي ميگويد و حتي در طرح خود حوثيها را هم براي تشكيل آن در نظر گرفته است كه از هدف سعوديها نسبت به آينده يمن بعد از جنگ همخواني ندارد. علاوه بر اين، كري در طرح خود از اجراي دو زاويه سياسي و امنيتي يمن به موازات يكديگر ميگويد كه منطبق با خواست سعوديها مبني بر خلع سلاح حوثيها و عقبنشيني آنها از صنعا به عنوان يك پيششرط نيست. در واقع، مقايسه طرح كري با اهداف سعوديها در مذاكرات كويت گوياي اين نكته است كه امريكا بعد از شكست مذاكرات كويت و حجم بالاي خشونت سعوديها در يمن متقاعد شده كه براي خاتمه جنگ به فكر بيفتد هر چند كه تأمينكننده اولويتهاي سعوديها نباشد.
انگيزه اين چارهانديشي امريكاييها در همين مصاحبه كري هم بيان شد. او به ميزان بالاي خشونت و كشتار غيرنظاميان به واسطه حملات ائتلاف سعوديها به يمن اشاره كرد و هر چند كه از قول سعوديها مبني بر تحقيق در اين مورد گفت، اما بيان صريح اين مورد دلالت بر نگراني شديد واشنگتن از عواقب تجاوز نظامي سعوديها به يمن دارد. بايد توجه داشت كه همزمان با سفر كري به جده نامهاي از سوي 20 نماينده كنگره امريكا به باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا منتشر شد كه اين نمايندگان در نامه خود خواستار توقف فروش سلاح به آل سعود به دليل كشتار غيرنظاميان يمني توسط ارتش عربستان شده بودند. علاوه بر اين، كميسارياي حقوق بشر سازمان ملل با تأكيد بر جدي بودن نقض قوانين بينالمللي انساندوستانه در يمن، خواستار تشكيل يك تيم تحقيقاتي مستقل براي بررسي موارد جنايات جنگي در اين كشور شد و بر كسي پوشيده نيست كه متهم رديف اول در اين تحقيقات آل سعود است. واشنگتن با توجه به اين حجم بالا از عواقب تجاوز نظامي سعوديها به فكر افتاده تا راهحلي براي جنگ يمن پيدا كند؛ چرا كه با كمكهاي بيدريغ خود به آلسعود نوعي همدستي با آنها در اين جنگ دارد و اين موضوع ميتواند براي واشنگتن گران تمام بشود به خصوص اينكه تحقيقات مستقل انجام جنايات جنگي با سلاحهاي امريكايي را ثابت كند. در هر صورت، واشنگتن براي نجات خود از مخمصهاي كه آل سعود براي آن در يمن ايجاد كرده، نعل وارونه ميخ ميزند و از طرح صلحي ميگويد كه معلوم نيست مورد قبول جبهه مقاومت يمني باشد.
∎
در مورد وجه نخست بايد گفت كه كري نه چيز تازهاي گفت و نه بيان آن، چندان غيرمنتظره بود. اتهامزني امريكاييها عليه ايران در اين مورد پيش از اين هم، سابقه داشته و تنها تفاوتي كه پيش آمده، تحميل دور جديد تحريمهايي است كه واشنگتن ميخواهد تنها بر اساس ظن و گمان در اين مورد عليه ايران وضع كند و اليزابت ترودو، سخنگوي وزارت خارجه امريكا، آن را وعده داده هر چند كه از دادن توضيحات بيشتر خودداري كرد. بنابراين، كري در وجه نخست فرصتطلبي كرده تا زمينه اين دور از تحريم را فراهم كند كه البته اين كار او در ادامه زنجيره تحريمهايي است كه امريكا بعد از برجام عليه ايران به راه انداخته است. گذشته از اين، او از اين وجه فرصتي براي پيش كشيدن طرحي فراهم كرده كه در آن نكاتي نه چندان خوشايند براي سعوديها وجود دارد.
روشن است كه سعوديها از ابتداي تجاوز نظامي خود به يمن، هدف خلع سلاح حوثيها و اخراج آنها از صنعا را در نظر گرفته بودند و در مذاكرات 99 روزه كويت هم تشكيل دولتي با ياد كردن سوگند در برابر عبد ربه منصور هادي، رئيسجمهور مستعفي يمن را در نظر گرفته بودند، اما حالا كري از دولت وحدت ملي ميگويد و حتي در طرح خود حوثيها را هم براي تشكيل آن در نظر گرفته است كه از هدف سعوديها نسبت به آينده يمن بعد از جنگ همخواني ندارد. علاوه بر اين، كري در طرح خود از اجراي دو زاويه سياسي و امنيتي يمن به موازات يكديگر ميگويد كه منطبق با خواست سعوديها مبني بر خلع سلاح حوثيها و عقبنشيني آنها از صنعا به عنوان يك پيششرط نيست. در واقع، مقايسه طرح كري با اهداف سعوديها در مذاكرات كويت گوياي اين نكته است كه امريكا بعد از شكست مذاكرات كويت و حجم بالاي خشونت سعوديها در يمن متقاعد شده كه براي خاتمه جنگ به فكر بيفتد هر چند كه تأمينكننده اولويتهاي سعوديها نباشد.
انگيزه اين چارهانديشي امريكاييها در همين مصاحبه كري هم بيان شد. او به ميزان بالاي خشونت و كشتار غيرنظاميان به واسطه حملات ائتلاف سعوديها به يمن اشاره كرد و هر چند كه از قول سعوديها مبني بر تحقيق در اين مورد گفت، اما بيان صريح اين مورد دلالت بر نگراني شديد واشنگتن از عواقب تجاوز نظامي سعوديها به يمن دارد. بايد توجه داشت كه همزمان با سفر كري به جده نامهاي از سوي 20 نماينده كنگره امريكا به باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا منتشر شد كه اين نمايندگان در نامه خود خواستار توقف فروش سلاح به آل سعود به دليل كشتار غيرنظاميان يمني توسط ارتش عربستان شده بودند. علاوه بر اين، كميسارياي حقوق بشر سازمان ملل با تأكيد بر جدي بودن نقض قوانين بينالمللي انساندوستانه در يمن، خواستار تشكيل يك تيم تحقيقاتي مستقل براي بررسي موارد جنايات جنگي در اين كشور شد و بر كسي پوشيده نيست كه متهم رديف اول در اين تحقيقات آل سعود است. واشنگتن با توجه به اين حجم بالا از عواقب تجاوز نظامي سعوديها به فكر افتاده تا راهحلي براي جنگ يمن پيدا كند؛ چرا كه با كمكهاي بيدريغ خود به آلسعود نوعي همدستي با آنها در اين جنگ دارد و اين موضوع ميتواند براي واشنگتن گران تمام بشود به خصوص اينكه تحقيقات مستقل انجام جنايات جنگي با سلاحهاي امريكايي را ثابت كند. در هر صورت، واشنگتن براي نجات خود از مخمصهاي كه آل سعود براي آن در يمن ايجاد كرده، نعل وارونه ميخ ميزند و از طرح صلحي ميگويد كه معلوم نيست مورد قبول جبهه مقاومت يمني باشد.
نظر شما