این روزها دیگر خبری از لجاجت و اصرارهای محمد بن سلمان (جانشین ولیعهد عربستان) شاهزاده جوان آل سعود که جنگ یمن را به بهانه های واهی به راه انداخت ونیز عادل بن جبیر وزیر امور خارجه این کشور که کبکبش درمنطقه خلیج فارس به خروس خوانی مشغول بود وازرفتن بشار اسد ازراس حکومت سوریه واز نابودی انصارالله دریمن سخن می گفت، خبری نیست.
تحرکات منطقه ای مثل سفر جان کری وزیر امور خارجه آمریکا به عربستان و دیگر کشورهای منطقه که گفته می شود در چارچوب دخالت مستقیم این کشور برای حل بحران یمن و سوریه صورت می گیرد با پیشروی های چشمگیر ارتش سوریه و با حمایت روس ها در مناطق تحت سلطه داعش، تغییر موضع کشورهایی مثل ترکیه، قطر، امارات وپاکستان درقبال جنگ یمن وبحران سوریه وداعش همراه شده وتحلیلگران سیاسی را برارایه نظرات دقیق تر وواقع بینانه تری از تحولات منطقه ترغیب کرده است.
تقویت جبهه روسی – ایرانی با پیوستن کشورهایی مثل ترکیه وقطر درحل بحران سوریه که تا پیش از این در جبهه سعودی ها می جنگیدن از ناکامی بلکه از دفن سیاست های آل سعودی حکایت دارد.
عربستان وامارات اکنون روابط خوبی با یکدیگر ندارند وتیرگی روابط درحقیقت ازماه ها قبل وپس ازعقب نشینی اماراتی ها از جنگ یمن و ائتلاف سعودی صورت گرفت، زمانی که انور قرقاش وزیر مشاور در امور خارجه این کشور اعلام کرد که ماموریت ما در جنگ یمن پایان یافته و ما نیروهای خود را از یمن خارج خواهیم کرد و با عملیاتی کردن آن تنها 30 درصد نیروهای خود را در بعضی مناطق جنوبی یمن باقی گذاشت و عملا از سرکوب یمنی ها دست کشید که این اقدام دولت امارات سیلی محکمی بر صورت سعودی ها بشمار می آید.
روابط سیاسی عربستان وترکیه نیز این روزها حال خوبی ندارد ودرشرایط بحرانی شدیدی قرار دارد هرچند که سعودی ها هنوز از بهت سیاسی ناشی از ناکامی کودتای ترکیه بیرون نیامده اند کودتایی که اخیرا در ترکیه اتفاق افتاد و تقریبا بیشتر رسانه ها و تحلیلگران سیاسی جهان دخالت عربستان در راه اندازی و حمایت مالی این کودتا را مورد تایید قرار دادند.
عربستان پس ازاینکه مقامات ترکیه از برقراری ارتباط با بشار اسد سخن گفتند خیلی تمایل داشت کودتای ترکیه به سرانجامی غیر از آنچه که اتفاق افتاد، بیانجامد.
روابط عربستان با پاکستان نیز از همان زمان آغاز جنگ علیه یمن که سعودی با تشکیل ائتلافی از 9 کشور آن را شروع کردند و پاکستان را نیز جزو این ائتلاف بشمار آوردند اما مقامات پاکستانی با عقب کشیدن خود از این ائتلاف صوری و فتنه انگیزی سعودی ها، خنجر دیگری بر پشت آنها وارد کردند. سعودی ها روی دخالت پاکستان و اعزام نیرو توسط این کشور به جنگ یمن بطور گسترده ای حساب بازکرده بودند اما این آرزو به سرانجام نرسید.
رئیس ستاد ارتش پاکستان اخیرا اعلام کرد که روابط کشورش با روسیه در دو سال اخیر بسیار سریع ، گسترش وتوسعه یافته و دو کشور برای همکاری در بسیاری از زمینه های دفاعی و حل بحران های منطقه به یکدیگر نزدیک شده اند.
این موضع پاکستانی ها در نزدیکی به روسیه را نیز می توان شکست سهمگین دیگری برای سیاست های سعودی ها در منطقه خاورمیانه و جهان ارزیابی کرد که پشت سعودی ها را در مشکلاتی که خود ببار آورده و در باتلاق آن گرفتار آمده اند خالی می کند.
روابط عربستان با مصر هم سرنوشتی مشابه سرنوشت روابط عربستان با پاکستانی ها داشته و به رغم تلاش هایی که برای عادی جلوه دادن آن در جبهه رسانه ای عربی طرفدار عربستان صورت گرفته اما با نگرشی در عمق ارتباط بین دو کشور که از جهت گیری های سیاسی بین آنها پیدا است که فاصله دو کشور در حال عمیق تر شدن است و تا کنون هم بر پایه ارایه کمک های مالی ملیاردها دلاری عرستان به این کشور استوار مانده است.
روابط قطر با عربستان هم روابط دیرینه قبلی نیست که هر چه عربستان گفت بر روی دیده قطری ها و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس قرار گیرد بلکه نقطه نظرات سیاسی دولتمردان دو کشور متفاوت از یکدیگر بوده و در بعضی تحولات و بحران ها مثل مصر و سوریه و اخیرا در باره کودتای نافرجام ترکیه درست مقابل یکدیگر قرار گرفته اند.
عربستان به دست داشتن در کودتای ترکیه و حمایت مالی و معنوی از آن در موضع اتهام قرار دارد در حالی که قطر این کودتا را محکوم و از اردوغان طرفداری کرد.
اخیرا هم دولتمردان قطری در موضع گیری جدیدی اعلام کردند که همه جنگ های منطقه اعم از یمن، عراق، سوریه و لیبی می بایست خاتمه یابد.
شیخ محمد بن عبد الرحمن آل ثانی وزیرخارجه قطر درنشست سالانه سفرای نروژ درکشورهای خارجی در اوسلو گفته است: درگیری وجنگ درسوریه، عراق، یمن و لیبی باید متوقف شود. مردم کشورهای خاورمیانه به دولت هایی نیاز دارند که بتواند امنیت را برای آنان به ارمغان آورد.
به عقیده تحلیلگران سیاسی این اظهار نظر قطری ها را می توان پایانی بر حمایت حداقل سیاسی آنها از عربستان تلقی کرد.
تحلیلگران سیاسی با بررسی تحولات منطقه در چند هفته گذشته اینگونه ارزیابی می کنند که ماه عسل روابط عرستان سعودی تقریبا با کشورهایی که ذکر شد اگر به پایان نرسیده باشد حداقل در وضعیت بسیار بدی قرار دارد و عربستان چاره ای ندارد تا در بهت و سکوت سیاسی ناشی از زلزله ای سیاسی که در منطقه در حال روی دادن است فرو برود.
گزارش از: سعید محسنی راد
خاورم**1653**1859