دلجویی <واشنگتن> از<آنکارا>
آیا «بایدن» توانست آسمان ابری مناسبات با شریک استراتژیک را صاف کند
صاحبخبر - نیم نگاه <پوتین> و <اردوغان> با هم فوتبال می بینند ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه ۳۱ اوت (۱۰ شهریور) برای تماشای بازی دوستانه فوتبال میان تیمهای ملی روسیه و ترکیه که در آنتالیا برگزار میشود، به این کشور سفر خواهد کرد. رجب طیب اردوغان، همتای ترکیه ای او نیز برای تماشای بازی تیم ملی کشورش در کنار پوتین خواهد بود. گروه جهان/ هواپیمای حامل جو بایدن، مرد شماره 2 امریکا دیروز چهارشنبه با هدف به دست آوردن دل رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه و رفع کدورتهای اخیر آنکارا از واشنگتن در فرودگاه بینالمللی «اِسنبوقا»ی آنکارا به زمین نشست و طبق برنامه از پیش تعیین شده از ساختمان پارلمان بمباران شده ترکیه در جریان کودتای نافرجام 15 جولای بازدید و با اسماعیل قهرمان، رئیس پارلمان این کشور گفتوگو کرد. پس از آن جو بایدن معاون باراک اوباما با بینالی ییلدریم، نخستوزیر ترکیه و اردوغان دیدار و درباره موضوعات مختلف و در رأس آن استرداد فتحالله گولن، روحانی ترکیهای ساکن در امریکا که مقامات آنکارا او را عامل کودتای ماه گذشته ترکیه میدانند، گفتوگو کرد. «سُنَر کاگاپتای»، کارشناس ترکیهای الاصل مؤسسه تحقیقاتی واشنگتن درباره سفر بایدن به ترکیه گفت: در فضای غبارآلود کنونی حاکم بر روابط آنکارا – واشنگتن بایدن مناسبترین گزینه برای این سفر بود زیرا او میتواند حمایت محکمی که اردوغان پس از کودتا از امریکا طلب میکرد را به او بدهد. او قادر است ساعتها با اردوغان درباره خانواده، نوهها و همزمان سیاست حرف بزند و حس خوبی به اردوغان بدهد.»از دیگر محورهای گفتوگوی بایدن با نخستوزیر و رئیس جمهوری ترکیه حمایت امریکا از کردهای سوریه، بهبود روابط مسکو – آنکارا، وضعیت پایگاه اینجرلیک و ادامه عملیاتهای ضد داعش ائتلاف بینالمللی از این پایگاه و سوریه بود و هرچند بخشهای مهمی از این دیدار و گفتوگوها محرمانه ماند و رسانهای نشد اما بیتردید مقامات ترکیه برای گرفتن قولهایی از بایدن مبنی بر حمایت نکردن از گروههای کردی سوریه در نواحی مرزی تلاشهایی کردهاند. روز دوشنبه گذشته، یک روز مانده به سفر بایدن به ترکیه، جنگندههای ترکیهای بر فراز نواحی مرزی خود با سوریه حملات هوایی علیه کردهای تحت حمایت امریکا انجام دادند.از سوی دیگر، بهبود روابط ترکیه – روسیه که برخی تحلیلگران بینالمللی از آن به تغییر سیاست خارجی آنکارا و چرخش این کشور از غرب به سوی همسایگان تعبیر کردند، ملاقات بایدن با ییلدریم و اردوغان را تحت تأثیر قرار داده بود زیرا ترکیه یکی از اعضای پیمان آتلانتیک شمالی و یکی از شرکای مهم امریکاست و نزدیکی این کشور با روسیه به مذاق واشنگتن خوش نمیآید. بازنشستگی اجباری 586 نظامی ترکیهای بایدن احتمالاً در دیدارهای دیروز و دیشب خود، به صورت محرمانه از نگرانیهای امریکا درباره موج گسترده دستگیریها و اخراجها در ترکیه پس از کودتای ناکام 15 ژوئیه با شخص اردوغان و بینالی ییلدریم گفتوگو کرده است. در یک ماه گذشته در ترکیه بیش از 40 هزار نفر به اتهام ارتباط با شبکه گولن و دست داشتن در کودتا بازداشت و بیش از 80 هزار نفر دیگر اخراج شدهاند. در تازهترین اقدامها از این دست، به 586 نفر از سرهنگهای ارتش ترکیه حکم بازنشستگی اجباری پیش از موعد داده شده است.با وجود این، همانطور که در ابتدای گزارش نیز اشاره شد، مسأله استرداد گولن مهمترین موضوع گفتوگوی معاون اوباما با رئیس جمهوری و نخستوزیر ترکیه بود. ییلدریم پیشتر گفته بود، اگر واشنگتن به درخواست آنکارا درباره استرداد گولن پاسخ مناسب ندهد، دوستی ترکیه با امریکا زیر سؤال میرود. مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجه امریکا دیروز چهارشنبه در جمع خبرنگاران اعلام کرد، ترکیه به طور رسمی خواستار استرداد گولن شده اما این درخواست به خاطر مسائل مرتبط با کودتا نیست. کاخ سفید: استرداد گولن در حیطه اختیارات اوباما نیست جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید نیز روز دوشنبه اعلام کرد، استرداد گولن در حیطه اختیارات رئیس جمهوری امریکا نیست و تصمیم نهایی با دادگاههای امریکا و با استناد به معاهده استرداد و قانون اساسی امریکا است نه دولت. فایننشال تایمز در گزارشی تحلیلی در این باره نوشت: مقامات ترکیهای در محافل محرمانه و خصوصی میگویند، تلاش کردهاند تمام ملزومات درج شده در قانون اساسی امریکا برای استرداد گولن را فراهم کنند. در حالی که اکثر مدارکی که تاکنون جمعآوری شده مربوط به رخدادهای قبل از کودتاست و متقاعدکنندهترین مدرک نیز اظهارات حلوصی آکار، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکاست که گفته، در شب کودتا ربوده شده و او را با تهدید اسلحه وادار کردهاند با گولن تلفنی صحبت کند. بقیه اعترافها از زبان بازداشت شدهها بوده که با کتک و تحقیر وادار به اعتراف شدهاند و به نظر نمیرسد قضات فدرال امریکا با اتکا به این اعترافها حکم به استرداد بدهند.در ادامه این گزارش آمده است: مسأله دیگری که موضوع استرداد گولن را پیچیده میکند این است که آیا در ترکیه دادگاه منصف و صالحی او را محاکمه خواهد کرد. در حالی که اردوغان پیشاپیش او را محکوم کرده و حتی مجازات هم برایش تعیین شده است.∎