شهروند| محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه ایران که سفر آمریکای لاتین خود را آغاز کرده است، روز گذشته در کوبا با رائول کاسترو، رئیس‌جمهوری این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد. دیدار با کاسترو آخرین برنامه کاری ظریف در کوبا بود. دیداری كه به روایت رسانه‌ها در فضایی صمیمی بود و بیش از دو ساعت به طول انجامید. این نخستین دیدار میان مقامات عالیرتبه دو کشور ایران و کوبا بعد از رخدادهایی بود که در سیاست خارجی این دو کشور در قبال آمریکا صورت گرفت. کوبا نیز به نسبتی همچون ایران، مسیر مذاکره با آمریکا را باز کرده و توانست سایه سنگین تحریم‌های چند ‌ده ساله آمریکا را از روی سر خود بردارد.  کوبایی‌ها البته یک قدم نيز جلوتر گذاشتند و به آمریکا اجازه دادند سفارت خود را در‌ هاوانا بازگشایی کند. جالب اینجاست که‌ سال گذشته بیانیه برقراری روابط دیپلماتیک میان آمریکا و کوبا را جان کری زمانی قرائت کرد که در وین مشغول مذاکره با همتای ایرانی‌اش در بحث هسته‌ای بود.
طرفین در این دیدار درخصوص تقویت همکاری‌های دوجانبه و بین‌المللی و نیز تحولات منطقه آمریکای لاتین و خاورمیانه رایزنی و تبادل‌نظر کردند. وزیر امورخارجه روز دوشنبه در مراسم افتتاحیه نخستين نشست تجاری مشترک ایران و کوبا طی سخنانی حضور هیأت اقتصادی از بخش خصوصی و دولتی ایران در کوبا و شرکت در این نشست را نشانگر علاقه‌مندی ایران به روابط دیرینه و مستحکم با کوبا و آمریکای لاتین خواند.  محمدجواد ظریف گفت: ایران و کوبا دارای ارتباطات بسیار گسترده در صحنه‌های سیاسی و بین‌المللی هستند و امروز به برکت مقاومت مردم دو کشور، کشورهای سلطه‌گر ناگزیر از تفاهم و گذار از سیاست‌های خصمانه خود حداقل در گفتارشان هستند. فرصت مناسبی است که از فرصت رفع تحریم‌ها علیه ایران و تغییر شرایط در کوبا برای تقویت روابط دو کشور استفاده کنیم.
وی با تبریک نودمین سالگرد تولد فیدل کاسترو به دولت و ملت کوبا خاطرنشان کرد: ما و کوبا از تحریم‌های آمریکا رنج بردیم.  رئیس دستگاه دیپلماسی با اشاره به هیأت اقتصادی همراهش در این سفر عنوان کرد: هیأت بلندپایه بخش خصوصی ایران که در این سفر حضور دارد، نشانگر علاقه و توجه بخش خصوصی ایران به روابط با آمریکای لاتین است. وی با اشاره به زمینه‌های مختلف در راستای گسترش مناسبات تصریح کرد: برخی زمینه‌ها را در گذشته آزمایش کرده و امیدواریم در این زمینه‌ها بیشتر همکاری کنیم.
روابط رسمی سیاسی ایران و کوبا به پیش از انقلاب اسلامی ایران بازمی‌گردد که البته در مقطعی در پایان حکومت پهلوی، به حالت تعلیق درآمد؛ ولی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و حمایت کوبا از آرمان‌های انقلاب، روابط سیاسی دو کشور مجددا در 1358 برقرار شد و ایران در 1361 سفارتش را در‌ هاوانا افتتاح کرد.
جمهوری اسلامی ایران بلافاصله پس از پیروزی انقلاب اسلامی روابط با کوبا را آغاز کرد و از آن زمان تاکنون، مواضع مشترک دو کشور در عرصه‌های مختلف، به‌ویژه سیاسی و حمایت‌های مستمر از یکدیگر، موجب نزدیکی هر چه بیشتر دو کشور و دو ملت به یکدیگر شده است.  طی بیش از سه دهه گذشته، سه بار روسای جمهوري وقت کشورمان به کوبا سفر کردند و در برابر، خاطره خوبی از سفر تاریخی فیدل کاسترو به تهران در اذهان عمومی و محافل سیاسی کشورمان وجود دارد.
رئیس‌جمهوري وقت ایران در ‌سال 1379 برای شرکت در چهاردهمین نشست سران عدم تعهد به‌هاوانا سفر كرد و فیدل کاسترو نیز اردیبهشت 1380 به تهران آمد. محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری سابق نیز دو بار به کوبا سفر کرد، بار اول در‌ سال 1386 برای شرکت در نشست سران عدم‌تعهد در ‌هاوانا و چهار ‌سال بعد در ‌سال 1390 در چارچوب سفری دوجانبه به این کشور رفت.
 در این سال‌ها هیأت‌هایی در سطوح مختلف پارلمانی، سیاسی، اقتصادی، هنری و فرهنگی بین دو کشور مبادله شده که به تحکیم روابط و همکاری‌ها بر پایه احترام و منافع متقابل منجر شده است. رایزنی‌ها بین وزرای خارجه دو کشور در مجامع مختلف ازجمله سازمان ملل برقرار بوده است. دیدار معاونان وزرای خارجه هر ماه یک‌بار در دستور کار قرار دارد و در این راستا «روهلیو سی یرا» معاون وزیر خارجه کوبا اردیبهشت‌ سال 1392 به تهران سفر کرد و مجید تخت‌روانچی معاون اروپا و آمریکای وزارت خارجه کشورمان نیز دی ماه 1392 به‌ هاوانا رفت.
مناسبات اقتصادی دو کشور نیز در سایه روابط سیاسی روند خوبی دارد.  در ‌سال 1391 حجم تجارت بین دو کشور به بیش از 450‌هزار دلار بالغ شد که 191‌هزار دلار آن مربوط به واردات ایران از کوبا و 260‌هزار دلار هم مربوط به صادرات به کوبا بوده است.  طی سال‌های 1370 و 1380 کوبا از تأمین‌کنندگان شکر کشورمان بود. داروسازی و بیوتکنولوژی از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری دو کشور است. در این راستا، از‌ سال 1374 انستیتوپاستور ایران با طرف کوبایی همکاری برای انتقال فناوری ساخت واکسن به ایران ازجمله هپاتیت ب و آموزش‌های متخصصان داخلی را آغاز کرد و کماکان این همکاری در جریان است. براساس قرارداد دیگری که در‌ سال 1376 به امضا رسید، کوبا دانش فنی ساخت 3 داروی دیگر را در اختیار ایران قرار داد. در‌ سال 1385 بانک توسعه صادرات ایران، یک خط اعتباری 200‌میلیون یورویی به کوبا اختصاص داد که تا 500‌میلیون یورو قابل افزایش بود.  همین امر زمینه خوبی برای همکاری‌های اقتصادی و صنعتی بین دو کشور فراهم کرد. ازجمله قراردادهای مهم صنعتی بین دو کشور، می‌توان به قرارداد ساخت 550 واگن مسافری برای کوبا، بازسازی کارخانه یخچال‌سازی در کوبا و کمک توسعه‌ای کشورمان برای تأمین آب شرب و بازسازی شبکه آبرسانی در چند شهر کوبا اشاره کرد که این پروژه آخر، ‌سال جاری با ارسال آخرین محموله قطعات پمپ آب و تجهیزات دیگر مورد نیاز به کوبا به انجام رسید.
احداث کارخانه آرد‌ هاوانا توسط پیمانکاران ایرانی نیز از مهم‌ترین پروژه‌های همکاری بین دو کشور است که خردادماه گذشته رسما به طرف کوبایی تحویل شد. جمهوری اسلامی ایران از ‌سال 1378 تاکنون از شرکت‌کنندگان ثابت نمایشگاه تجاری بین‌المللی‌ هاوانا بوده است.  از دیگر توافقات دو طرف می‌توان به یادداشت تفاهم همکاری‌های رسانه‌ای، توافق‌نامه همکاری بیمه‌ای، موافقت‌نامه تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری متقابل، یادداشت تفاهم همکاری در تأسیسات آبی، یادداشت تفاهم همکاری‌های بهداشتی و همچنین یادداشت تفاهم کمک توسعه‌ای اشاره کرد. با این حال مناسبات اقتصادی در سال‌های اخیر، متأثر از عواملی همچون تحریم‌های اقتصادی علیه هر دو کشور کاهش نسبی داشت و با سطح عالی روابط سیاسی دو کشور همخوانی ندارد. لذا مقامات عالیه دو طرف آمادگی دارند تا با شناسایی ظرفیت‌های همکاری اقتصادی، سطح روابط تجاری را هم ارتقا دهند.
سفر ظریف به آمریکای لاتین به همراه ترکیبی از هیأت‌های عالیرتبه سیاسی و اقتصادی بیانگر اهمیت جایگاه کشورهای این منطقه برای ایران است. وزیر امورخارجه در کوبا با اشاره به اجرای طرح‌های متعدد صنعتی توسط شرکت‌های ایرانی در کشورهای آمریکای لاتین تصریح کرد: ایران با بیشتر کشورهای آمریکای لاتین روابط سیاسی دارد، به طوریکه تعداد نمایندگی‌هایش در این منطقه حتی از آسیا هم بیشتر است. ظریف همچنین با اشاره به تحریم‌های 50 ساله و 30 ساله آمریکا ضد کوبا و ایران گفت:  جمهوری اسلامی همیشه در کنار دولت و مردم ظلم‌ستیز کوبا بوده و هست. وزیر امورخارجه ایران در مراسم گشایش نشست مشترک اقتصادی ایران و کوبا در ‌هاوانا نیز گفت: اکنون فرصت مناسبی فراهم شده تا از فرصت رفع تحریم‌ها ضدایران و تغییر شرایط آن در کوبا برای گسترش روابط دو کشور استفاده شود.
براساس برنامه اعلام شده، سفر ظریف به آمریکای لاتین از کوبا آغاز شد و به ترتیب به کشورهای نیکاراگوئه، اکوادور، شیلی، بولیوی و ونزوئلا نیز سفر خواهد کرد. دیدار و مذاکره با طرف‌های سیاسی کشورهای مقصد و برگزاری سمینارهای اقتصادی بخش‌های خصوصی از برنامه‌های سفر وزیر امور خارجه ایران به 6 کشور آمریکای لاتین است.  هیأتی اقتصادی شامل بیش از 60 نفر از بازرگانان و صاحبان شرکت‌های بخش خصوصی در بخش‌های مختلف ازجمله خدمات فنی و مهندسی وزیر امورخارجه ایران را در سفر به آمریکا لاتین همراهی کردند.