صاحب‌خبر - دکترعلیرضارضاخواه-رئیس جمهور ترکیه در نخستین سفر خارجی اش بعد از کودتای نافرجام 15 ژوئیه عازم مسکو شد. آغازی تازه در روابط ترکیه با روسیه در کرانه رود نوا که نقطه عطفی در دیپلماسی ترکیه در منطقه محسوب می شود. کشورهای غربی نگران‌اند که پس از این دیدار تاریخی، رابطه ترکیه با آن‌ها دگرگون شود. این دیدار همچنین نخستین ملاقات سران دو کشور بعد از تیرگی روابط بین آن‌ها به خاطر سرنگونی یک فروند جنگنده روس توسط ارتش ترکیه است. هشت ماه پیش دو جنگنده اف-۱۶ ترکیه بمب‌افکن سوخوی ۲۴ روسیه را به دلیل نقض حریم هوایی روسیه منهدم کردند. ولادیمیر پوتین در آن زمان از این اقدام به عنوان «خنجر زدن از پشت به روسیه و کمک به تروریست‌ها» یاد کرده بود. اکنون پس از عذرخواهی رسمی رجب طیب اردوغان از ولادیمیر پوتین به خاطر این اقدام قهرآمیز، دیدار سران دو کشور روسیه و ترکیه می‌بایست فصل تازه‌ای در روابط این دو کشور رقم بزند. رجب طیب اردوغان حتی از «دیدار تاریخی دوستش ولادیمیر پوتین» سخن به میان آورده است. این تحولات در حالی ا‌ست که روابط آنکارا و متحدان غربی آن، این روزها دستخوش تنش و بحران شده‌است. دیپلماسی نا فرجام تغییر در سیاست خارجی ترکیه محصول کودتای نافرجام این کشور نیست چرا که آنکارا پیش از این اتفاق تصمیم به تغییر رفتار در عرصه دیپلماسی گرفته بود. با این حال بعید است که کودتا تاثیری بر رفتار سیاست خارجی این کشور نداشته باشد. دوروک ارگون، محقق مرکز مطالعات اقتصادی و سیاست خارجی در استانبول می گوید تغییر ژست سیاسی ترکیه برای بسیاری از تحلیلگران غیرمنتظره بود. به گفته ارگون آن چه که نظر اردوغان را تغییر داد، ناممکن بودن ادامه سیاست خارجی چند سال گذشته ترکیه بود. شعار به صفر رساندن اختلافات با همسایگان نتیجه عکس داده و ترکیه به خاطر غیرقابل انعطاف بودن دکترین سیاست خارجی‌اش، دوستان چندانی در منطقه نداشت. در حقیقت، رویکرد ترکیه به بحران سوریه باعث شد که این کشور به غیر از عربستان سعودی و قطر، دوست چندانی در میان بازیگران مهم منطقه‌ای نداشته باشد. در این میان، اختلاف بر سر شبه نظامیان کرد در سوریه که ترکیه آنها را بخشی از پ‌ک‌ک (حزب کارگران کردستان) می داند، باعث شده روابط این کشور با آمریکا هم دچار تنش شود. نتیجه یک چرخش دیپلماتیک کرنش دیپلماتیک اردوغان خیلی سریع جواب داد و دو روز پس از اعلام ارسال نامه، پوتین در تماس تلفنی با همتای ترک خود، خواهان بهبود روابط دو کشور شد. این تماس تلفنی پس از حمله مهاجمان مسلح به فرودگاه آتاتورک در استانبول صورت گرفت و حاوی این پیام بود که روسیه در این شرایط سخت در کنار مردم ترکیه است. پوتین پس از کودتای نافرجام ۱۵ ژوئیه هم از اولین رهبران خارجی بود که در تماس با اردوغان، از حمایت تمام قد روسیه از او در برابر کودتاگران خبر داد. اعلام حمایت سریع پوتین موضوعی نبود که برای اردوغان کم اهمیت باشد.همزمان با بازداشت‌های گسترده نظامیان پس از کودتای نافرجام، اعلام شد خلبانی که سوخوی ۲۴ روسیه را هدف گرفته بود، در میان بازداشت شدگان است. اردوغان به خبرگزاری تاس گفته می‌خواهم تاکید کنم که خلبان مورد نظر بازداشت شده و رویه قضایی درباره او در جریان است.» آمریکا و اتحادیه اروپا هم پس از کودتا در کنار دولت ترکیه ایستادند اما واکنش کشورهای غربی به بازداشت‌ها و اخراج‌های گسترده پس از کودتا روابط دوجانبه را دچار تنش کرده است. خودداری آمریکا هم از ارائه پاسخ صریح به درخواست ترکیه برای استرداد فتح ا... گولن، رهبر اسلامگرای ساکن آمریکا که به هدایت کودتا متهم شده، باعث دلخوری آنکارا از واشنگتن شده است. دلخوری از غرب، نزدیکی به روسیه تغییر رویکرد ترکیه نسبت به روسیه در روزهای قبل از کودتا انجام شد اما همان طور که رخدادهای پس از این حادثه بر همه جنبه‌های زندگی و سیاستگذاری در ترکیه تاثیر گذاشته، بر شکل گرفتن فصل تازه روابط میان مسکو و آنکارا هم تاثیرگذار خواهد بود. به گفته تحلیلگران، ترکیه که در روابطش با متحدان اروپایی و آمریکا دچار مشکل شده، بیشتر از قبل به ارتقای روابط با روسیه علاقه نشان خواهد داد.علاوه بر این متحدان غربی ترکیه، از سیاست‌های رجب طیب اردوغان و پاکسازی ترکیه بعد از کودتای نافرجام در این کشور انتقاد می‌کنند. اکنون اردوغان با سفر به روسیه به متحدان غربی‌اش نشان می‌دهد که علاوه بر آن‌ها می‌تواند به دوستی با روسیه تکیه کند. رابطه ترکیه با اتحادیه اروپا بعد از کودتای نافرجام ۱۵ ژوئیه به تیره‌ترین حد خود رسیده است. اتریش از اتحادیه اروپا خواسته بود که مذاکرات بر سر پیوستن ترکیه به اتحادیه را در واکنش به پاکسازی طرفداران گولن متوقف کند. از سوی دیگر نزدیک شدن به ترکیه برای روسیه هم که در روابطش با غرب دچار تنش است، یک امتیاز مثبت در مقابل ناتو خواهد بود. دوروک ارگون می گوید «این فرصتی برای روسیه است تا با استفاده از اختلاف های ترکیه با آمریکا و اروپا، میان ترکیه و ناتو شکاف ایجاد کند و خود را به اردوغان نزدیک‌تر کند.» این موضوع می تواند نگرانی متحدان غربی ترکیه را به همراه داشته باشد. در پایان بایستی گفت که هرچند پس از کودتای نافرجام در ترکیه، تنش در مناسبات آنکارا با غرب بالا گرفته اما بعید است ترکیه تمایلی به چشم پوشی از مزایای مناسبات با غرب داشته باشد.∎​