آرمان: در حالی که تازهترین بررسی نشان میدهد میانگین تولید و صادرات نفت در ایران به حدود سه میلیون بشکه در روز رسیده است، گزارشی در این زمینه از افزایش ۲۱ درصدی خرید نفت ایران توسط هندیها حکایت دارد. پسا تحریم فرصت مناسبی را در اختیار ایران قرار داده تا با افزایش تولید و صادرات نفت جایگاه خود در این زمینه را به دست آورد. به دنبال تحریمهایی که در سالهای گذشته علیه دولت ایران به اجرا گذاشته شد، درآمدهای نفتی کشور تا حد قابل توجهی کاهش یافت، تا جایی که برخی بررسیها از یک چهارم شدن درآمدهای نفتی ایران در سال ۹۴ حکایت دارد. به جز مساله تحریمها افت بی سابقه قیمت نفت نیز در کاهش درآمدهای نفتی ایران موثر بوده است. نفت اکنون در مرز هر بشکه ۴۰ دلار قیمت میخورد و ادامه این روند باز هم میتواند به کاهش درآمدهای نفتی کشور بینجامد. در این میان مسئولان در دولت یازدهم عنوان میکنند با وجود پایین بودن قیمت نفت، ایران همچنان به افزایش تولید نفت خود ادامه میدهد. هر چند کاهش قیمت نفت اقتصادهای نفتی را بر آن داشته است که به فکر توسعه صنایع زیرمجموعه نفت از جمله پتروشیمیها باشند، اما ایران در نظر دارد افزایش تولید تا مرز روزانه چهار میلیون بشکه را در مورد طلای سیاه محقق کند. در کنار این مساله البته موضوع رونق فعالیتهای پتروشیمیها نیز مد نظر است. سرمایه گذاری خارجی میتواند به رونق این بخش کمک زیادی کند، اما در این زمینه نیز عربستان به عنوان رقیب نفتی کشور به دنبال سنگاندازی است، چنانکه پتروشیمیهای خود را برای خراب کردن بازار ایران به بهای اندک به حراج گذاشته است.
تولید بیش از ۳ میلیون بشکه نفت
تولید و صادرات نفت خام کشور که عمدتا به علت اعمال تحریمهای بینالمللی افت کرده بود، از زمستان ۱۳۹۳ روندی صعودی به خود گرفت و به طور مستمر رشد کرد، تا جایی که تولید نفت در پاییز ۱۳۹۴ به متوسط سه میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز رسید. در مورد سطح تولید در زمستان این سال آمار رسمی داخلی منتشر نشده اما گزارشهای ماهانه اوپک از تولید حدود سه میلیون و ۳۸۰ هزار بشکه در روز در این فصل حکایت دارد. در پی افزایش تولید نفت، صادرات آن نیز افزایش یافت.در تابستان و پاییز ۱۳۹۴ به حدود یک میلیون و ۵۵۰ هزار بشکه در روز رسید. افزایش عرضه نفت ایران با کاهش شدیدتر قیمت در بازارهای جهانی همراه بود، تا حدی که در زمستان ۱۳۹۴ گهگاه متوسط قیمت سبد نفتی اوپک به زیر ۲۵ دلار به ازای هر بشکه رسید. از این رو، با وجود افزایش حجم صادرات نفتی (شامل نفت خام، فرآوردههای نفتی، گاز طبیعی، مایعات و میعانات گازی) در نه ماهه نخست سال ۱۳۹۴، درآمد حاصله ۱/ ۲۷ میلیارد دلار بود که ۴۱ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش نشان میدهد.
افزایش صادرات به هند
آمارهای جدید رویترز نشان میدهد، در ماه گذشته میلادی همزمان با از سرگیری خرید نفت دو پالایشگاه نفتی هند از ایران، میزان واردات نفت این کشور از ایران در ماه جولای ۲۱ درصد نسبت به ماه پیش از آن افزایش داشته و به بالاترین رقم پنج ماه گذشته رسیده است. آمارهای اولیه ورود تانکرها نشان میدهد واردات نفت هند از ایران در ماه جولای بیش از یک پنجم نسبت به ماه ژوئن افزایش داشته و به بالاترین رقم در پنج ماه گذشته رسیده است. این افزایش از آن جهت بوده که دو پالایشگاه دولتی هند پس از سال ها، خرید نفت خود از ایران را از سر گرفته اند. هندوستان پترولیوم و بهارات پترولیوم دومین و سومین پالایشگاه بزرگ دولتی هند پس از تحریمهای بیمهای غرب علیه ایران، خرید نفت از این کشور را متوقف کرده بودند. آمارهای مربوط به ورود تانکرها نشان میدهد، هند در ماه جولای روزانه ۴۶۱ هزار بشکه نفت از ایران خریداری کرده که حدود ۲۱ درصد نسبت به ماه ژوئن افزایش داشته و بیش از دو برابر ۲۱۵ هزار بشکه نفتی است که این کشور یک سال قبل از ایران خریداری کرده است. واردات نفت هند از ایران در سال مالی جاری که از ماه آوریل آغاز شده قرار است به بالاترین رقم در هفت سال اخیر برسد و شرکتهای دولتی و خصوصی هند روزانه حداقل ۴۰۰ هزار بشکه نفت از ایران خریداری خواهند کرد. آخرین خرید نفتی شرکت بهارات پترولیوم از ایران به نوامبر ۲۰۱۱ برمی گردد و هندوستان پترولیوم نیز آخرین بار در می۲۰۱۳ از این کشور نفت خریداری کرده است. این گزارش حاکی است، در هفت ماهه نخست ۲۰۱۶، هند حدود ۳۵۹ هزار بشکه در روز از ایران نفت وارد کرده که ۶۷ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است. در بازه زمانی آوریل تا جولای، یعنی چهار ماه نخست سال مالی جاری، خرید نفت هند از ایران حدود ۴۳ درصد افزایش داشته و از ۲۸۳ هزار بشکه مدت مشابه سال قبل به ۴۰۴ هزار بشکه در روز رسیده است. ایندین اویل، بزرگترین پالایشگاه هند در ماه جولای بزرگترین مشتری هندی نفت ایران بود و حدود ۱۵۸ هزار بشکه نفت از این کشور خرید. شرکت خصوصی اسار اویل هم با خرید ۱۲۶هزار و ۳۰۰ بشکه نفت از ایران دومین مشتری هندی بزرگ نفت این کشور در ماه گذشته میلادی بود.
∎