اقدام گروهي از نظاميان تركيه به تصرف راديو تلويزيون دولتي و خوانش اعلاميه كودتا و متعاقب آن دعوت رجب طيب اردوغان از مردم به حضور در خيابان‌ها و مراكز حساس كشور و شكست كودتا بيشتر شبيه يك نمايش خياباني بود. پايان غائله ظرف چهار ساعت بيش از آنكه يك اكسيون سياسي- نظامي آن هم از نوع كودتا (ضربه به دولت) و با آن گستردگي اعلامي از رسانه‌ها باشد، موجب تقويت و توسعه قدرت سياسي حزب حاكم و شخص اردوغان گرديد. اين اقدام كه به يك برنامه طراحي‌شده شبيه بود، اردوغان را به كسب مقام سلطاني در تركيه مدرن نزديك كرده و راه تغيير قانون اساسي تركيه را به صورتي كه هدف او را برآورده نمايد، هموار خواهد كرد. ناظران سياسي در تركيه بر اين باورند كه اردوغان حتي برای دعوت او از مردم از طريق تلويزيون CNNبراي ريختن به خيابان‌ها به دنبال كارگرداني است كه از آن استفاده سياسي كند و اگر به هدف هم نرسد، مطرح شدن نام و نقش او به عنوان كاراكتر اول مطلوب است و هزينه‌ها را جبران مي‌كند! آنچه مسلم است، اردوغان چه در خارج از تركيه و چه در داخل از جمله در ارتش دشمنان و مخالفان زيادي دارد. اردوغان در يك دهه گذشته با سيستم آزمون و خطايي كه اجرا مي‌كند، همواره در پي تثبيت قدرت بوده است. براي اين كار از اعتقادات توده مردم تركيه استفاده كرده و در پي تثبيت اقتدار سياسي به نام حزب AKP و به كام خود است. احياي نظام سلطانيسم عثماني در تركيه مدرن و پوشيدن رداي سلطان مادام‌العمر تركيه، و تغيير قانون اساسي مساله‌اي نبود كه سلطان بدون تمهيدات لازم و به راحتي به آن دست يابد. كودتاي ۱۶ جولاي تركيه سكوي دستيابي حركت اردوغان به سوي خواست‌هايش شده بود. جمعه شب رجب طيب اردوغان تمام نيروي خود را به كار گرفت كه كودتا را منتسب به روحاني در تبعيد تركيه «فتح‌ا... گلن» نمايد و مانند هر اقدامي ديگر پاي كردها را نيز به ميان كشد. با محكوم كردن كودتا توسط «گلن» و همچنين «دميرتاش» رهبر حزب خلق‌هاي تركيه اين تير او در فضاي رسانه‌اي نيز محو شد. اما آنچه اردوغان در طول ۱۵ سال گذشته در پي آن بود، كسب رهبري مردم تركيه است كه آن هم با درگير كردن تشكيلات مربوط به امور ديانت تركيه و دعوت رئيس اين اداره به اقامه اذان در مناره‌هاي همه مساجد به صورت پياپي و تا سحرگاهان فراهم شد. اكنون رجب اردوغان هم از پشتيباني سياسي حزب حاكم برخوردار است و هم «اداره ديانت»، آنچه قبلا سلطان نداشت و سخت در پي كسب آن بود- رهبري ديني- را براي وي فراهم كرده است. او تصور مي‌كند هيچ مانعي براي سلطان شدن باقي نمانده است.

* حقوقدان و وكيل‌دادگستري