صاحب‌خبر - گروه جهان: آتش کودتا به همان سرعت که برافروخته شده بود، خیلی زود خاموش شد. بخشی از نیروهای هوایی و زمینی ارتش ترکیه که بامداد شنبه با اعلام پایان حکومت «رجب طیب اردوغان»، رئیس جمهوری ترکیه از در دست گرفتن قدرت در این کشور سخن می‌گفتند ساعاتی بعد در میان سیل مردم حامی اردوغان از مواضع خود عقب نشینی کردند و با طلوع خورشید و پس از درگیری‌های گسترده تسلیم نظامیان هوادار دولت حزب عدالت و توسعه شدند. به گزارش «ایران»، پس از چند ساعت دلهره سرانجام با تسلیم شدن یا دستگیری عوامل کودتای ناکام علیه دولت ترکیه، مقام‌های این کشور از پایان توطئه خبر دادند. «فتح‌الله گولن»، واعظ ناراضی ترکیه که مدت‌هاست به عنوان دشمن درجه یک اردوغان معرفی می‌شود، از همان دقایق ابتدایی کودتا، صحنه گردان این رویداد غیرمنتظره نامیده شد. هر چند گولن که سال‌هاست در امریکا زندگی می‌کند به وضوح نقش آفرینی در کودتا را تکذیب کرد، اما صدای یکپارچه اردوغان و همراهانش در حزب عدالت و توسعه با استفاده از واژه «ساختار موازی» انگشت اتهام را به سوی رهبر معنوی سابق و رقیب امروز خود گرفتند. در همین راستا نخست‌وزیر ترکیه گفت: کشوری که در کنار فتح‌الله گولن بایستد، دوست ترکیه نخواهد بود و به عنوان دشمن ترکیه در نظر گرفته خواهد شد. اردوغان خطاب به گولن هم گفت اگر جرأت‌ داری به ترکیه بازگرد. اما گولن این اتهامات را رد کرده است. به گفته ناظران ، حمایت نکردن گسترده ارتش از این کودتا، واکنش منفی اپوزیسیون ترکیه و به تبع آن حمایت کشورهای مختلف از دولت قانونی ترکیه و در نهایت حضور گسترده مردم در خیابان‌ها و شکستن حکومت نظامی در واکنش به فراخوان اردوغان مهم‌ترین عوامل شکست این کودتا عنوان شده است. بر اساس اعلام دولت ترکیه تا بعداز ظهر روز گذشته در جریان درگیری‌ها میان کودتاچیان و هواداران دولت دست کم ۱۶۱ کشته، ۱۴۴۰ زخمی و ۲۸۳۹ نفر بازداشت شدند. چند ژنرال ارتش از جمله دستگیرشدگان پس از پایان کودتا هستند. شبکه سی‌ان‌ان ترک اعلام کرد، تلاش کودتا را دادستان نظامی کل با حمایت ۴۶ افسر عالیرتبه ترکیه بر عهده داشتند و اجراکننده آن دو فرمانده نیروی هوایی و زمینی بودند. اکرم چاغلار، مقام سوم ارتش ترکیه هم در شهر ارزینجان دستگیر شد. در مجموع روز گذشته دست کم ۳۴ نفر از مقامات ارتش از جمله ۵ ژنرال و ۲۹ سرهنگ عزل شدند. همچنین دادستانی ترکیه دستور بازداشت تعدادی از اعضای شورای عالی قضات را صادر کرد. کودتاچیان در ابتدای عملیات خود «خلوصی آکار» رئیس ستاد مشترک ارتش را گروگان گرفته بودند و در همین راستا «بینالی ییلدیریم»، نخست‌وزیر ترکیه «امیت دوندار» فرمانده اول ارتش ترکیه را به طور موقت جانشین کرد که وضعیتش نامشخص بود اما وی سرانجام از دست کودتاچیان آزاد شده و ظاهراً به سر کارش بازگشته است. پارلمان ترکیه که یکی از اهداف اصلی حملات کودتاچیان بود نیز ظهر روز گذشته جلسه‌ای فوق‌العاده تشکیل داد. اردوغان واکنش دولت اما به بازداشت کودتاچیان محدود نشد. پس از سخنان آتشین اردوغان در میان هوادارانش در استانبول که با تندترین الفاظ «فتح‌الله گولن» را خطاب قرارمی‌داد و کودتاچیان را خائن می‌نامید، دادستان آنکارا دستور بازداشت طرفداران فتح‌الله گولن در ارتش و دستگاه قضایی را صادر کرد. اردوغان نیز مانند سایر مقام‌های دولتش از لزوم تصفیه ارتش گفت و وعده داد با کودتاچیان به سختی برخورد خواهد شد. نخست‌وزیر ترکیه نیز وعده داد، اعدام سرانجام کودتاچیان است. همزمان برخی نمایندگان نیز با سردادن شعار در صحن پارلمان خواستار اعدام کودتاچیان شدند. خبرهای ضدونقیضی نیز از فرار برخی کودتاچیان به یونان منتشر شده و رسانه‌های ترک به نقل از وزارت امنیت یونان اعلام کردند که دست کم 8 نفر در یک بالگرد که به شمال یونان رفته بود بازداشت شده‌اند. هشدار درباره کودتای دوم مقام‌های ارشد دولت که در زمان کودتا از مردم خواسته بوند تا پایان ناآرامی‌ها خیابان را ترک نکنند، پس از شکست کودتاچیان و آرام شدن فضای پایتخت و همچنین استانبول نیز بار دیگر بر ادامه حضور مردم تأکید کردند. به گزارش ایسنا، دفتر ریاست جمهوری ترکیه در پیامی در شبکه توئیتر هشدار داده ممکن است این کشور شاهد تلاشی دیگر برای کودتا در هر زمان باشد. اردوغان که برای ساعاتی عملاً اختیار اداره کشور را ازدست داده بود، عصر روز گذشته و پس از پایان کودتا به آنکارا پایتخت این کشور بازگشت. او که پیش از این وقایع در سفر به سر می‌برد با حمایت گسترده مقام‌های کشورهای مختلف جهان، حمایت یکپارچه اپوزیسیون و در نهایت حضور گسترده مردم مقابل کودتاچیان بار دیگر به مسند قدرت بازگشته است. ناظران می‌گویند حالا او بیشتر از گذشته قدرت ایجاد تغییر در ترکیه را خواهد داشت و احتمالاً محبوبیتش هم بیش از گذشته خواهد شد. او حالا در ابتدای مسیری جدید قرار گرفته است؛ مسیری که با پاکسازی ارتش آغاز می‌شود و بی‌شک هدف نهایی‌اش کنار زدن فتح‌الله گولن وهواداران بی‌شمارش خواهد بود. گولن کیست؟ محمد فتح‌الله گولن واعظ، نویسنده و تدریس‌کننده علوم اخلاقی و الهیات اهل ترکیه است که در تبعیدی خودخواسته در پنسیلوانیای امریکا زندگی می‌کند. وی با نفوذ و محبوبیتی که در ترکیه داشت، زمانی تلاش کرد حزب عدالت و توسعه به قدرت برسد اما به یکی از مخالفان سرسخت دولت اردوغان تبدیل شد. نفوذ عمیق گولن در سیستم قضایی و پلیس ترکیه به چالشی جدی برای اردوغان و سیاست‌های وی مبدل شد. برخی منابع رسانه‌ای اعتقاد دارند، فتح‌الله گولن با دستگاه اطلاعات امریکا ارتباط دارد و نفوذی غرب است. گولن، خود را حامی «اسلام میانه» می‌داند. ‌نگاه روز حمایت از دموکراسی احمد هاکان روزنامه نگار و تحلیلگر روزنامه حریت اوضاع هنوز معلق است و در این اوضاع معلق این سطرها را می‌نویسم. موضعم مشخص است. بدترین شیوه حکومتی هم از کودتا بهتر است. مخالف کودتا هستم. تا به امروز رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، حکومت و وزیران دولت را نقد کرده‌ام اما حق حکمرانی را هم برای اردوغان، هم برای حکومت و هم برای وزیران قائل هستم. رئیس جمهوری، حکومت و وزیران تغییر خواهند کرد، اما تنها و تنها از طریق صندوق‌های رأی. کودتای نظامی به هیچ وجه قابل قبول نیست. عصر، عصر حمایت از دموکراسی است. کودتا در شرایطی که کشورمان روزگار سختی را سپری می‌کند، آخرین ضربه است. ترکیه پسرفت داشته و با این کودتا با تهدید پسرفت بیش از پیش روبه‌رو هستیم. مبارزه با بلندپروازی‌های اردوغان با کودتای نظامی امکانپذیر نیست بلکه تنها راه مبارزه با این مسأله استفاده از راه‌های دموکراتیک است. بار دیگر تأکید می‌کنم روزگار، روزگار مراقبت و حمایت از دموکراسی است.∎​