یادداشت
رویارویی اردوغان و بخش ناراضی ارتش
صاحبخبر - رحمت حاجی مینه استاد دانشگاه و کارشناس مسائل ترکیه کودتای جمعه شب در ترکیه بر بستربحرانهای سیاسی روز این کشور و همچنین ریشههای تاریخی شکل گرفته است. این کودتا نشان داد که ارتش و نیروهای نظامی همچنان در تلاش برای به دست گرفتن قدرت هستند و این مسأله در بافت سیاسی ترکیه ریشه دارد. ارتش ترکیه خود را حافظ قانون اساسی و نظام سکولار تعریف کرده و با وجود اصلاحاتی که آقای اردوغان در بدنه این نهاد انجام داده است ، دوباره شاهد بودیم که ارتش تحت عنوان بازگرداندن ترکیه به ریل اصلی خود یعنی نظام سکولار تلاشی خشن برای برکناری دولت مستقر صورت داد. با وجود این نکته مهم درباره این کودتا زمان اجرای آن است. به نظر میرسد کودتاگران برای انجام کودتا در چنین روزی بر چند زمینه اساسی سرمایهگذاری کرده بودند که عبارتند از: یک: شکافهای درون حزب عدالت و توسعه پس از کنار گذاشتن مهرههای اصلی این حزب مانند آقای عبدالله گل و آقای احمد داوود اوغلو؛ دوم: اختلافات گستردهای که احزاب مخالف با حزب عدالت و توسعه و اردوغان پیدا کرده بودند و سوم: شروع دوباره جنگ با پکک و نقش آفرینی ارتش در بحرانهای منطقهای مانند جنگ سوریه. علاوه بر این اقدامات، سیاستهای اردوغان در راستای حرکت به سمت اجرای آموزههای اسلامی و همچنین در اقدامات دولت برای بازسازی اماکن و میراث تاریخی عثمانی نکاتی بود که به گفته طرفداران سکولاریزم، تلاشی برای خارج کردن ترکیه از مسیر آرمانهای آتاتورک بوده و میتوان از دیگر عوامل اساسی مورد تکیه کودتاچیان ارزیابی کرد. سرمایهگذاری کودتاچیان بر بحرانها و شکافهای سیاسی ترکیه با این هدف صورت گرفت که این کودتا از سوی مخالفان و ناراضیان از سیاستهای اردوغان مورد حمایت قرار بگیرد اما در نهایت آنچه روی داد مخالفت دسته جمعی تمام احزاب و جریانهای سیاسی با این کودتا و مهمتر از همه مخالفت گسترده مردم از اقدام کودتاگران بود. مردم ترکیه این بار برخلاف کودتاهای قرن بیستم به تجربه تاریخی خود اعتماد کردند و به ندای رهبران حزب عدالت و توسعه پاسخ مثبت گفتند و برخلاف تهدیدات کودتاچیان به خیابانها آمدند تا کودتای بخشی از ارتش علیه دولت حزب عدالت و توسعه بدون همراهی مردم؛ نهادهای نظامی و بوروکراتیک ترکیه بیفرجام بماند.∎