منابع خبری بامداد شنبه از کودتای نظامی در ترکیه خبر دادند؛ فرودگاه آتاتورک و تلویزیون دولتی این کشور ابتدا به تسخیر عوامل کودتا درآمد، اما بعداً توسط معترضان مردمی پس گرفته شد.
اولین خبرها از مستقر شدن یگانی از ارتش ترکیه در مدخل پل «بسفر» در استانبول و مسدود شدن مسیر حرکت خودروها آغاز شد. بعد از آن هم منابع خبری از تیراندازی در آنکارا و پرواز جنگنده‌ها با ارتفاع کم گزارش دادند.
با این حال و اگر چه نیروهای نظامی توانستند برای ساعاتی کنترل تلویزیون دولتی TRT و فرودگاه آتاتورک استانبول را به دست بگیرند؛ اما مردم با حضور در خیابان‌ها، مجدداً این ساختمان‌ها را از دست عوامل کودتا آزاد کردند.  
اتحاد مردم ترکیه کودتا را خنثی کرد
در این باره ، سفارت ترکیه در تهران با صدور اطلاعیه‌ای کودتا در آن کشور را تلاش برای سرنگونی دولت منتخب و دموکراتیک دانست و گفت: این اقدام با اتحاد و همبستگی مردم ترکیه خنثی شد.
در این اطلاعیه آمده است: رئیس جمهوری و دولت ما امور را بر عهده دارند. همه بخش‌های نیروهای مسلح ترکیه در این کودتا درگیر نبودند و این اقدام با یک گروه از نیروهای مسلح انجام شد که پاسخ آن را نیز از ملت ما دریافت کرد.
تشکیل جلسه شورای عالی امنیت ملی برای بررسی تحولات ترکیه
در پی وقوع و شکست کودتا در ترکیه ، پیش از ظهر دیروز جلسه شورای عالی امنیت ملی ایران با هدف بررسی آخرین تحولات ترکیه تشکیل شد.
 دبیر شورای عالی امنیت ملی در پایان جلسه روزشنبه این شورا گفت: در جلسه امروز ضمن بررسی جامع تحولات ترکیه بر موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران درمحکومیت اقدام کودتاگران و حمایت از خواست واراده مردم تاکید شد.
دریابان علی شمخانی با بیان اینکه منطقه و محیط پیرامونی ما دستخوش حوادث و تنش های مختلفی است، خاطر نشان کرد: امنیت، ثبات و آرامش حاکم بر کشور ما به برکت خون شهدا به ویژه شهدای مدافع حرم، رهبری داهیانه مقام معظم رهبری، هوشیاری مراکز و نهادهای امنیتی و دفاعی و مشارکت جدی و اثر گذار مردم در امنیت است.
وی ضمن تقبیح هرگونه اقدام نظامی برای تحمیل اراده سیاسی، انجام هرگونه کودتا را با خواست واقعی مردم درتضاد عنوان کرد.
دبیر شورای عالی امنیت ملی با اشاره به پیگیری لحظه به لحظه تحولات از ابتدای وقوع کودتا در ترکیه و تماس نزدیک با نهادها و مقامات ترکیه تصریح کرد: ما از دولت قانونی ترکیه حمایت می کنیم و با هر نوع کودتا چه داخلی و چه با پشتیبانی طرف های خارجی مخالف هستیم.
شمخانی ادامه داد: آنچه فرجام تحولات ترکیه را رقم زد، اراده و حضور مردم وهوشیاری احزاب سیاسی است که با مشارکت خود این کودتا را ناکام گذاردند.
وی با تاکید بر ضرورت بررسی همه جانبه دلایل ، زمینه ها و پیامدهای کودتای نا فرجام در ترکیه افزود: با تداوم تماس های نزدیک با مقامات سیاسی و امنیتی ترکیه تلاش خواهیم کرد به درک دقیقتری از این رخداد دست یابیم.
دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره امنیت مرزهای کشور نیز خاطرنشان کرد: مرزهای شمال غرب کشور در همسایگی با ترکیه از امنیت کافی برخوردار است و آمادگی لازم در نیروهای زمینی و هوایی نیز برای صیانت وجود دارد و در این رابطه جای هیچگونه نگرانی نیست.
شمخانی به هموطنانمان در ترکیه نیز توصیه کرد از حضور در محل های درگیری دوری کنند و در مراکز اقامتی خود تا زمان بازگشت به کشور باقی بمانند.
ظریف: کودتا محکوم به شکست است
همچنین ، وزیر خارجه ایران ضمن ابراز نگرانی درباره وضعیت جاری در ترکیه اعلام کرد که «دفاع شجاعانه مردم ترکیه از دموکراسی و دولت منتخب ثابت کرد که کودتا محکوم به شکست است».
محمد جواد ظریف در صفحه شخصی خود نوشت: «درباره بحران در ترکیه به شدت نگرانیم. ثبات، دموکراسی و امنیت مردم ترکیه، از اولویت برخوردار است و وحدت و احتیاط کردن، امری ضروری است».
وی افزود: «دفاع شجاعانه مردم ترکیه از دموکراسی و دولت منتخبشان ثابت کرد کودتاها هیچ جایگاهی در منطقه ما ندارد و محکوم به شکست است».
تماس تلفنی وزرای امور خارجه ایران و ترکیه
وزیر امور خارجه کشورمان همچنین بعد از آغاز بحران ترکیه در سه تماس تلفنی با وزیر امور خارجه این کشور گفت‌وگو کرد.
محمد جواد ظریف و مولود چاووش اوغلو در این گفت‌وگوها در خصوص آخرین تحولات داخلی ترکیه رایزنی و تبادل نظر کردند.
چاووش اوغلو گزارشی از آخرین وضعیت ترکیه در اختیار وزیر امور خارجه کشورمان قرار داد.
ظریف از ابتدای تحولات ترکیه بارها بر نقش مردم در فرایند دموکراسی در این کشور و احترام به رای مردم تاکید کرده است.
وزیر اطلاعات: مرزها در کنترل کامل است
از سوی دیگر ، وزیر اطلاعات در واکنش به تحولات اخیر ترکیه گفت: مرزها در کنترل کامل است و نیروهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی در حد ضرورت به حال آماده باش درآمده اند.
حجت الاسلام سید محمود علوی همچنین گفت: برای ترکیه آرزوی امنیت و ثبات می کنیم.
واکنش معاون سیاسی دفتر رئیس جمهور به کودتا در ترکیه
همچنین ، معاون سیاسی دفتر رئیس جمهور با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران حمایت از مردم و نظام‌های برآمده از انتخابات را از مهم ترین اصول خود می داند گفت: مردم مسلمان و همسایه ترکیه حاکمیت خود را بازپس خواهند گرفت.
حمید ابوطالبی در واکنش به کودتا در ترکیه با انتشار متنی در صفحه شخصی‌اش تاکید کرد: ما هیچگاه در برابر کودتا و نقض حاکمیت مردم بی‌تفاوت نبوده ایم، لذا تحولات ترکیه را با حساسیت پیگیری کرده و رای مردم را تعیین کننده می‌دانیم.
دو تحلیل متفاوت نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی
سه تن از نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اما با محکوم کردن کودتای نظامی در ترکیه ، به نکات متفاوتی در این باره اشاره کردند.  
کمال دهقانی نائب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ، با اشاره به کودتای نظامی در ترکیه،‌ گفت: در طول سال‌های گذشته دموکراسی یا مردم‌سالاری نسبتاً قابل قبولی در ترکیه حاکم بوده و دولت‌ها با رأی مردم انتخاب شده و سر کار آمدند.
به گفته وی، فارغ از اینکه جمهوری اسلامی ایران در بسیاری از مواضع اتخاذی دولت ترکیه در مسائل منطقه همچون سوریه و رژیم صهیونیستی اختلاف نظر با این دولت دارد اما جابجا شدن و دست به دست شدن قدرت باید مبتنی بر مردم‌سالاری و انتخاب مردم باشد و در این راه استفاده از ابزار خشونت معنا ندارد. این قاعده‌ای است که در تمام دنیا پذیرفته شده و مردم ترکیه نیز به آن معتقدند.
کودتا در ترکیه مشکوک است
دیگر نائب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس اما در تحلیلی متفاوت با تاکید بر اینکه هر نوع کودتایی از منظر جمهوری اسلامی محکوم است، احتمال ساختگی بودن کودتای ترکیه را منتفی ندانست.
ابوالفضل حسن بیگی در تحلیل کودتا در ترکیه گفت: دو تحلیل از کودتا در ترکیه وجود دارد؛ اولاً جمع کثیری از مردم با برقراری رابطه با اسرائیل مخالف بوده و سعی کردند به اردوغان فشار بیاورند. علاوه بر این آمریکا هم از برقراری رابطه مجدد ترکیه با روسیه ناراحت بوده و جمهوری خواهان از طریق حمایت از کودتا قصد ایجاد فشار بر دولت ترکیه را داشتند. ارتش هم مدت هاست در آرزوی در دست گرفتن دولت در ترکیه است.
نماینده مردم دامغان در مجلس گفت:در این شرایط هواداران حزب اردوغان و نیروهای امنیتی و پلیس تنها نیروهای اردوغان برای خنثی کردن کودتا هستند.
نائب رئیس کمیسیون امنیت ملی در ادامه احتمال ساختگی بودن کودتای ترکیه را منتفی ندانست و گفت: این کودتا شاید حرکت ساختگی از ناحیه حزب اردوغان باشد چون هیچ یک از مکان‌های حساس توسط کودتاچیان بمباران نشده است و اردوغان نیز با آرامش کامل به فرودگاه آمد و سخنرانی کرد.
وی کودتا در ترکیه را مشکوک خواند و گفت: خسارت‌ها و کشتارهایی که ایجاد شده نیز در اختیار فرماندهی کودتا نبوده و به تبع کودتا با واکنش مردم مواجه شده و سربازان نیز ناچار به مقابله با مردم شده‌اند.
حسن بیگی، عقب‌نشینی سریع ارتش را از دیگر نشانه‌های ساختگی بودن کودتا خواند و گفت: اگر کودتا واقعی بود مثل جریان کودتای مصر، ارتش می‌توانست مقابل مردم بایستد.
وی انگیزه اردوغان از ایجاد کودتای ساختگی را شرایط وخیم ترکیه خواند و گفت: ترکیه پس از مدتی که تلاش داشت خود را رهبر جهان اسلام در مخالفت با اسرائیل معرفی کند، مجبور به برقراری مجدد رابطه با اسرائیل شد. نماینده مردم دامغان در مجلس ادامه داد: علاوه بر این مجبور شد به روسیه باج بدهد و ناچار به برقراری رابطه مجدد با این کشور شد.
وی تاکتیک کودتای ساختگی در ترکیه را تلاش برای حل بحران های موجود با ایجاد بحران ساختگی خواند.
حسن‌بیگی در عین حال با تاکید بر اینکه هر نوع کودتایی از منظر جمهوری اسلامی محکوم است، گفت: کودتا مغایر با رأی مردم و دموکراسی است، ترکیه نیز با ما هم‌ مرز است و ایجاد ناامنی در کشور برای جمهوری اسلامی قابل پذیرش نیست.
اقدامات اردوغان باعث کودتا شد
این در حالی است که یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با بیان این که موافق تحلیل عده‌ای در مورد ساختگی بودن کودتا توسط اردوغان نیستم گفت: در دنیای امروز کودتا هیچ سنخیتی با افکار عمومی ندارد.
حشمت‌الله فلاحت پیشه در تحلیل دلایل رخ دادن کودتا در ترکیه گفت: ترکیه تا دهه ۱۹۹۰ میلادی معمولا با کودتاهای متعددی مواجه بوده است به طوری که مهمترین عامل قدرت در ترکیه کودتا بوده و از این کشور به نام سرزمین کودتا یاد می‌شود.
وی افزود: از زمان پیروزی اسلامگرایان در انتخابات ارتباطی بین بدنه مردم با سیاست‌مداران شکل گرفت که این ارتباط مانع کودتا در این کشور بود منتها اقدامات سال‌های اخیر اردوغان باعث کودتا شد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس توضیح داد: اردوغان به دنبال تغییر نظام سیاسی از پارلمانی به ریاستی بود؛ اتفاقی که منجر به افزایش اختیاراتش به ویژه در حوزه‌ی فرماندهی قوا می‌شد که مخالفت‌هایی را در ساختار سیاسی ترکیه به وجود آورده است. همچنین اردوغان برای تصفیه ارتش به ویژه کسانی که سابقه کودتا داشتند تلاش کرد. او به دنبال تصفیه نیروهایی بود که در ساختار نظامی ناتو وصل بوده و در ترکیه قدرت داشتند.
وی افزود: اقدامات دیگر اردوغان قطع ارتباط با جنبش گلن یا گلن‌نیست‌ها بود این جنبش بیشتر در حوزه‌ی مددکاری و آموزشی به طبقات متوسط و پایین ارتباط دارد و بخش عمده‌ای از کارمندان دولت و افسران سطوح میانی ارتش ترکیه کسانی هستند که برای این جنبش احترام قائلند. جنبشی که از جهات مختلف دارای حامیانی است و از حزب طرفدار آقای اردوغان جدا شده است.
فلاحت پیشه اقدام چالش برانگیز دیگر اردوغان را به چالش کشیدن روابط با کردها عنوان و اظهار کرد:‌ اردوغان در حوزه سیاست خارجی نوعثمانی‌گری را در پیش گرفت که این سیاست باعث بازگشت بخشی از بحران‌ها به کشور شد .اردوغان برای پیاده سازی سیاست نوعثمانی‌گری موج حمایت از مرتجعان عرب، رژیم صهیونیستی و گروهک‌های تروریستی را به راه انداخت که باعث شد در عرصه‌ی خارجی سیاست خارجی پرمشغله‌ای داشته باشند.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه کودتای جمعه شب ترکیه به هیچ وجه پختگی کودتاهای دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ ترکیه را نداشت گفت: این کودتا بیشتر از سوی لایه دوم نظامیان ترکیه رخ داد که تجربه کودتا نداشتند؛ البته تا همین حد نشان می‌دهد که سنت کودتا در ترکیه دوباره احیا می‌شود و ممکن است این اتفاق در آینده باز هم رخ دهد.
وی گفت: کودتا باعث تضعیف توان چانه‌زنی اردوغان شده و ضربه‌ای برای دولتش محسوب می‌شود.
فلاحت پیشه باتاکید بر این که در دنیای امروز کودتا با تفکر کشورها و ملت‌ها سنخیتی ندارد گفت: معتقدم که اردوغان برای ایجاد نظام با ثبات سیاسی به چیزی فراتر از کشاندن مردم به خیابانها نیاز دارد. نیاز اصلی اردوغان این است که سیاست‌های جاه طلبانه‌اش در داخل و حمایت‌های مداخله گرایانه خارجی‌اش را کنار گذارد.