به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری میزان، شب گذشته ترکیه شاهد یک کودتا بود، کودتایی که تاکنون نافرجام بوده است.
اما نخست، به بخشی از تاریخچه کودتا در این کشور می پردازیم و سپس به تحلیل چرایی این کودتا می رسیم.
ارتش ترکیه پس از آن که نظام سیاسی این کشور به جمهوری پارلمانی تبدیل شد، در مقاطعی، دولت ها را ساقط می کرد تا دولت دلخواه خود را بر سر کار بیاورد، از زمانی که دولت اردوغان بر سر کار آمده است، اقداماتی از سوی نیروهای ارتش انجام شد اما این اقدامات هم مانند کودتای دیشب نافرجام بود.
ارتش ترکیه پیش از این خود را یک نیروی تعیین کننده در این کشور می دانست، اما رفته رفته نفوذ و تأثیر آن کم شد.
ژنرال های ترکیه از سال 1960 میلادی تاکنون چندین کودتا را تدارک دیده اند تا بتوانند قدرت مطلق خود را داشته باشند.
نخستین کودتا در سال 1960 اتفاق افتاد که با کودتای ارتش دولت منتخب سرنگون شد. بی کفایتی دولت، دلیل اقدام به کودتا از سوی ارتش عنوان شد.
ارتش خود تشخیص داده بود که دولت حاکم بی کفایت است و باید با کودتا سرنگون شود.
این کودتا در حالی از سوی ارتش انجام شد که دولت وقت بیش از 10 سال زمام امور این کشور را در دست داشت.
دومین کودتا، شاید مشهورتر از کودتای اول باشد چون نخست وزیر آن نام آشنا است.
شاید نام سلیمان دمیرل به گوش شما هم خورده باشد، او سیاستمدار کارکشته و کهنه کار ترکیه بود.
سلیمان دمیرل عضو حزب دموکرات ترکیه بود. وی هفت بار نخست‌وزیر ترکیه شد. سلیمان دمیرل از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۰ رئیس‌جمهور ترکیه شد.
سلیمان دمیرل در ژوئیه ۲۰۱۵ در بیمارستانی در آنکارا و در ۹۰ سالگی درگذشت.
هنگامی که او در سال 1971 میلادی نخست وزیر ترکیه بود ارتش این کشور علیه دولت او دست به کودتا زد. او که هفت بار دولت تشکیل داده بود، شاهد دوبار کودتا از سوی ارتش علیه خود و دولت اش بود.
اما یکی از خونبارترین کودتاهای این کشور در سال 1980 اتفاق افتاد. دومین کودتایی که علیه سلیمان دمیرل عملیاتی شد که باعث درگیری های شدیدی گشت.
کنعان اورن تیمسار ارتش ترکیه در آن زمان مسئول کودتای نظامی ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰ ترکیه بود. در پی آن کودتا بیش از ۶۰۰ هزار نفر دستگیر و زندانی شدند و ۵۰ نفر نیز در ملاء عام به دار آویخته شدند.
فعالیت همه احزاب سیاسی ممنوع شد و چپ‌گرایان ترکیه به شدت تحت فشار قرار گرفتند. پس از کودتا، پارلمان این کشور منحل شد.
کنعان اورن ابتدا تحت عنوان فرمانده ارتش به قدرت رسید و سپس رئیس شورای امنیت ملی شد. کَنان اِورَن تا ۹ نوامبر ۱۹۸۹ در این سمت باقی‌ماند. وی در سال ۲۰۱۵ و در سن ۹۷ سالگی در بیمارستان نظامی در شهر آنکارا درگذشت.
سمت هایی که متعلت اورن داشت؛
رئیس ستاد کل ترکیه (۷ مارس ۱۹۷۸ – ۱ ژوئیه ۱۹۸۳)
فرمانده ارتش ترکیه (۵ سپتامبر ۱۹۷۷ – ۶ مارس ۱۹۷۸)
رئیس جمهور ترکیه (۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰ – ۹ نوامبر ۱۹۸۹)
اما کوتای بعدی که در ترکیه اتفاق افتاد به دوران روی کار آمدن اسلامگرایان باز می گردد، انتخابات پارلمانی این کشور برگزار شد و حزب اسلام گرای رفاه به رهبری نجم الدین اربکان پیروزی نسبی به دست آورد و توانست یک دولت ائتلافی تشکیل دهد.
ارتش ترکیه همواره با احزاب سیاسی مشکلات زیادی داشت، اما اختلافات ژنرال های ارتش به احزاب اسلامگرا بیشتر بود چون ارتش خود را حافظ سیاست لائیک آتاتورک می داند.
نجم الدین اربکان رهبر حزب رفاه ترکیه که یک حزب اسلامگرا بود، از سال 1996 تا 1997 نخست وزیر این کشور شد، کودتاگران در سال 1997 دولت او را سرنگون کردند.
این کودتا بر خلاف کودتای پیشین بدون خونریزی و عملیات ارتش به فرجام رسید. ژنرال ها با نوشتن نامه ای خطاب به نجم الدین اربکان نخست وزیر وقت، از او خواستند کناره گیری کند، او هم با شناختی که از روحیه ارتش داشت، با خواسته آنها موافقت کرد و بدون درگیری و مقاومت از نخست وزیری کناره گیری کرد. البته مردم هم نسبت به این کودتا و کودتاهای پیشین واکنشی نشان ندادند.
نظامیان ترکیه دلیل کودتای خود را گرایش های اسلامی دولت حاکم اعلام کرده بودند.
هنگامی هم که دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه که مشابه حزب رفاه دوران نجم الدین اربکان است، توانست قدرت سیاسی را در دست بگیرد، شاهد چندین توطئه کودتا علیه خود بود.
دولت اردوغان چه زمانی که نخست وزیر بود و چه اکنون که رئیس جمهور است، با اقداماتی از سوی نظامیان ترکیه روبرو بوده است. مانند دولت های پیشین.
اردوغان در ۱۴ مارس ۲۰۰۳ به عنوان بیست و هفتمین نخست وزیر این کشور انتخاب شد. او رهبر حزب عدالت و توسعه ترکیه است. در مرداد ۱۳۹۳، رجب طیب اردوغان توانست با کسب بیش از ۵۰ درصد از کل آرا در دور اول انتخابات پارلمانی به پیروزی دست یابد و دوازدهمین رئیس جمهور ترکیه شود.
حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان اکنون 13 سال است که قدرت را در این کشور در دست دارد.
کودتای ارتش علیه اردوغان ابعاد زیادی دارد که سعی خواهد شد به آن پرداخته شود.
این کودتا شب گذشته آغاز شد و اکنون هم ترکیه در التهاب است. تاکنون که نافرجام بوده، شرایط پس از کودتا در این کشور چه پیروز شود و چه شکست بخورد، بغرنج، شکننده و حساس خواهد بود.
انتهای پیام/
اما نخست، به بخشی از تاریخچه کودتا در این کشور می پردازیم و سپس به تحلیل چرایی این کودتا می رسیم.
ارتش ترکیه پس از آن که نظام سیاسی این کشور به جمهوری پارلمانی تبدیل شد، در مقاطعی، دولت ها را ساقط می کرد تا دولت دلخواه خود را بر سر کار بیاورد، از زمانی که دولت اردوغان بر سر کار آمده است، اقداماتی از سوی نیروهای ارتش انجام شد اما این اقدامات هم مانند کودتای دیشب نافرجام بود.
ارتش ترکیه پیش از این خود را یک نیروی تعیین کننده در این کشور می دانست، اما رفته رفته نفوذ و تأثیر آن کم شد.
ژنرال های ترکیه از سال 1960 میلادی تاکنون چندین کودتا را تدارک دیده اند تا بتوانند قدرت مطلق خود را داشته باشند.
نخستین کودتا در سال 1960 اتفاق افتاد که با کودتای ارتش دولت منتخب سرنگون شد. بی کفایتی دولت، دلیل اقدام به کودتا از سوی ارتش عنوان شد.
ارتش خود تشخیص داده بود که دولت حاکم بی کفایت است و باید با کودتا سرنگون شود.
این کودتا در حالی از سوی ارتش انجام شد که دولت وقت بیش از 10 سال زمام امور این کشور را در دست داشت.
دومین کودتا، شاید مشهورتر از کودتای اول باشد چون نخست وزیر آن نام آشنا است.
شاید نام سلیمان دمیرل به گوش شما هم خورده باشد، او سیاستمدار کارکشته و کهنه کار ترکیه بود.
سلیمان دمیرل عضو حزب دموکرات ترکیه بود. وی هفت بار نخست‌وزیر ترکیه شد. سلیمان دمیرل از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۰ رئیس‌جمهور ترکیه شد.
سلیمان دمیرل در ژوئیه ۲۰۱۵ در بیمارستانی در آنکارا و در ۹۰ سالگی درگذشت.
هنگامی که او در سال 1971 میلادی نخست وزیر ترکیه بود ارتش این کشور علیه دولت او دست به کودتا زد. او که هفت بار دولت تشکیل داده بود، شاهد دوبار کودتا از سوی ارتش علیه خود و دولت اش بود.
اما یکی از خونبارترین کودتاهای این کشور در سال 1980 اتفاق افتاد. دومین کودتایی که علیه سلیمان دمیرل عملیاتی شد که باعث درگیری های شدیدی گشت.
کنعان اورن تیمسار ارتش ترکیه در آن زمان مسئول کودتای نظامی ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰ ترکیه بود. در پی آن کودتا بیش از ۶۰۰ هزار نفر دستگیر و زندانی شدند و ۵۰ نفر نیز در ملاء عام به دار آویخته شدند.
فعالیت همه احزاب سیاسی ممنوع شد و چپ‌گرایان ترکیه به شدت تحت فشار قرار گرفتند. پس از کودتا، پارلمان این کشور منحل شد.
کنعان اورن ابتدا تحت عنوان فرمانده ارتش به قدرت رسید و سپس رئیس شورای امنیت ملی شد. کَنان اِورَن تا ۹ نوامبر ۱۹۸۹ در این سمت باقی‌ماند. وی در سال ۲۰۱۵ و در سن ۹۷ سالگی در بیمارستان نظامی در شهر آنکارا درگذشت.
سمت هایی که متعلت اورن داشت؛
رئیس ستاد کل ترکیه (۷ مارس ۱۹۷۸ – ۱ ژوئیه ۱۹۸۳)
فرمانده ارتش ترکیه (۵ سپتامبر ۱۹۷۷ – ۶ مارس ۱۹۷۸)
رئیس جمهور ترکیه (۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰ – ۹ نوامبر ۱۹۸۹)
اما کوتای بعدی که در ترکیه اتفاق افتاد به دوران روی کار آمدن اسلامگرایان باز می گردد، انتخابات پارلمانی این کشور برگزار شد و حزب اسلام گرای رفاه به رهبری نجم الدین اربکان پیروزی نسبی به دست آورد و توانست یک دولت ائتلافی تشکیل دهد.
ارتش ترکیه همواره با احزاب سیاسی مشکلات زیادی داشت، اما اختلافات ژنرال های ارتش به احزاب اسلامگرا بیشتر بود چون ارتش خود را حافظ سیاست لائیک آتاتورک می داند.
نجم الدین اربکان رهبر حزب رفاه ترکیه که یک حزب اسلامگرا بود، از سال 1996 تا 1997 نخست وزیر این کشور شد، کودتاگران در سال 1997 دولت او را سرنگون کردند.
این کودتا بر خلاف کودتای پیشین بدون خونریزی و عملیات ارتش به فرجام رسید. ژنرال ها با نوشتن نامه ای خطاب به نجم الدین اربکان نخست وزیر وقت، از او خواستند کناره گیری کند، او هم با شناختی که از روحیه ارتش داشت، با خواسته آنها موافقت کرد و بدون درگیری و مقاومت از نخست وزیری کناره گیری کرد. البته مردم هم نسبت به این کودتا و کودتاهای پیشین واکنشی نشان ندادند.
نظامیان ترکیه دلیل کودتای خود را گرایش های اسلامی دولت حاکم اعلام کرده بودند.
هنگامی هم که دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه که مشابه حزب رفاه دوران نجم الدین اربکان است، توانست قدرت سیاسی را در دست بگیرد، شاهد چندین توطئه کودتا علیه خود بود.
دولت اردوغان چه زمانی که نخست وزیر بود و چه اکنون که رئیس جمهور است، با اقداماتی از سوی نظامیان ترکیه روبرو بوده است. مانند دولت های پیشین.
اردوغان در ۱۴ مارس ۲۰۰۳ به عنوان بیست و هفتمین نخست وزیر این کشور انتخاب شد. او رهبر حزب عدالت و توسعه ترکیه است. در مرداد ۱۳۹۳، رجب طیب اردوغان توانست با کسب بیش از ۵۰ درصد از کل آرا در دور اول انتخابات پارلمانی به پیروزی دست یابد و دوازدهمین رئیس جمهور ترکیه شود.
حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان اکنون 13 سال است که قدرت را در این کشور در دست دارد.
کودتای ارتش علیه اردوغان ابعاد زیادی دارد که سعی خواهد شد به آن پرداخته شود.
این کودتا شب گذشته آغاز شد و اکنون هم ترکیه در التهاب است. تاکنون که نافرجام بوده، شرایط پس از کودتا در این کشور چه پیروز شود و چه شکست بخورد، بغرنج، شکننده و حساس خواهد بود.
انتهای پیام/