علی نعیمی - اقتصاد هنر: شصت‌وششمین دوره جشنواره فیلم برلین در حالی آغاز شد که پناهجویان یکی از موضوع‌های اصلی برلیناله امسال است.

پناهجویان و سازمان‌های پناهندگی مردمی به جشنواره و پشت صحنه شصت‌وششمین دوره جشنواره فیلم برلین دعوت شده‌اند و با راه‌اندازی دکه بزرگ غذای مدیترانه‌ای و جمع‌آوری کمک مالی سعی در کمک به پناهجویان دارند.
دیتر کاسلیک، مدیر جشنواره برلیناله ضمن تاکید بر کیفیت فیلم‌های امسال می‌گوید: «ما در برلین هستیم و موضوع پناهجویان در آلمان جدی و جنجالی است.
فیلم‌های زیادی درباره پناهجویان داریم و عنوان جشنواره امسال «در جست‌وجوی خوشبختی» است. وی ادامه داد: «سینما می‌تواند با درک متقابل از کشورها، مذاهب و فلسفه‌های دیگر به این موضوع کمک کند. این مضمون نخستین جشنواره فیلم برلیناله در سال ۱۹۵۱م بود. ما در حال حاضر معتقدیم باید روی این مضمون تکیه کنیم زیرا وضعیت، شبیه آن وقت است. »

هزینه ۲۱ میلیون یورویی برلین
جشنواره فیلم برلین یکی از ۳ جشنواره درجه یک جهانی است که در چند سال اخیر گوی سبقت را از جشنواره کن و ونیز ربوده و نام خود را به عنوان نه تنها یک اتفاق بزرگ اقتصادی و سودآور برای شهر برلین، بلکه به عنوان بزرگترین رویداد سینمایی جهان ثبت کرده است.
هزینه سالانه جشنواره بین‌المللی فیلم برلین حدود ۲۱ میلیون یورو است، اما آیا می‌دانید درآمدزایی این رویداد سینمایی چند میلیون یورو است؟
جشنواره فیلم برلین فقط یک رویداد فرهنگی نیست و نقشی موثر در فعالیت‌های اقتصادی دارد و در حالی که تنها یک سوم از هزینه سالانه ۲۱ میلیون یورویی خود را از طریق کمک‌های دولتی برآورده می‌کند، در سال ۲۰۱۴م حدود ۱۲۵ میلیون یورو درآمد اقتصادی برای شهر به همراه آورد.
جشنواره بین‌المللی فیلم برلین موسوم به برلیناله در حالی از سال ۱۹۵۱ کار خود را شروع کرد که با کشور و شهری (برلین) تخریب شده و دو پاره مواجه بود.
«کورنلیا ایتسر» مشاور اقتصادی برلین در مصاحبه‌ای درباره اهمیت جشنواره فیلم برلین برای پایتخت آلمان افزود: «نه تنها به طور تدریجی بر شمار تماشاگران در طول سال‌های گذشته افزوده شده، بلکه بسیاری از شرکت‌های اقتصادی از جشنواره فیلم برلین سود مستقیم می‌برند. »
نگاهی به آمار و ارقام جشنواره برلین حاکی است که این رویداد سینمایی ابعادی غول‌آسا یافته و به گفته مسئولان جشنواره، نمایش ۴۰۹ فیلم در سال ۲۰۱۴م نتیجه بررسی حدود ۵هزار فیلم از ۷۲ کشور جهان است.
امسال بیش از ۲۰ هزار کارشناس و دست‌اندرکار سینما از ۱۲۴ کشور جهان در برلین حضور دارند که از میان آنها می‌توان به ۳ هزار و ۷۰۰ عکاس و روزنامه‌نگار اشاره کرد.
جشنواره برلین در سال‌های اخیر حدود ۳۰۰هزار بلیت فروخته و بلیت این رویداد سینمایی بین ۴ تا ۱۳ یورو قیمت دارد.
همچنین تعداد تماشاگران این جشنواره حدود نیم میلیون نفر تخمین زده می‌شود که بدین نحو نه‌تنها در کنار فستیوال کن و ونیز یکی از ۳ جشنواره مهم جهان است، بلکه بزرگترین رویداد سینمایی نیز به شمار می‌آید.

حضور پر رنگ سینمای ایران
امسال فیلمسازان ایرانی نیز حضور پررنگی در جشنواره فیلم برلین دارند. رابطه سینمای ایران و جشنواره فیلم برلین بسیار قدیمی است و نخستین بار سهراب شهیدثالث در سال ۱۹۷۴م به خاطر کارگردانی فیلم «طبیعت بی‌جان»، جایزه خرس نقره‌ای جشنواره برلین را دریافت کرد.
پس از آن، پرویز کیمیاوی، مسعود کیمیایی، جعفر پناهی و اصغر فرهادی، سینماگران ایرانی بودند که با فیلم‌های‌شان در جشنواره برلین درخشیدند.
جعفر پناهی در سال ۲۰۰۶م به خاطر فیلم «آفساید»، برنده خرس نقره‌ای این جشنواره شد.
پناهی همچنین در سال ۲۰۱۳م خرس نقره‌ای بهترین فیلمنامه را به خاطر فیلم «پرده» به‌دست آورد. او در سال گذشته (۲۰۱۵)، خرس طلایی برلیناله را برای فیلم «تاکسی تهران» دریافت کرد.
علاوه بر این، فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی نیز در سال ۲۰۱۱م به عنوان بهترین فیلم برلیناله شناخته شد و خرس طلایی این جشنواره را از آن خود کرد.
در بخش اصلی جشنواره امسال، رفیع پیتز و مانی حقیقی برای دریافت خرس طلایی این جشنواره با فیلمسازانی از کشورهای دیگر رقابت می‌کنند.
مانی حقیقی با فیلم «اژدها وارد می‌شود»، نماینده سینمای ایران در بخش مسابقه جشنواره برلین امسال است و رفیع پیتز با فیلم «من نرو هستم»، محصول مشترک آلمان، فرانسه و مکزیک، در بخش مسابقه حضور دارند.
رضا درمیشیان نیز با فیلم سینمایی لانتوری در بخش پانورامای جشنواره فیلم برلین حضور دارد علاوه بر اینها، فیلم مستند «رویای دم صبح» ساخته مهرداد اسکویی، فیلم داستانی «والدراما» ساخته عباس امینی و به تهیه کنندگی مجید برزگر نیز در بخش «نسل نو» این دوره از جشنواره برلین به نمایش درخواهد آمد.
 مانی حقیقی، نوید محمدزاده، باران کوثری، رضا درمیشیان، مهرداد اسکویی، عباس امینی و مجید برزگر، از سینماگرانی هستند که در روزهای گذشته به برلین رفتند یا قصد دارند در روزهای آینده به برلین بروند.
همزمان با برگزاری برلیناله «بازار اروپایی فیلم» نیز در برلین برگزار می‌شود.
در این بازار، فیلم‌های جدید برای توزیع‌کنندگان فیلم و سینماداران اکران می‌شوند و بسیاری از معاملات سینمایی در این بازار رقم می‌خورد.
در سال ۲۰۱۴م تنها ۷۷۸ فیلم در این بخش به نمایش گذاشته می‌شود. این بازار محلی برای آشنایی تولیدکنندگان فیلم‌های سینمایی، تهیه‌کنندگان استودیوهای فیلمبرداری و صاحبان سینماهاست. بازارهایی از این دست سبب افزایش محصولات مشترک کشورهای مختلف در بخش فیلم‌های سینمایی است و امکان سرمایه‌گذاری برای فیلم‌های سینماگران جوان را نیز فراهم می‌کند.
برلیناله دارای نهادی است که وظیفه حمایت از پروژه‌های سینمایی و فیلمسازان کمترشناخته شده را بر عهده دارد.
نام این نهاد «صندوق جهانی سینما»‌ است. این نهاد در کشورهایی که به‌طور ساختاری در عرصه تولیدات سینمایی ناتوان هستند، به سینماگران یاری می‌رساند.

سینمای ایران در بازار فیلم برلین
غرفه‌های بنیاد سینمایی فارابی و سینمای ایران در محل اصلی بازار فیلم برلین فعالیت خود را آغاز و روزهایی پر تردد را سپری کرده‌اند.
در غرفه بنیاد سینمایی فارابی در بازار فیلم برلین، تاکنون ملاقات‌هایی با مسئولان جشنواره‌های پکن، وایادولید، مینیاپلیس، ملبورن، هامبورگ، اولو، مونترال، توکیوفیلمکس، ورشو، تالین، فیپا، المپیا، مسکو، کلکته، شانگهای و... انجام شده و علاوه بر معرفی فیلم‌های جدید ایرانی، مذاکره‌هایی در زمینه مشارکت فعال این رویدادهای سینمایی در جشنواره فیلم فجر و بازار فیلم ایران به عمل آمده است.
در غرفه سینمای ایران نیز شرکت «دریم لب» که پخش فیلم‌های «والدراما» ساخته عباس امینی و «رویاهای دم صبح» ساخته مهرداد اسکویی در بخش نسل‌ها و شرکت مستقل‌های ایرانی که پخش فیلم «لانتوری» در بخش پانوراما را به عهده دارند، مذاکره‌های متعددی را در زمینه معرفی محصولات خود به انجام رسانده‌اند.
دو فیلم کودک «سویوق» ساخته برادران ارک و «حورا» ساخته غلامرضا ساغرچیان در دو روز آینده در بازار فیلم برلین نمایش خواهند داشت.
برلیناله از سال ۲۰۰۷م شروع به یافتن «اسپانسرهای» مالی کرد. در کنار لورآل (محصولات بهداشتی و آرایشی)، تسیرو (طلا و جواهرات تزئینی) و تلویزیون شبکه دو آلمان (ZDF)، بوس (پوشاک) و به تازگی شرکت اتومبیل‌سازی آوودی نیز به حامیان مالی برلیناله افزوده شده است.
البته ده‌ها شرکت و موسسه دیگر نیز در زمره «اسپانسرهای فرعی» جشنواره فیلم برلین هستند.
کمک‌های دولتی به برلیناله با نوسان‌های سالانه، حدود ۵/۶ میلیون یورو است که تنها یک‌سوم از هزینه‌های جشنواره را تامین می‌کند، اما با این وجود همچنان مهم‌ترین حامی مالی برلیناله به شمار می‌آید.