معنی ساده‌تر این هشدار این است که با وجود اینکه بورس به طور کلی مثبت است و روند صعودی آن هم ممکن است ادامه پیدا کند اما بسیاری از سرمایه‌گذاران ممکن است در همین روند مثبت هم دچار زیان‌ شوند. سرعت رشد بورس مقوله‌ای جدا از حبابی بودن آن است و حالا کارشناسان بورس با رد شکل‌گیری «حباب» در این بازار نسبت به روند سریع رشد بورس هشدار می‌دهند و از این روند نگرانند.   بورس تهران در حالی که هفته گذشته مثبت بود، روز سه شنبه مرز 78 هزار واحدی را هم پشت سر گذاشت و شگفتی ساز شد اما این روند در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته یعنی روز چهارشنبه تعدیل شد و با افت  701 واحدی به رقم 77 هزار و 497 واحد رسید. راز هشدار کارشناسان به سرمایه‌گذاران خرد در دوران رونق بورس را هم می‌شود از دل همین فراز و فرودها فهمید. برخی از سرمایه‌گذاران کم‌تر آشنا با قواعد بازی بازار سرمایه، با خرید سهام تنها یک شرکت خاص به نوعی دچار یک ریسک بزرگ هیجانی می‌شوند و ممکن است در این فراز و فرودها به دلیل عملکرد هیجانی‌شان ضرر کنند. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان با نگران‌کننده توصیف کردن رشد سریع شاخص‌های بورس، به این سرمایه‌گذاران هشدار می‌دهند. 

 

  سرمایه‌گذاران مخاطرات بورس را از یاد نبرند 

علی اسلامی بیدگلی، کارشناس ارشد بازار سرمایه نسبت به سرعت رشد بورس ابراز نگرانی کرد و گفت: «رشد بورس در مقطع فعلی اندکی لجام‌گسیخته است، اما بازار سرمایه حبابی نیست.»

وی با بیان اینکه با توجه به این‌که بعد از توافق هسته‌ای یک ریسک سیستماتیک قابل توجه از بازار‌های مالی کشور حذف شده است، لذا پس از توافقات بین‌المللی و بهبود شرایط سیاسی کشور بهبود وضعیت بازار سرمایه انتظار غیرمنطقی نبود، گفت: «به همین دلیل سرمایه‌گذاران بعد از مدت‌ها غیبت در بازار سرمایه اقدام به سرمایه‌گذاری مجدد کردند که این امر منجر به ورود نقدینگی قابل توجهی به این بازار شد، زیرا بدیهی است که وقتی عدم تعادل بین تقاضای خرید سهام و میزان عرضه در بازار ایجاد شود قیمت سهام رشد می‌یابد.»

وی در عین حال از سرعت رشدی که اکنون در بازار سرمایه در حال اتفاق افتادن است، ابراز نگرانی کرد و به ایسنا گفت: «شاید برخی از صنایع‌ که دارای رشد قابل توجهی در بازار هستند، سود ماه‌های آینده خود را پیش خور کرده باشند، ولی هنوز از لحاظ ارزش ذاتی تفاوت قابل توجهی در مقایسه با قیمت‌های بازار وجود دارد و می‌توان گفت هنوز قیمت‌های جاری بازار به ارزش جایگزینی این شرکت‌ها نرسیده است.»

این کارشناسان بازار سرمایه با بیان اینکه زمانی بورس دچار حباب می‌شود که ارزش بازاری شرکت‌ها نسبت به ارزش جایگزینی آنها تفاوت معناداری داشته باشد که ما هنوز با چنین پدیده‌ای در بازار مواجه نیستیم، گفت: «ولی طبیعتا رشد روزهای گذشته بسیار نامتعارف است و در بلندمدت بورس تهران نمی‌تواند رشد این چنینی را تجربه کند، لذا باید این سرعت را کنترل کرد. مسوولان بازار سرمایه باید بتوانند بسترهای مناسبی برای افزایش حجم نقدینگی فراهم کنند که یکی از این بسترها پذیرش شرکت‌های جدید در تابلوی بورس است و راهکار دیگر تسریع در فرآیند افزایش سرمایه شرکت‌ها است.» وی  با بیان اینکه این دو اتفاق می‌تواند موجب شود تا منابع جدیدی که وارد بازار سرمایه شده، صرف افزایش قیمت سرمایه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس شود، گفت: «لذا با توجه به رشد قابل توجه برخی شرکت‌ها در بازار سرمایه سرمایه‌گذاران باید با دقت بیشتری نسبت به سرمایه‌گذاری اقدام کنند و علاوه بر این به برخی مخاطرات بورس هم توجه بیشتری داشته باشند.»

 به گفته  اسلامی این مخاطرات می‌تواند شامل کاهش قیمت نفت و درآمدهای احتمالی دولت و نیز ورود رقبای خارجی در بازارهای ایران باشد همچنین در حاشیه سود برخی بنگاه‌ها نیز تاثیرگذار است، علاوه بر اینکه تک نرخی شدن ارز نیز می‌تواند در برخی صنایع اثر‌گذار باشد.

 

  هیجان در بین سهامداران حقیقی 

مهدی صادقی دیگر کارشناس بازار سرمایه نیز با بیان اینکه مثبت شدن شاخص و سهم‌های فعال در بازار، حباب نیست؛ زیرا روند و الگوی کلیات بازار تغییر یافته است و این امر پیام منفی محسوب نمی‌شود، گفت: «تا اندازه‌ای هیجان بین سهامداران حقیقی احساس می‌شود که باید کنترل شود. اینکه یک سهامدار به دلیل ترس یا ناراحتی جا ماندن از رشد بازار، هر سهمی را به هر قیمت خریده یا در صفوف فروش بنشیند، منطقی نیست. قرار نیست رشد بازار همیشگی باشد.»

وی  با بیان اینکه سهامداران باید همزمان با‌خوشبینی به بازار، فراموش نکنند ترید(گردش) بر پایه تحلیل و با توجه به روانشناسی بازار و الگوهای قیمت، نخستین و مهم‌ترین اصل در بازار بورس است به ایرنا گفت: «در این شرایط اگر سرمایه‌گذاران  بی گدار به آب بزنند، برخلاف انتظار شاهد وضع قرمز در پرتفوی خویش خواهند بود» 

حامد ستاک، از دیگر کارشناسان بازار سرمایه گفت: «اینکه بازار سرمایه استحقاق رشد قیمت‌ها را دارد بحث مشترک بسیاری از کارشناسان بازار سرمایه است، هر چند درباره چگونگی رشد شاخص‌ها و به تبع آن قیمت سهام شرکت‌ها اختلاف دیدگاه بین کارشناسان وجود دارد.» به گفته وی، بسیاری از کارشناسان رشد بدون وقفه و گاهی هیجانی این روزهای بازار سرمایه را مطلوب نمی‌دانند و اعتقاد دارند این گونه رشد بدون وقفه موجب نوسان شدید می‌شود. هر چند سرجمع این صعود و نزول‌ها در یک روند صعودی قرار می‌گیرد.

وی با بیان اینکه مطلوب بازار سرمایه، رشدی با‌شیب ملایم‌تر است که نوسان کمتری دارد، گفت: «به صورت عملی بسیاری از کارشناسان سودهای مناسبی برای سال‌های آینده شرکت‌ها پیش‌بینی می‌کنند. هر چند قیمت این روزهای سهام بسیاری از شرکت‌ها با رشد قابل توجهی همراه بوده اما بازار سرمایه دچار حباب نشده است. قسمتی از افزایش قیمت‌ها به دلیل افت بیش از اندازه در دو سال گذشته بوده است. اما در هر صورت سرمایه‌گذاران خصوصا سرمایه‌گذاران خرد باید اصول منطقی حاکم بر بورس را رعایت کنند و مراقب گرداب هیجانات کاذب در بورس باشند.»  به اعتقاد بسیاری از کارشناسان بازار سرمایه،  بورس در حال حاضر  تا‌حدودی از تحلیل دور شده و  جو هیجانی بر آن غلبه کرده است و اغلب فعالان این حوزه در معاملات خود دچار هیجان و استرس شده‌اند.  هر چند پس از این استراحت چند روزه و کوتاه مدت انتظار می‌رود بورس حرکت صعودی خود را از سر بگیرد اما توصیه کارشناسان سهامداران خصوصا سهامداران خرد این است که از این هیجان‌ها دور شوند.

  اگر بازدهی سهام در بازدهی سهام در بازارهای صعودی را بررسی کنیم، در می‌یابیم که هر چه ابهام در عملکرد و عملیات شرکتی بیشتر باشد به دلیل بالا بودن ریسک معاملات آن، بازدهی بیشتری نصیب سهامداران خود می‌کند، چرا که با توجه به این ابهام، قیمت سهام این مجموعه‌ها با یک شایعه و یا خبری که ممکن است صحت داشته باشد، رشد می‌کند و بازدهی قابل توجهی را ثبت می‌کند، این در حالی است که شرکت‌های سود ده که با شفافیت اطلاعاتی همراهند و از لحاظ بنیادی نیز وضعیت مناسبی دارند، روند متعادلی را در پیش می‌گیرند، چرا که سهامداران این شرکت‌ها منطقی‌تر عمل کرده و از ایجاد سفته بازی در روند معاملاتی سهامشان جلوگیری می‌کنند.