آزاده صالحی | «بارکد» عنوان تازه‌ترین فیلم مصطفی کیایی است که امسال در سی‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمده است. در این فیلم بازیگرانی چون بهرام رادان، رضا کیانیان، بهاره کیان‌افشار، پژمان بازغی، سحر دولتشاهی و... به ایفای نقش پرداخته‌اند. «بارکد» فیلمی اجتماعی تلقی می‌شود که تم آن به معضلاتی که در حال حاضر در جامعه با آن سروکار داریم اختصاص دارد. به بهانه اکران این فیلم با این کارگردان به گفت‌وگو نشسته‌ایم:
 سوالی که در درجه نخست درباره «بارکد» مطرح می‌شود ژانری است که شما برای ساخت این فیلم در نظر گرفته‌اید. فیلم اگرچه سراسر با لحظات کمدی توأم است که مخاطب را می‌خنداند ولی در عمل به طنز تلخ پهلو می‌زند، درواقع ما در فیلم شما با یک جور ترفند برای بیان مسائل مبتلا به جامعه امروز مثل اختلاس، فساد سیاسی اداری، اعتیاد، خودفروشی و... مواجه هستیم. اگر ممکن است درباره این مسأله صحبت کنید؟
درست است؛ این فیلم همان‌طور که اشاره کردید فیلمی دو وجهی است که در عین خنداندن مخاطب او را به فکر نیز درباره مسائلی که مطرح می‌شود، وامی دارد. اصولا «بارکد» برای من به‌عنوان یک فیلمساز، حکم فرار از فضایی بود که در آن قرار گرفته بودم. بعد از این‌که فیلمنامه «پارازیت» من رد شد، این فکر بیشتر در من قوت گرفت که فیلمی با فضای طنز تلخ بسازم؛ یعنی فیلمی که هم بتوانم در آن لحظات شادی را برای مخاطبی که به دیدن این فیلم می‌آید، رقم بزنم و در عین حال به مسائل روز جامعه هم نظر داشته باشم؛ در فیلم یکی از کاراکترها به این نکته اشاره می‌کند که فیلم‌های هندی به دلیل این‌که منطقی در آنها وجود ندارد دلنشین هستند، من هم می‌خواستم به این فضا برسم؛ یعنی می‌خواستم فیلمی ارایه دهم که بر ساختار فانتزی و کاریکاتورگونه حرکت می‌کند و منطق خاصی در آن وجود ندارد. احساس کردم برای بیان آنچه در این فیلم مد نظرم بوده بهترین ژانری که می‌شد در نظر گرفت همین بوده است.
 فکر می‌کنید مخاطب چقدر در مواجهه با چنین فیلمی که زیرساخت‌های رئال دارد ولی به قول شما بر ساختار فانتزی حرکت می‌کند، توانسته ارتباط برقرار کند؟
من بازخوردهای مخاطبان را در سالن‌های مردمی نسبت به این فیلم سنجیده‌ام و تصور می‌کنم «بارکد» توانسته از منظر جلب مخاطب عملکرد موفقیت‌آمیز و مطلوبی داشته باشد. درواقع شیوه‌ای که از منظر ساخت و روایت درباره این فیلم وجود دارد به خوبی توانسته با مخاطب ارتباط برقرار کند. البته زمانی که ایده ساخت چنین فیلمی در ذهنم شکل گرفت طبعا با سوالات زیادی در ذهنم کلنجار می‌رفتم؛ این‌که به هرحال هر اثر هنری که قرار است در معرض دید مخاطب قرار بگیرد با یک جور ریسک توأم است و تا نتیجه نهایی حاصل نشود، این سوالات همیشه وجود دارد. ولی خوشبختانه فیلم توانست از منظر مخاطب، برآیند رضایت‌بخشی داشته باشد. ازاین نظر خدا را شکر می‌کنم؛ زیرا هدف اصلی برای من توجه مخاطب بوده است.
به نظر شما شیوه روایتی که در فیلم وجود داشت، منظورم روایت بهرام رادان به‌عنوان فردی که قرار است در شرکت بزرگی استخدام شود به رضا کیانیان، رئیس آن شرکت کمی اغراق‌آمیز نبود؟
به هیچ‌وجه؛ چون همان‌طور که اشاره کردم قصه این فیلم در فضایی فانتزی می‌گذرد، همه اتفاقات فیلم و اصولا خط داستانی در چنین فضایی روایت می‌شود؛ یعنی اگر بخواهیم تمام اینها را کنار هم بگذاریم می‌بینیم هیچ‌کدام به آن شکلی که باید از منطق داستانی برخوردار نیستند. در سوالات قبلی شما اشاره کردم فیلم «بارکد» ساختاری فانتزی و کاریکاتورگونه دارد؛ بنابراین نمی‌توان گفت این شیوه روایت که در چنین فضایی شکل گرفته، اغراق‌آمیز بوده است. این شیوه روایت با دنیای فیلم و دیگر عناصری که در آن رعایت شده کاملا متناسب است.
 شما در سال‌های اخیر فیلم «ضدگلوله» که فیلمی دفاع مقدسی بود را ساختید، بعد از آن ساخت فیلم «عصر یخبندان» را در کارنامه خود ثبت کردید که تم اجتماعی داشت، حالا با «بارکد» بازهم به درونمایه اجتماعی روی آورده‌اید، آیا ممکن است در آینده مسیر فیلمسازی را در وادی اجتماعی ادامه دهید یا شاهد تغییر مسیر از سوی شما در این عرصه خواهیم بود؟
ببینید سوژه‌هایی که من برای فیلم‌هایم انتخاب می‌کنم، تماما سوژه‌هایی اجتماعی و برآمده از دل جامعه‌ای است که من و شما در آن زندگی می‌کنیم؛ یعنی مسائلی که در جامعه ما می‌گذرد همیشه به من فیلمساز خط می‌دهد تا از آنها برای ساخت یک اثر ایده و الهام بگیرم. منتهی درباره سوال شما باید بگویم الزاما به این شکل نیست که در آینده هم همین خط سیر اجتماعی را ادامه دهم؛ بلکه شاید فیلم بعدی‌ام در ژانر وحشت باشد.
 امروز برخی به این مسأله اشاره می‌کنند که بزرگترین مشکل جامعه ما، ازهم‌گسیختگی روابط است، خود شما چقدر سعی می‌کنید مسائلی ازاین دست را دستمایه کار خود قرار دهید؟
من هم معتقدم جامعه امروز از منظر روابط دستخوش مشکلات زیادی شده است. درواقع می‌بینیم  آن انسجامی که در روابط وجود داشت، کمرنگ شده است؛ تعهدات از استحکام لازم برخودار نیستند و همان‌طور که اشاره کردید روابط انسانی دچار ازهم گسیختگی شده است. طبیعی است به‌عنوان فیلمساز سعی می‌کنم از چنین مسائلی ایده بگیرم تا بتوانم فیلمی بسازم که مضمون آن به واسطه باورپذیری به دل مخاطب بنشیند. مخاطب به سینما می‌آید تا صرف نظر ازاین که از دیدن یک فیلم استاندارد و بازی‌های خوب لذت ببرد، دردهای جامعه را هم بر پرده سینما ببیند تا لذت سینما به واسطه این‌که توانسته آینه‌ای از مصائب جامعه باشد، برایش دوچندان شود.