همچنان در ژنو، هر كسي ساز خود را مينوازد؛ مخالفان سوري خواستار توقف كامل عمليات ارتش سوريه هستند، نمايندگان دولت سوريه ميگويند براي مذاكره شرط بيشرط! و سازمان ملل هشدار ميدهد اين آخرين شانس مذاكره است! اين فضاي چند پاره با تغيير محسوس در شرايط ميداني جنگ سوريه بهشدت تشديد شده است.
هفت روز از آغاز غيررسمي مذاكرات صلح سوريه موسوم به ژنو3 ميگذرد، اما تاكنون استفان دي ميستورا، نماينده سازمان ملل در امور سوريه تنها توانسته است يك دور با هر كدام از طرفهاي مذاكره در تالار هنري دكو درساختمان سازمان ملل در ژنو ديدار كند. اين ديدارها حتي شرايط را براي آغاز مذاكره غير مستقيم نمايندگان دولت سوريه و معارضان فراهم نكرده است. در اين شرايط خبر پيشروي ارتش سوريه در حلب، با واكنش شديد مخالفان روبهرو شده است. يكي از مهمترين گروههاي مخالف حاضر در ژنو تهديد كرده است اگر حملات ارتش سوريه در حلب متوقف نشود، ژنو را ترك خواهد كرد. در پاسخ فرستاده سازمان ملل به سوريه هشدار داده است نشست ژنو «آخرين اميد» سوريه است.
تهديد مخالفان
پيشروي ارتش سوريه در حلب، جايي كه پايگاه اصلي معارضان سوري است، در ميان هيات نمايندگي آنها در ژنو زلزله ايجاد كرده است، تا جايي كه يك گروه اصلي مخالف دولت سوريه با لغو قرار ديدار با نماينده ويژه سازمان ملل از احتمال ترك مذاكرات گفته است. سالم مسلط، سخنگوي كميته عالي مذاكرات در ژنو در گفتوگو با خبرنگاران مجامع بينالمللي را به ناديده گرفتن يك قتل عام بزرگ در سوريه متهم كرده و ابراز كرده اين كميته كه از حمايت عربستان و تركيه برخوردار است، به زودي موضع خود را درباره ادامه مذاكره يا ترك آن خواهد گفت.
با اين حال خبرگزاري اينترفاكس به نقل از گنادي گاتيلوف، معاون وزير امورخارجه روسيه خبر داده است استفان دي ميستورا روز چهارشنبه يا پنجشنبه بار ديگر با مخالفان ديدار خواهد كرد. به گفته او در اين ديدار نمايندگان مخالفان مواضعشان را روشن ميكنند و توضيح خواهند داد كه نماينده چه گروههايي در گفتوگوهاي صلح شركت دارند.
اين در حالي است كه همزمان با آنكه مذاكرات صلح سوريه به علت ترديد مخالفان براي ورود به مذاكرات به علت اوضاع ميداني، در بن بست به سر ميبرد خبرگزاري فرانسه از ژنو گزارش داده است كه منذر مأخوس سخنگوي ائتلاف اصلي مخالفان سوري موسوم به كميته عالي مذاكرات از سفر رياض حجاب، هماهنگكننده مخالفان سوري به ژنو خبر داده است. منابع نزديك به مذاكرات اعلام كردند ورود رياض حجاب ميتواند به مخالفان براي تصميمگيري در مورد ورود به مذاكرات كمك كند. رياض حجاب براي مدتي نخست وزير سوريه بود و سال 2012 كنارهگيري كرد.
هشدار نماينده سازمان ملل
استفان دي ميستورا، فرستاده سازمان ملل به سوريه در گفتوگو با تلويزيون سوييس گفت: احتمال فروپاشي كامل مذاكرات همواره وجود دارد ولي اگر اينبار نشست ژنو درباره سوريه شكست بخورد ديگر هرگز اميدي وجود نخواهد داشت. وي بر تلاش خود براي تضمين موفقيت نشست ژنو 3 تاكيد كرد و گفت: پايان درگيري و بحران در سوريه به نفع واشنگتن و مسكو است. دي ميستورا گفت كه بار ديگر با هياتهاي مختلف سوري در ژنو ديدار ميكند و اميدوار است كه به نتايج چشمگير دست يابد. پيش از اين فرستاده ويژه سازمان ملل در سوريه، روز دوشنبه از آغاز گفتوگوهاي غير مستقيم ميان هياتهاي مذاكرهكننده خبر داده بود و ابراز اميدواري كرد كه اين مذاكرات دستيابي به چيزي تا ۱۱ فوريه ادامه يابد.
در همين حال با وجود مخالفت معارضان با پيشرفتهاي ارتش سوريه، جان كري، وزير امور خارجه ايالات متحده امريكا از مخالفان خواست كه در مذاكرات صلح باقي بمانند و افزود او شرايط دشوار مخالفان را كاملا درك ميكند. جان كري، وزير خارجه امريكا ابراز اميدواري كرده با شروع مذاكرات سياسي امكان برقراري يك آتشبس وجود خواهد داشت.
پيشرفت نيروهاي بشار اسد
با حمايت روسيه
در حالي كه مذاكرات در ژنو جريان دارد، نيروهاي هوادار بشار اسد با حمايت هوايي روسيه توانستهاند به شكستن محاصره دو روستاي شيعهنشين در نزديكي حلب نزديك شوند. اما مخالفان مدعياند كه حملات نيروهاي سوري، با حمايت هوايي ارتش روسيه، مواضع شورشيان در غرب كشور را تهديد ميكنند. گزارشها از سوريه نيز حاكي از آن است كه از آنجا كه اين عمليات خطوط تداركاتي شورشيان به شهر حلب را تهديد ميكند با نگراني معارضان روبهرو شده است. بر اساس گزارش رسانههاي دولتي سوريه هدف اين عمليات دسترسي به روستاهاي شيعهنشين نبل و زهرا است كه طي دو سال گذشته در محاصره نيروهاي مخالف دولت سوريه بودهاند. به گزارش اين منابع نيروهاي سوريه هماكنون در پنج كيلومتري اين دو روستا هستند. نيروهاي دولتي همچنين توانستهاند چندين روستا در شمال حلب را از كنترل شورشيان مخالف دولت خارج كنند. خبرگزاري رسمي سوريه خبر داده است در اين عمليات امنيت و ثبات به روستاي حردتنين برگردانده شده است. مركز نظارت بر حقوق بشر سوريه كه در بريتانيا مستقر است، گفته كه نيروهاي دولت سوريه همچنين روستاي رتيان در شمال حلب را به تصرف خود درآوردهاند.
اين نخستين عمليات بزرگ ارتش سوريه در شمال حلب از زمان آغاز حملات هوايي روسيه در اين كشور است. شهر حلب اكنون به مناطق تحت كنترل دولت و شورشيان مخالف دولت تقسيم شده است. ديدبان حقوق بشر سوريه مستقر در بريتانيا تاييد كرده است كه حداقل 270 حمله هوايي در 24 ساعت سهشنبه تا چهارشنبه ثبت شده است.
موضع نمايندگان دولت سوريه
بشار جعفري، نماينده دولت سوريه، روز سه شنبه پس از ديدار با دي ميستورا به خبرنگاران گفت با وجود گذشت زمان زياد از آغاز مذاكرات، هنوز شرايط موجود تغييري نكرده و مذاكرات همچنان در حال آمادهسازي مقدمات قرار دارد. بشار جعفري، نماينده دولت سوريه در جمع خبرنگاران گفت: «دو سال پيش و زماني كه كنفرانس ژنو 2 در رابطه با بحران سوريه شكست خورد، باور اصلي اين بود كه مبارزه با تروريسم بايد مهمترين بخش از مذاكرات باشد. اين در حالي است كه هيچ فهرست دقيق و مشخصي از سوي گروههاي معارض و مخالف ارايه نشده است.» بشار جعفري در اين رابطه تصريح كرد: «مشكل بزرگ ما اين است كه ما هنوز نميدانيم هيات مذاكرهكننده مخالفان چه كساني هستند و با چه خواستههايي طرف هستيم.»
شرط موفقيت ژنو3
استفان دي ميستورا، فرستاده ويژه سازمان ملل متحد كه تاكنون حداقل يكبار با همه طرفهاي مذاكره ديدار داشته، ميگويد براي موفقيت گفتوگوهاي صلح در ژنو به تغييرات «ملموسي» در داخل سوريه نياز است. اما در همين حال دي ميستورا گفت كه گفتوگوهاي جاري با چالشي دشوار روبهروست چون اعتماد ميان طرفها تقريبا صفر است. با اين حال دي ميستورا افزود كه شركتكنندگان احساس اضطرار ميكنند چون ميدانند كه اين مناقشه بيش از حد طول كشيده است.
اما رسانهها نيز به نقل از ديپلماتها گزارش ميدهند كه گفتوگوهاي ژنو هر لحظه ممكن است فروپاشد. خبرگزاري ايتارتاس به نقل از گنادي گاتيلوف، معاون وزير خارجه روسيه كه از تاريخ يك فوريه در ژنو حاضر است، مينويسد برخي اظهارنظرها و خواستههاي غيرسازنده گروههاي معارض را بايد در راستاي تلاش برخي جريانها با هدف جلوگيري از به
سر انجام رسيدن مذاكرات ارزيابي كرد.
گفتني است پيش از اين نيز دي ميستورا، نماينده سازمان ملل، اعلام كرده بود مذاكرات ميتواند تا شش ماه طول بكشد. اختلافات و احتمال به شكست انجاميدن مذاكرات ژنو در حالي مطرح ميشود كه از سال 2011 تاكنون در سوريه بيش از 250 هزار نفر در جريان جنگ داخلي كشته و ميليونها نفر نيز آواره شدهاند.