ميثم سليماني/ برگ جديدي از انتخابات رياستجمهوري سال 2016 امريكا در آيووا ورق خورد تا تصويري متفاوت از صحنه مبارزههاي انتخاباتي ميان دو حزب اصلي اين كشور به نمايش گذاشته شود. تا پيش از نتايج نهايي انتخابات درون حزبي آيووا بسياري نگاهي متفاوت به صحنه انتخابات داشتند. دونالد ترامپ فرد پيشتاز در ميان نامزدهاي جمهوريخواه به شمار ميآمد و هيلاري كلينتون نيز نامزد بيرقيب دموكراتهاي امريكا شناخته ميشد كه به راحتي ميتواند پيروز نهايي انتخابات رياستجمهوري امريكا شود. اما نتايج انتخابات آيووا چيزي خلاف تصورها را نمايان كرد كه شايد آينده انتخابات را نيز تحت تاثير خود قرار دهد.
در واقع حقيقت چيز ديگري را به نمايش گذاشت، تد كروز با فاصله چهار درصدي بر خلاف تمامي نظرسنجيها و براي نخستين بار در رتبه اول نامزدهاي جمهوريخواه قرار گرفت و حتي نفر سوم اين رقابت يعني ماركو روبيو با فاصله يك درصدي از ترامپ قرار گرفت تا جايگاه او به خطر بيفتد. در طرف مقابل نيز هيلاري كلينتون تنها با چند صدم درصد اختلاف از برني ساندرز توانست پيروز انتخابات شود.
به درستي انتخابات آيووا يك بار ديگر نشان داد كه نميتوان به نظر سنجيها اعتماد كرد و برنامهريزي را بر مبناي آنها چيد، اما نامزدها نيز چارهاي جز اعتماد حداقلي به آنها ندارند و مجبور هستند تا بر مبناي انگيزهاي كه نظرسنجيها به وجود ميآورد كار خود را ادامه دهند.
انتخابات درون حزبي آيووا كه به نام آيووا كاكس معروف است به همراه پنج ايالت ديگر شيوهاي متفاوت از ساير ايالتها را براي انتخاب نامزد نهايي هر حزب برگزار ميكند به نحوي كه هواداران نامزدهاي مختلف در مكانهاي مشخص شده گرد هم ميآيند. در اين بين اما جمهوريخواهان بايد با برگه راي دهند و نمايندگان دموكراتها نفرات تعيينكننده نامزد نهايي هستند. آيووا همواره براي نامزدهاي انتخابات رياستجمهوري امريكا بسيار مهم است. به خصوص براي دموكراتها زيرا از سال 2000 تاكنون هر فردي در دموكراتها در آيووا موفق بوده، توانسته به عنوان نامزد نهايي دموكراتها معرفي شود.
كروز پيروز و روبيو اميدوار
با آغاز انتخابات در آيووا شايد بسياري انتظار داشتند، دونالد ترامپ به عنوان فرد اول جمهوريخواهان معرفي شود، چيزي كه نظرسنجيها بر آن اصرار داشتند. اما با اتمام زمان رايگيري و شروع شمارش آرا، در عين ناباوري اين تد كروز جوان بود كه به عنوان فرد پيشتاز در اين رقابتها معرفي شد. سناتور تد كروز كه به عنوان يك فرد بهشدت مذهبي در امريكا و از حاميان تي پارتي به شمار ميآيد، در رقابت آيووا 28درصد آراي رايدهندگان را به دست آورد و براي نخستين بار در جايگاه نخست جمهوريخواهان از آغاز رقابتها قرار گرفت. در جايگاه دوم اما دونالد ترامپ قرار گرفت كه انتظار داشت پيروز بيرقيب باشد. اما ترامپ تنها 24 درصد آرا را كسب كرد. در همين حال نتيجه اميدواركننده در ميان جمهوريخواهان در اختيار ماركو روبيو قرار گرفت كه تنها با يك درصد اختلاف از ترامپ در جايگاه سوم قرار گرفت. او با اين نتيجه اميد خود را براي ادامه رقابتها حفظ كرد. اما بن كارسون، رند پال، جب بوش با كسب كمتر از 10 درصد آرا در رتبههاي بعدي قرار گرفتند. پيروزي تد كروز در رقابتهاي آيووا بسياري از جمهوريخواهان سنتي را هم براي ضربه مهلكي كه به محبوبيت دونالد ترامپ وارد شده بود، خوشحال ساخت زيرا در طول هفتههاي گذشته جمهوريخواهان سنتي حجم عظيمي از انرژي خود را معطوف كنار زدن ترامپ از صحنه رقابتها كرده بودند. آنها اكنون براي ادامه كار و جا گذاشتن ترامپ از صحنه رقابت اميدوارتر شدهاند. كروز پس از اعلام نتايج در جمع هواداران خود حاضر شد و در يك سخنراني با احساس از هواداران خود تشكر كرد. او در اين سخنان گفت: «آيووا يك پيغام به نامزدهاي رياستجمهوري فرستاد و آن اين است كه مردم به نامزد رسانهها و شخصي كه از واشنگتن تعيين ميشود راي نميدهند.»
با اين حال دونالد ترامپ پس از اعلام نتايج در ميان هواداران خود حاضر شد و در يك سخنراني كوتاه و فاقد
گزافه گويي و با مهرباني، اعلام كرد كه آيووا را دوست دارد و قول داد كه در نيوهمپشاير اين عقب افتادگي را جبران كند. او به تمام نامزدهاي جمهوريخواه و به خصوص تد كروز تبريك گفت. ماركو روبيو نيز خوشحال از اين نتايج در ميان هواداران خود گفت: «براي ماهها گفته ميشد كه هيچ شانسي نداريم. اما ما صبر كرديم و در خط پايان و در آيووا مردم اين ايالت بزرگ يك پيام روشن فرستادهاند كه پس از هفت سال از دولت باراك اوباما، صبر نميكنيم تا كشور به عقب بازگردد.»
اما نتيجه رقابتهاي آيووا يك پيامد داخلي ديگر هم در اردوگاه جمهوريخواهان داشت. به نظر ميرسد كه رفته رفته تعدادي از نامزدهاي جمهوريخواه از گردونه رقابتها خارج شوند كه از جمله آنها ميتوان به جب بوش، كريس كريستي و جان كسيچ اشاره كرد. در اين بين نيز مايك هوكابي گفته ميشود كه به صورت رسمي كمپين خود را به حالت تعليق درآورده است.
رقابت شانه به شانه دموكراتها
دوشنبه شب را ميتوان شبي سخت براي هيلاري كلينتون دانست. جايي كه شايد بتواند كمپين انتخاباتي وي را تحت تاثير قرار دهد. قبل از انتخابات كلينتون با رقيب خود فاصلهاي دو درصدي در نظرسنجيها داشت، اما نتايج چيز ديگري را به نمايش گذاشت. با اتمام زمان تعيين نامزد پيروز انتخابات به شيوه كاكس، نتايج فاصلهاي عجيب را ميان كلينتون و ساندرز نشان ميداد. فاصلهاي چهار دهم درصدي كه حتي مقامهاي دموكرات آيووا را در اعلام نتيجه نهايي انتخابات با ترديد مواجه كرد. هيلاري كلينتون با كسب 9/49درصد آرا در مقابل 5/49درصد آراي برني ساندرز قرار گرفت. رقابتي نفسگير كه اندي مك گواير، رييس حزب دموكرات در آيووا را بر آن داشت كه بگويد: «نتايج دموكراتها در آيووا در تاريخ انتخابات درون حزبي اين منطقه بيسابقه بوده است. » وي افزود كه اين موضوع نشاندهنده شروع يك فصل طولاني در انتخابات درون حزبي دموكراتها خواهد بود.
كلينتون كه تجربه خوبي از انتخابات سال 2008در آيووا ندارد با ايجاد كمپيني پرشور در اين منطقه قصد داشت تا شكست هشت سال پيش خود در برابر اوباما را جبران كند اما اينبار برني ساندرز بود كه جلوي پيروزي قاطع هيلاري را در آيووا گرفت. با اين وجود كمپين هيلاري كلينتون رسما در آيووا اعلام پيروزي كرد. برني ساندرز كه در جمع هواداران خود در آيووا و در همهمه فريادهاي «برني، برني» حاضر شده بود، اين پيشرفت خيرهكننده را جشن گرفت. ساندرز در ميان هواداران خود گفت: «9 ماه قبل ما در اين كشور زيبا بدون هيچ سازماندهي سياسي، بدون پول كار را آغاز كرديم.» او افزود كه ما در يك گره مجازي قرار گرفتيم.
اما جرج اومالي، نامزد سوم دموكراتها در نخستين گام دستاوردي بيش از نتيجه نظرسنجيها نداشت و تنها توانست شش دهم درصد آرا را كسب كند. خبرها حاكي از آن است كه وي كمپين تبليغاتي خود را به حالت تعليق درآورده است.
نگاه آماري به رايدهندگان
پس از اعلام نتايج آيووا كاكس، آمار نشان ميدهد كه چه افرادي از نامزدهاي دموكرات و جمهوريخواه حمايت كردند. در ميان دموكراتها 50 درصد مردها به ساندرز راي دادهاند و در طرف مقابل 53درصد زنان هيلاري كلينتون را انتخاب كردهاند. اين شرايط براي جمهوريخواهان به دليل تعدد نفرات متفاوت است اما تد كروز به عنوان نفر اول بيشترين راي را از مردان كسب كرده است. 28درصد راي مردان و 26 درصد زنان آيووا به صندوق كروز حواله شده است. نكته ديگري كه در مورد رايدهندگان وجود دارد ميانگين سني افراد است. نكته جالب توجه در اردوگاه دموكراتهاي آيووا اين است كه جوانها از ساندرز به خوبي استقبال كردهاند، 84 درصد جوانان 17تا29سال و 58درصد افراد 30تا44سال از طرفداران ساندرز به حساب ميآيند اما در طرف مقابل در ردههاي سني 45تا64سال 58درصد و 69درصد افراد 65سال به بالا نيز از كلينتون حمايت ميكنند.
اما در ميان جمهوريخواهان نيز اين شرايط جالب توجه است. تد كروز در تمامي ردههاي سني به جز رده سني 65 سال به بالا مورد توجه رايدهندگان قرار گرفته است و تنها ترامپ توانسته با جذب 27 درصد از رايدهندگان 65سال به بالا در رده اول قرار گيرد.
كرسيهاي آيووا
كرسيهاي نمايندگي احزاب در آيووا براي جمهوريخواهان و دموكراتها متفاوت است. در آيووا براي دموكراتها 52كرسي نمايندگي وجود دارد كه 8نفر آنها به عنوان نماينده ويژه شناخته ميشوند كه ملزم به راي دادن به نفع يك فرد نيستند. در اين بين كلينتون توانسته 23 نماينده و ساندرز 21 نماينده را كسب كند. در طرف مقابل جمهوريخواهان 30 كرسي دارند كه كروز توانسته هشت نماينده، ترامپ و روبيو هريك هفت نماينده، كارسون سه نماينده، پال و بوش نيز هركدام يك نماينده در آيووا دارند.