«شما به اندازه کافی شاهد برپایی کنفرانسها بودهاید. دستکم دو نمونه از آن تاکنون برگزار شده است. اما این آخری نباید شکست بخورد». این بخشی از پیام ویدئویی «استفان دیمیستورا» فرستاده ویژه سازمان ملل در امور سوریه است که پیش از آغاز نشست صلح ژنو در روز گذشته، خطاب به مردم سوریه منتشر کرده بود، پیامی که البته از همان ابتدا و با نظر به غیبت نمایندگان مخالفان دولت «بشار اسد» رئیسجمهوری سوریه، در جمع حاضران ژنو، بهشدت دلسردکننده مینمود. «احمد فوزی» سخنگوی سازمان ملل، در حالی عصر روز گذشته با حضور در جمع خبرنگاران، از آغاز مذاکرات ژنو بر اساس برنامه قبلی خبر داد که تا لحظه تنظیم این گزارش، هنوز هیچ نشانی از ورود هیأت مخالفان سوری به چشم نخورده است.
انتظار میرود دیمیستورا مذاکرات غیرمستقیم صلح را در دیدار با نمایندگان دولت دمشق، به ریاست «بشار الجعفری» سفیر سوریه در سازمان ملل، کلید بزند و سپس به گفتوگو با دیگر طرفهای حاضر در نشست و نمایندگان جامعه مدنی سوری بنشیند. این در حالی است که هیأت مذاکرهکننده مخالفان حاضر در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، همچنان برای چهارمین روز متوالی در حال گفتوگو پیرامون حضور یا عدم حضور در ژنو بوده و البته هنوز به تصمیم مشخصی نرسیدهاند. در این میان، «سمیر النشار» دبیرکل اعلامیه دمشق و عضو ائتلاف ملی نیروهای اپوزیسیون سوریه، خاطرنشان کرده تصمیم او و همسلکانش تغییری نداشته و مخالفان سوری تا مادامی که پاسخی روشن در قبال درخواستهای متعدد خود، از جمله خاتمه بمباران هوایی و پایاندهی به محاصره شهرها نیابند، در گفتوگوهای صلح حضور نخواهند یافت.
«ریاض حجاب»، هماهنگکننده هیأت عالی گفتوگوهای وابسته به مخالفان سوری در گفتوگو با شبکه «سیانان» گفت: ما به دنبال مذاکرات هستیم اما تمایلی نداریم در گفتوگوهایی که محکوم به شکست است، حضور پیدا کنیم و جامعه جهانی باید متناسب با تعهدات خود عمل کند. این در حالی است که «فرقان جانبیه»، رئیس سرویس اطلاعات ترکیه و ناظر بر پرونده سوریه، نیز در دو روز گذشته در نشستهای ریاض شرکت کرد تا مانع از اعطای امتیازی شود که به موجب آن حزب اتحاد دموکرات کُرد در مذاکرات ژنو حضور داشته باشد و مسکو نیز در مقابل بر حضور افراد نظامی و یک نماینده از جیشالاسلام موافقت کند. اما بار دیگر وزارت خارجه روسیه اعلام کرده است شرکت این دو گروه، پذیرفتنی نیست. روسیه این دو گروه را تروریستی میداند و در مقابل، عربستان استدلال میکند چون این دو گروه راهحل سیاسی را پذیرفتهاند، بنابراین میتوانند در نشست ژنو شرکت کنند. سمیر النشار در حالی از فشار شدید برخی قدرتهای غربی برای حضور هیأت مخالفان در مذاکرات ژنو سخن گفته که پیشتر اذعان شده بود احتمال دارد کمیته عالی مذاکرات، هیأتی کوچکتر عازم ژنو کند تا با نمایندگان سازمان ملل درباره مواضع خود به گفتوگو بنشیند؛ احتمالی که با نظر به فرصت پیشبینیشده ششماهه مذاکرات و ماهیت غیرمستقیم گفتوگوها که مستلزم مذاکره جداگانه هیأتهای اعزامی دمشق و مخالفان با نمایندگان سازمان ملل است، در روزهای آتی قوت بیشتری خواهد یافت. حال باید به انتظار نشست و دید آیا گفتوگوهای سریالی ژنو، آنطورکه حامیان آن مدعیاند، با برقراری آتشبس و فراهمکردن کمکهای بشردوستانه، راه را برای تشکیل دولتی موقت، برگزاری انتخابات و تمرکز بر مبارزه همهجانبه با تروریستهای داعش باز خواهد کرد یا خیر.
∎