گروه بین‌الملل-منصور براتی:  تابه‌حال شده به‌جایی دعوت شوید و با خود به‌این مسئله فکر کنید که «چه افراد دیگری دعوت‌شده‌اند؟ آیا باوجود دعوت از آنان من باید در جلسه شرکت کنم یا خیر؟» سه‌شنبه گذشته «استفان دی‌میستورا»، نماینده ویژه سازمان ملل از سیاستمداران و جنگ‌سالاران معارض سوری برای گفت‌وگویی دوستانه دعوت کرد، تا بدین ترتیب مقدمات پایان دادن به جنگی 5ساله فراهم شود. دی‌میستورا همچنین با اشاره به حساسیت‌های موجود از ارائه جزئیات بیشتر در این خصوص خودداری کرد، اما گفت که انتظار دارد گروه‌های معارض سوری پاسخ‌هایی رسمی به او بدهند.

در همه مذاکرات صلح، نحوه حفظ فرایند مذاکرات در زمره مهم‌ترین ظرایفی است که باید بر سر آن به توافق رسید، اما در حال حاضر شاهد رقص دیپلماتیکی هستیم که بسیار عجیب است. هنوز مشخص نشده کدام‌یک از گروه‌های معارض می‌خواهد و می‌تواند در مذاکرات شرکت کند و از سوی دیگر هنوز معلوم نیست این گروه‌ها در صورت حضور در مذاکرات آماده باشند تعدیل‌های لازم به‌منظور پایان دادن به عذابی که برای غیرنظامیان سوری ایجاد کرده‌اند را انجام دهند. برنامه دی‌میستورا این است که هر یک از گروه‌ها را در اتاقی جداگانه نگه‌دارد و مدام در میان بچرخد و دیدگاه‌هایشان را به اطلاع همدیگر برساند، این رویکرد واسطه‌ای نیز پیچیدگی‌های این مذاکرات را دوچندان می‌سازد. ابهامی که درخصوص جزئیات فرایند مذاکرات وجود دارد باعث شده که برخی جناح‌های مختلف، بر موج تبلیغات سوار شده و مدعی شوند که دعوت‌نامه برای آن‌ها یا برخی رقبای آن‌ها فرستاده‌شده است.
همچنین مشخص نیست که گفت‌وگوها حول چه محورهایی باشد، مطالبات گروه‌های معارض موردبحث قرار گیرد یا اینکه پیش‌شرط‌های گفت‌وگوها همچنان نیز به‌تصریح داشته باشد؛ ازجمله رفع محاصره از برخی شهرها و رسیدن کمک‌های بشردوستانه به برخی مناطق.
هفته‌های متمادی، به مجادله گروه‌های مختلف معارض بر سر ماهیت واقعی اپوزیسیون حکومت دمشق گذشت و از سوی دیگر عربستان سعودی نیز که مدام برای جماعات اهل سنت سوریه اشک تمساح می‌ریخت، در کمال فرصت‌طلبی گروه‌های مخالف سیاسی و مسلحی که با عنوان کمیته عالی مذاکرات تشکیل داده بود را پیش‌از اینکه ربطی به ملت سوریه داشته باشد، به عنوان نماینده خود در مذاکرات و سهم خود از آینده سوریه می‌داند. کمیته عالی مذاکرات، تحت فشار ریاض اعلام کرد که با روسیه همکاری نخواهند کرد، اما از سوی دیگر با کردها که گروهی نزدیک به بشار اسد به شمار می‌آید مذاکره کرد.
سه‌شنبه گذشته وزیر امور خارجه ترکیه با اتخاذ مواضعی شدید اعلام کرد که ترکیه در صورت حضور کردها در قالب حزب اتحاد دموکراتیک، مذاکرات را تحریم خواهد کرد. پس‌ازآن بود که حضور رهبر این حزب در مذاکرات با مشکل مواجه شد. در همان روز «هیثم مناع»، از معارضان مخالف شورش مسلحانه که مورد حمایت روسیه است نیز تأیید کرد دعوت‌نامه‌ای برایش فرستاده شد، اما نقش او در مذاکرات پیگیری آمال مسکو نخواهد بود. مناع در این‌خصوص افزوده است: «چنانچه فهرست گروه‌هایی که دعوت‌شده‌اند صرفاً دربرگیرنده گروه‌هایی باشد که مورد تأیید روسیه هستند، در این مذاکرات شرکت نخواهم کرد».
در واپسین ساعات همان روز نیز، کمیته عالی مذاکرات با صدور بیانیه ای دریافت دعوت‌نامه را تأیید کرد اما، حضور خود در جریان مذاکرات را منوط به برخی پیش‌شرط‌ها ازجمله رفع محاصره و توقف بمباران هوایی در برخی مناطق دانست. در این بیانیه آمده است که «اعضای کمیته دسترسی به کمک‌های بشردوستانه را مقدم بر شروع مذاکرات می‌دانند». آن‌ها همچنین نامه‌ای برای «بان‌کی مون»، دبیرکل سازمان ملل فرستاده و خواستار توجه وی شدند.
اما بااین‌همه ابهامات موجود روند مذاکرات را مختل نکرد و قرار شد کاخ سازمان ملل در ژنو برای این امر آماده شود. دوربین‌های تلویزیونی در محل موعود قرار می‌گرفت و همه آماده این روز مهم می‌شدند. حضور گروهی از خبرگزاری دولتی سوریه (سانا) نیز از در راه بودن نماینده دمشق در مذاکرات خبر می‌داد که احتمالاً به‌وسیله «بشار جعفری»، نماینده سوریه در سازمان ملل متحد سوریه رهبری می‌شود. اما مشخص نیست هیئت مذاکره کننده دمشق تا چه میزان بخواهد امتیاز بدهد. با توجه به روند کنونی حوادث در سوریه، چشم‌انداز چندان خوشایندی از پایان یافتن منازعات توسط هیچ یک از طرف‌ها وجود ندارد، حتی بعید است بخواهیم انتظار یک آتش‌بس کوتاه مدت را داشته باشیم. هفته گذشته دو بمب در حمص – که از مناطق شیعه‌نشین است – و نیز حملات هوایی به حلب احتمال امتیاز دهی حکومت را کاهش می‌دهد.
مقامات ارشد سازمان ملل نیز در همان روز از گروه‌های مسلح و حامیان خارجی آن‌ها خواستند که قوانین جنگ را رعایت کرده و به هدف قرار دادن مدارس، بیمارستان‌ها و امدادگران خاتمه دهند. «یعقوب الحیلو»، نماینده ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشری سوریه در این خصوص اعلام کرد: «چنانچه گروه‌های مسلح، با‌توقف نقض مکرر اصول بدیهی حقوق بشری موافقت نکنند، آن‌گاه باید پرسید پس در خصوص چه موضوعی می‌خواهیم مذاکره کنیم و به نتیجه برسیم؟ اگر همزمان با مذاکرات روند کشتارها ادامه یابد، فایده چیست؟»
کمیته عالی مذاکرات در ریاض بار دیگر تشکیل جلسه داد تا در‌خصوص شرکت و یا نماینده احتمالی خود در مذاکرات تصمیم‌گیری کند. از سوی دیگر اما پیغام‌هایی که از سوی انگلستان به گروه‌های معارض مخابره می‌شود نیز قابل توجه است. این کشور موضع چندان مثبتی در قبال مذاکرات اتخاذ نکرده و «گرت بیلی»، نماینده دولت بریتانیا در امور سوریه نیز سه‌شنبه اعلام کرد: «با جدیت باید روند اتفاقات را زیر نظر گرفت. شک نداریم که گروه‌های معارض اکنون نسبت به وظیفه خود واقف‌اند». از سوی دیگر در حالی که دی‌میستورا قول داده بود گروه‌های حامی حقوق زنان و نمایندگان جامعه مدنی در نظر گرفته خواهند شد، اما هیچ کدام از این گروه‌های ضد خشونت دعوت‌نامه‌ای دریافت نکرده‌اند.
به هر روی احتمال اینکه حکومت و گروه‌های معارض گرداگرد یک میز مذاکره کنند، انتظار واقع‌گرایانه‌ای نیست. قرار شده بود اتاق‌های مجازی‌ای درون کاخ سازمان ملل آماده شود تا دی‌میستورا با گردش در آن‌ها از مطالبات و مواضع گروه‌های مختلف و نیز حکومت دمشق مطلع شده و اخبار را منتشر سازد. در واقع قرار است دی‌میستورا و همکارانش ابتدا مواضع طرف‌های مختلف را بشنوند و تا حد ممکن به یکدیگر نزدیک سازند و چنانچه این مهم با موفقیت همراه شود در مراحل بعدی گروه‌های مختلف رودررو صحبت کنند. اما بسیار خوشبینانه است چنانچه بخواهیم فکر کنیم که این اتفاق خواهد افتاد، زیرا هنوز میان ابتدایی‌ترین مسائل نیز هم‌فهمی وجود ندارد و بعید است گروه‌های مسلح تن به کنار گذاشتن خشونت بدهند.
نیک بوروس – نیویورک تایمز