گروه سياسي‌- علي ودايع: همگرايي روسيه با ايران در روزهايي که نبض معادلات ديپلماتيک خاورميانه در دست تهران قرار گرفته است روز‌به‌روز در حال افزايش است. براي ايران، اگرچه مسکو به روايت تاريخ رفيق خوبي نبوده است اما امروز روسيه يک همساي? قابل اعتنا براي ايران است. نگاه روسيه به تهران نيز شريکي است که کرملين آن را از دست بدهد دچار مشکلات کشنده‌اي خواهد شد. نکته حائز اهميت براي روسيه و ايران اين است که هردو با ايالات متحده روابط خوبي ندارند و همين موضوع اين دو کشور را به سمت يکديگر سوق مي‌دهد.

نگاهي به همکاري‌هاي ايران و روسيه از همکاري‌هاي استان‌هاي ايران با جمهوري‌هاي مسلمان‌نشين داخل فدراسيون روسيه گرفته تا همکاري‌هاي اقتصادي، نظامي، هسته‌اي و هوافضا‌، ابعاد وسيع روابط ايران و روسيه را اثبات مي‌کند. روسيه پس از وضع تحريم‌هاي اتحاديه اروپايي تجارت با ايران را در دستور کار خود قرار داده است، البته سياست متوازن دستگاه ديپلماسي ايران نيز نقش بسزايي در اين موضوع داشته است.

امروز، کرملين که در کنار تهران به عنوان يک متحد استراتژيک سوريه ايستاده است به دنبال افزايش تبادلات اقتصادي، سياسي و حتي فرهنگي است. در اين ميان مهدي سنايي، سفير تام الاختيار جمهوري اسلامي‌در مسکو که سال گذشته از برنامه خود در جهت لغو رواديد ميان تهران و مسکو خبرداده بود اين روزها در آستانه دستيابي به اين مهم قرار گرفته است. خبرگزاري روسي ايتارتاس به نقل از وزارت خارجه روسيه گزارش داد که توافق‌نامه تسهيل رواديد ميان ايران و روسيه، از 6 فوريه (18 بهمن ماه) اجرايي مي‌شود و به اين ترتيب سفر به هر دو کشور براي شهروندان آنها به‌طور چشمگيري آسان‌تر خواهد شد. توافق‌نامه دولت‌هاي تهران و مسکو براي تسهيل فرآيند صدور رواديد، اواخر ماه نوامبر 2015 با حضور حسن روحاني، رئيس‌جمهور ايران و ولاديمير پوتين، همتاي روسي او، در تهران و در پي مذاکراتي فشرده امضا شده بود.

آن‌طور که وزارت امور خارجه روسيه اعلام کرده، بر اساس اين سند شرايط صدور ويزا براي تاجران، کنشگران عرصه علم و فرهنگ و فعاليت‌هاي هنري و نيز دانشجويان و اساتيد و توريست‌هاي هر دو کشور آسان‌تر از پيش خواهد شد.

وزارت خارجه روسيه مي‌گويد اين اقدام با هدف تقويت روابط دو کشور انجام مي‌شود. اين نخستين گام ملموس دولت «تدبير‌و‌اميد» در راستاي تحقق وعده حسن روحاني مبني بر بازگرداندن اعتبار از دست رفته گذرنامه ايراني است.

سفارت ايران در روسيه هم از تلاش‌هايي در دوماي روسيه براي لغو ويزا ميان دو کشور خبر داده است. نيکلاي لويچف، معاون دوماي روسيه، از جمله کساني است که معتقد است برداشتن ويزا و تسهيل بي‌سابقه سفر به دو کشور، اقدامي‌مثبت و تحول‌ساز خواهد بود که تقويت همکاري‌هاي اقتصادي و فرهنگي را در پي خواهد داشت. سفير ايران در مسکو، چندي پيش در مصاحبه‌اي با خبرگزاري ريانوستي اعلام کرده بود که مسکو و تهران به دنبال رژيم لغو رواديد ميان تجار و گردشگران هستند. مهدي سنايي ادامه داد: «براي تجار ما اخذ رواديد براي سفر به روسيه به خصوص رواديد بلندمدت دشوار است اما ما خوشحال هستيم که وزراي کشورمان در سال 2014 بر لغو رژيم رواديد به خصوص براي تجار و گردشگران توافق کردند».

همراه خبر لغو رواديد بين تهران و مسکو، سفير ايران در صفحه فيس‌بوک خود نوشت که هواپيمايي ماهان از اول بهمن ماه مطابق با بيست و يکم ژانويه پرواز خود را به صورت هفتگي ميان تهران-مسکو آغاز خواهد کرد.از اسفند ماه اين پروازها به دو روز در هفته افزايش خواهد يافت و روزهاي دوشنبه و پنجشنبه برقرار خواهد بود.سال گذشته پرواز ايران اير به مسکو نيز که چند سالي متوقف بود مجددا راه‌اندازي شد. انتظار مي‌رود با روند کنوني گسترش روابط ايران و روسيه و همچنين زمينه‌ها و ظرفيت‌هاي جديد پديد آمده پروازها ميان پايتخت‌ها و مناطق دو کشور در آينده افزايش يابد.

اداره آمار روسيه به تازگي اعلام کرده که در 9 ماهه نخست سال 2015 تعداد سفرهاي گردشگران ايراني به روسيه 64 در‌صد بيشتر از مدت مشابه سال قبل بوده است. طبق اين آمار بيش از 42 هزار گردشگر ايراني از جمله 34 هزار نفر با ويزاي توريستي به روسيه سفر کرده‌اند.

ايران حتي پيش‌تر اعلام کرده بود که آمادگي دارد تا به‌طور يک‌جانبه شرط دريافت ويزا را براي گردشگران روس لغو کند. از مهر سال 1394 مدت اقامت شهروندان روس با ويزايي که در فرودگاه دريافت مي‌کردند هم به 30 روز افزايش يافت.

در يک جمع‌بندي مي‌توان گفت که لغو رواديد ميان مسکو و تهران مي‌تواند در سايه گسترش صنعت توريسم ميان دو کشور اتحاد ايران و روسيه را در معادلات جهاني تثبيت کند.