بازارهای کشور روز گذشته، رفتاری هیجانی را از خود به نمایش گذاشتند، رفتاری که بیش از هر چیز به اخباری مربوط است که حاکی از اعلام اجرایی شدن برجام و رفع تحریمهای بینالمللی علیه بخشهایی از اقتصاد کشورمان است. بازار بورس کشور هیجانیترین رفتار را به این اخبار از خود نشان داد و با رشد هزارو 344 واحدی در یک روز رکورد شکست.
رشد شاخص کل بورس روز گذشته بیشتر بر مدار سهام خودروسازیها و بانکها چرخید، دو بخشی که پیشبینی میشود در شرایط رفع تحریمها بیشترین تاثیر را بپذیرند. بخش بانکی کشور در سالهای گذشته به شدت تحت تاثیر تحریمهای بینالمللی قرار گرفت و سودآوری بانکها به شدت در این مدت کاهش یافت. از سوی دیگر رفع تحریمها باعث کاهش هزینه تمامشده پول برای فعالیتهای اقتصادی خواهد شد و این هم بر عملکرد و ارزش سهام بانکها اثر گذار خواهد بود. اما نکتهای که نباید در این میان از نظر دور داشت این است که اثرگذاری به این شدت که امروز بازار سرمایه به نمایش گذاشت نخواهد بود و رشد شاخص قطعا با این شیب دوام نخواهد آورد.
در کنار رکورد شکنی بازار سرمایه، بازار ارز هم واکنشی نسبتا هیجانی به اخبار مربوط به اجراییشدن برجام از خود نشان داد و نرخ دلار در بازار آزاد به حدود 3600 تومان کاهش یافت. اگر بانک مرکزی قصد نداشته باشد مانند دفعات قبل ترمز کاهش نرخ ارز را در بازار بکشد پیشبینی میشود نرخ دلار تا حدود 3400 یا 3300 تومان در بازار آزاد در روزهای آینده کاهش پیدا کند. علت آن هم معلوم است، افزایش نرخ ارز در بازار آزاد بیش از هر چیزی به دلیل عملیات و معاملات صوری و فردایی توسط فعالان غیر رسمی بازار بوده است و در شرایط جدید آنها بهانهای برای ایجاد هیجان افزایشی دربازار نخواهند داشت.
حرکت مخالف بورس و ارز
بورس اوراق بهادار تهران که مدتها بود خود را برای اجرایی شدن برجام و لغو تحریمها آماده میکرد، درمعاملات اولین روز هفته و همزمان با سفر وزیر امور خارجه به وین برای قرائت بیانیه مشترک، واکنش شدیدی به این رویداد از خود نشان داد و موفق به ثبت رکوردهای جدیدی شد.
بورس تهران که از دو هفته گذشته تحرکات مثبت خود را با خوش بینیهای ناشی از لغو تحریمها آغاز کرده بود، در معاملات روز گذشته به این روند صعودی شدت داد و بعد از ماهها رخوت و رکود، موجب خوشحالی سهامداران خود شد.افزایش تقاضا در بورس تهران موجب شد تا دماسنج بازار سرمایه در معاملات اولین روز هفته رشد 1344 واحدی را تجربه کرده و بعد از 4 ماه موفق به فتح کانال جدید 64 هزار واحد شده و در عدد 64 هزار و 860 واحد متوقف شود.
آخرین باری که بورس تهران رشد بیش از 2000 واحدی را تجربه کرد روز 22 تیر ماه بود که در آن زمان هم بورس تهران تحت تاثیر مشخص شدن نتیجه مذاکرات هستهای رشد 1500 واحدی را تجربه کرد اما بر خلاف انتظارها، مشخص شدن نتیجه مذاکرات روند و توافق ایران با گروه 1+5 بورس را منفی کرد و بورس تهران به دلیل ابهامات مختلف سیاسی و اقتصادی تا به امروز روند نزولی در پیش گرفت.
همچنین در کنار اخبار خوش سیاسی، خبرهای مثبتی نیز در حوزه اقتصادی منتشر شده و گمانهزنیهایی مبنی بر تصویب نرخ 8.5 سنتی خوراک پتروشیمیها به گوش رسید و موجب شتاب روند صعودی بورس شد زیرا نرخ خوراک پتروشیمیها بهیکی از چالشهای بورس تهران در 2 سال گذشته تبدیل شده و افزایش آن جرقه ریزش بورس در سال 92 را روشن کرده بود.
بازار سهام روز گذشته روی پاشنه خودروییها و بانکیها میچرخید بازاری که سرخوش از اجراییشدن توافق برجام و از سرگیری مبادلات بانکی و مالی کشور با دنیا با هیجان خریداران اغلب حقیقی همراه بود.
از سوی دیگر نرخ دلار که از چند هفته قبل روند صعودی را پیش گرفته بود از روزهای پایانی هفته گذشته وارد مدار نزولی شد روند نزولی قیمت دلار بعد از آن آغاز شد که دلار در بازار آزاد تا 3730 تومان هم بالا رفت، هرچند به اعتقاد مسئولان بانک مرکزی دلار به این قیمتها نرسید و میانگین نرخ فروش دلار در سامانه مخصوص بانک مرکزی و صرافان 3700 تومان بوده است. مشاهدات میدانی در بازار نشان میدهد، کسانی که در روزهای و هفتههای گذشته به نوعی خریدار ارز شده بودند، اکنون فروشنده هستند و همین موضوع قدرت مانور دلالان بازار را کاهش داده است. این روند به اعتقاد صرافان میتواند در روزهای آینده هم ادامه داشته باشد و موجب کاهش بیشتر نرخ ارز در بازار شود. قیمتها حتی در بازار سکه و طلا هم تحت تاثیر رفتارهای بازارهای سهام و ارز روند نزولی به خود گرفت. در حالی که در روزهای گذشته شاهد نوسان رو به بالا در بازار سکه و طلا بودیم و برخی از کارشناسان بازار از جمله محمد کشتی آرای، رییس اتحادیه کشوری طلا و جواهر افزایش قیمت را به بالا رفتن قیمت در بازارهای جهانی نسبت داده بود و از حبابی نبودن بازار دفاع کرده بود، اما قیمتها در بازار سکه هم کاهش یافت.
فعلا همه چیز هیجانی است
مسلم است در بازارهایی مانند بورس و ارز آنچه که مشاهده میشود، رفتارها و واکنشهای هیجانی است و معلوم نیست که این روند در میان مدت و بلند مدت ادامه داشته باشد. برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند کاهش قیمت دلار بعد از برجام دوام نخواهد داشت و ممکن است نرخ ارز باز هم افزایش یابد. حسین عبده تبریزی، کارشناس اقتصادی در این باره به تسنیم گفت: «بعد از اجرای برجام قیمت ارز قطعا پایین نخواهد آمد، دلیلی ندارد از اقتصاد ملی کشور دفاع نکنیم و به محض اینکه مقداری ارز نصیب کشور میشود، شروع به واردات و از اولویتهای اقتصاد ملی صرفنظر کنیم.» برای ادامه دار شدن این روند در دراز مدت باید بخشهای واقعی اقتصاد از جمله صنعت و کشاورزی هم منتفع شوند، اگر رشد به این بخشها برگردد و سایه رکود از سر اقتصاد کشورمان رخت بر بندد میتوان انتظار داشت که رشد بازار سرمایه هم ادامه داشته باشد. اما اگر روند رکودی فعلی همچنان در بخشهای واقعی اقتصاد ادامه داشته باشد و تولید داخلی تقویت نشود این رشدهای هیجانی هم متوقف خواهد شد. کارشناسان اقتصادی پیش از این هم بارها اعلام کردهاند که مهمترین نیاز کشور در شرایط فعلی تقویت بنیههای تولیدی است، قیمت نفت در سراشیبی سقوط قرار گرفته و معلوم نیست درچه سطحی متوقف خواهد شد، بنابراین برای تامین نیازهای ارزی کشور باید با تقویت تولیدات صنعتی و کشاورزی صادرات غیر نفتی افزایش یابد. درغیراین صورت کشور در تنگنای ارزی قرار خواهد گرفت. از سوی دیگر اگر بخشهای صنعتی و تولیدی کشور تقویت نشود، در دراز مدت نمیتوان روی مثبت ماندن شاخص بورس حساب کرد.