سعوديها براي هر سناتور امريكايي 3ميليون دلار كنار گذاشته بودند
گروه ايران محمدرضا ستاري
مذاكرات هستهيي سواي اينكه موضوعي ملي است، براي دانشجويان و پژوهشگران علوم سياسي بهويژه در ايران، بهعنوان موفقترين مذاكرات پس از جنگ سرد بسيار مطرح و قابلتامل است. اين مذاكرات پيوند زننده حوزه فكر و عمل در دستگاه سياسي ايران بوده و سبب شده نشستها و مقالات تحقيقي مختلفي در طول يك سال گذشته توسط كارشناسان و اساتيد حول موضوع هستهيي برگزار و منتشر شود. از همين رو انجمن علوم سياسي ايران با همكاري خانه انديشمندان علومانساني، عصر ديروز ميزبان سيدعباس عراقچي معاون وزير امور خارجه و عضو ارشد تيم مذاكرهكننده هستهيي بود تا تازهترين رويكردهاي دستگاه ديپلماسي كشورمان را از زبان اين ديپلمات بلندپايه جويا شود.
به گزارش «تعادل»، عراقچي در ابتداي صحبتهاي خود ضمن اشاره به زمان چند ماهه مذاكرات و مسير پرفراز و نشيب توافق و تصويب آن در مجالس ايران و امريكا و اتحاديه اروپا گفت: ما و گروه1+5 تعهدات متقابلي داشتيم كه تا به اينجاي كار طرفين به تعهدات خود پايبند بودهاند. عراقچي تاكيد كرد: يكي از كارهاي پيچيده و مهمي كه پس از توافق هستهيي صورت گرفت، تدوين شيوهنامهها و اصول رفع تحريمها بود كه اين كار به سبب چند لايه بودن تحريمها بسيار مشكل بود. اين شيوهنامه در سايت وزارت خزانهداري امريكا و اتحاديه اروپا پس از روز اجرايي شدن قرار ميگيرد و جنبه رسمي به خود خواهد گرفت. باتوجه به اينكه تحريمها با هم تداخل داشتند دقيقا بايد مشخص ميشد كه وقتي تحريمها لغو شوند چه اتفاقي ميافتد و بنگاههاي اقتصادي چگونه ميتوانند با ايران كار كنند و اين مساله حتي بعد از برجام هم كلاف سردرگمي است و قرار شد با تدوين شيوهنامه اين كلاف سردرگم باز شود. رييس ستاد پيگيري برجام ادامه داد: ليست ارائه شده در اين شيوهنامهها ليست بستهيي نيست و بهصورت سوال و جواب تدوين شده، بهطوري كه سوال و جوابها ميتواند در آينده ادامه يابد و هر شركتي ميتواند اين سوالات را از وزارت خزانهداري امريكا يا اتحاديه اروپا بپرسد.
ايران در حال تبديل شدن به قدرتي فرامنطقهاي
عراقچي بااشاره به بيانيه اخير كاخ سفيد و نامه جان كري به وزير خارجه كشورمان گفت: اين اتفاق بزرگي بود كه رخ داد، زيرا دولت امريكا در اين بيانيه تاكيد كرد كه هرگونه قانوني كه منجر به توقف برجام شود توسط رييسجمهوري اين كشور وتو خواهد شد. همچنين درمورد قانون ويزا كه توسط لابي صهيونيستي و سعودي قصد اخلال در اجراي برجام را داشت، جان كري در نامهيي به آقاي ظريف تعهد كرد كه دولت امريكا بهصورتي عمل خواهد كرد تا نقضي در اجراي برجام رخ ندهد.
عراقچي گفت: بايد واقعيت را بپذيريم كه همه تحريمهاي ايران لغو نخواهند شد و فقط تحريمهاي مرتبط با برنامه هستهيي هستند كه لغو ميشوند. اساسا مذاكرات ما نيز درراستاي برنامه هستهيي بود. وي تاكيد كرد: برجام برخي نقاط ضعف ما را در مولفههاي اقتصادي پوشش ميدهد. نميگويم كه پس از برجام اقتصاد شكوفا خواهد شد. اين امر مربوط به فعالان اقتصادي و دولت است. برجام تنها ميتواند موانع را بردارد و من بهشخصه به آينده ايران اميدوارم و فكر ميكنم كه كشور در حال حركت در يك مسير فراتر از قدرت منطقهيي است. ديپلماسي اقتصادي وزارت خارجه هم در دوران پسا برجام متفاوت خواهد بود و ماموريتهاي مهمي را براي نمايندگيهاي خود تعريف كرده و آنها را ملزم به وصل ارتباطات گذشته كردهايم.
بعيدينژاد در حال فراهم كردن مقدمات كار اجرا
وي دستاوردهاي ديگر برجام كه نشاندهنده عمل طرف مقابل به تعهدات خود است را بسته شدن پرونده (پيامدي) دانست و گفت: باوجود اعتقاد برخي دوستان كه عقيده داشتند اين پرونده بسته نميشود، اين اتفاق افتاد و اين پرونده توسط شوراي حكام مختومه و باعث شد ما دو تعهد خود را در راكتور اراك و خروج اورانيوم عملي كنيم. اين عضو ارشد تيم مذاكرهكننده كشورمان اظهار داشت: با اجرايي شدن تعهدات طرفين مذاكره، به احتمال زياد در روز جمعه به آخر خط خواهيم رسيد و شنبه يا يكشنبه روز اجرايي شدن برجام است و قرار است طي بيانيهيي مشترك توسط آقاي ظريف وزير امور خارجه كشورمان و خانم موگريني اعلام شود. هماكنون آقاي بعيدينژاد در وين مشغول رايزني و فراهم كردن مقدمات اين مساله است.
تضمين اجراي برجام قدرت ايران است
عراقچي در بخش ديگري از سخنان خود گفت: آنچه موجب شد طرفهاي ما پاي ميز مذاكره آمده و حق غنيسازي ايران را بهرسميت بشناسند و حتي كشورهاي ديگر را نيز تشويق به همكاري هستهيي با ايران كنند، به سبب قدرت و اقتدار دروني جمهوري اسلامي ايران است. در دنيا با هيچ كشور ضعيفي چنين مذاكرهيي صورت نميگيرد. وي افزود: درست است كه تحريمها براي ما هزينه داشت، اما برخلاف خواست غربيها باعث به زانو درآمدن ايران نشد و اگر آنها از تحريمها و حمله نظامي نااميد نميشدند پاي ميز مذاكره نميآمدند. ما هميشه به كساني كه سوال ميكنند، چه تضميني در اجراي برجام وجود دارد، پاسخ ميدهيم كه تضمين اجراي برجام قدرت ايران است، زيرا خود برجام كاغذي بيش نيست و غربيها هيچگاه از منافع خود كوتاه نخواهند آمد، اما تا وقتي كه قدرت ايران ادامه داشته باشد، برجام حفظ خواهد شد.
قدرت بدون ديپلماسي كور است
عراقچي با برشمردن سه مولفه قدرت شامل قدرت خدادادي، قدرت اكتسابي و قدرت ديپلماسي گفت: برجام باعث شد كه يكي از تواناييهاي جمهوري اسلامي كه توان حوزه ديپلماسي بود، كشف شود. توانايي ديپلماتيك تواني است كه باعث نقد شدن قدرت يك كشور ميشود و به قول اساتيد علوم سياسي، توان ديپلماسي بدون قدرت ضعيف است. وي خاطرنشان كرد: ديپلمات كارش حرف زدن است كه متكي به منابع پشتسر خود است. اگر پشتسر قوي نباشد حرفش باد هواست، ولي اگر منابع پشتسر او قدرتمند باشد، آن زمان است كه حرفش تبديل به تيغي برنده ميشود. ديپلماسي يك هنر است و بدون قدرت ضعيف است. ازسوي ديگر قدرت بدون ديپلماسي كور بوده و ممكن است يك كشور را به سمت خطر راهنمايي كند.
هزينه سنگين لابي سعودي
عراقچي در پايان، در پاسخ به سوال كيهان برزگر رييس موسسه مطالعات و پژوهشهاي استراتژيك خاورميانه مبني بر تلاش لابيهاي سعودي در امريكا براي سنگاندازي در اجراي برجام گفت: سعوديها براي اين كار هزينه سنگيني كردند بهطوريكه ما اطلاع داريم براي هر نماينده كنگره مبلغ 3ميليون دلار كنار گذاشته بودند. وي افزود: تنش جاري ميان ايران و عربستان تاثيري در اجراي برجام ندارد، البته واقعه سفارت يك شوك بود كه رفع شد. بايد تاكيد كنم كه ما در اين مسير اجازه تحميل اراده عوامل خارجي را به هيچ عنوان نخواهيم داد.