بازار لوازم خانگی ایران، در رکودی بی سابقه به سر میبرد. این رکود اگرچه از دو سال قبل شروع شده اما با اعلام خبر اعطای کارتهای اعتباری خرید لوازم خانگی و کالاهای با دوام از دو ماه قبل اندک تقاضای موجود در این بازار به انتظار اجرایی شدن این طرح از بازار خارج شد و با طولانی شدن اجرای این طرح رکود در این بازار عمیقتر شد.
قرار بود این طرح ظرف یک هفته بعد از اتمام ثبتنامهای وام خودرو به اجرا در بیاید اما تا به حال خبری نشده است. چند هفته قبل، تولیدکنندگان لوازم خانگی با نگارش نامهای به وزیر صنعت، معدن و تجارت خواستار مشخص شدن سرنوشت این طرح شده بودند. تولیدکنندگان از تعلل بانک مرکزی در این خصوص گلهمند بودند و مدعی شده بودند: «با اعلام این طرح تقاضای اندک در بازار هم خارج شده و مبهم بودن سرنوشت این طرح باعث شده تولیدکنندگان احتمال ورشکستگی را به صورت جدی احساس کنند.» بر اساس برآوردهای انجام شده در حال حاضر کالاهایی به ارزش بیشاز هزار میلیارد تومان در انبارها انباشته شده و در انتظار مشتری هستند. حالا بعد از گذشت چند ماه از اعلام اجرای این طرح، ناصر حکیمی، مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی روز گذشته اعلام کرد: «کارمندان رسمی و پیمانی، بازنشستگان و مستمریبگیران صندوق بازنشستگی کشوری و زوجهای جوانی که در سامانه تسهیلات ازدواج نامنویسی کرده و هنوز تسهیلات نگرفتهاند، مشمول دریافت کارت اعتباری میشوند و ارایه این کارت از امروز (شنبه) آغاز میشود.»
وی با اشاره به تقسیم بندی مشمول دریافت کارت اعتباری در فاز اول به سه گروه هدف توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی به فارس گفت: «گروه اول زوجهای جوانی هستند که در سامانه دریافت تسهیلات ازدواج ثبت نام کرده و کد رهگیری دریافت کردهاند. زوجها با همان کد میتوانند درخواست خود را برای دریافت کارت اعتباری خرید کالا در سامانه ثبت کنند، این تسهیلات علاوه بر تسهیلات وام قرضالحسنه ازدواج است و اگر از این تسهیلات استفاده کنند، تسهیلات قرضالحسنه ازدواج آنها حذف نمیشود.» مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی با بیان اینکه گروه دوم کارمندان رسمی و پیمانی دولت و گروه سوم بازنشستگان و مستمریبگیران تحت پوشش صندوق بازنشستگی کشوری هستند که دریافتی آنها کمتر از یک میلیون و 500 هزار تومان است، گفت: «منابع اجرای طرح توسط بانک مرکزی احصا شده و از شنبه (امروز) این سه گروه در فاز اول میتوانند درخواست دریافت کارت اعتباری را بدهند.» حکیمی در توضیح جزئیات نحوه ثبت نام متقاضیان مشمول در طرح کارت اعتباری، گفت: «شنبه سامانه ثبت نام تسهیلات قرضالحسنه ازدواج باز میشوند و زوجهایی کدرهگیری دارند، میتوانند برای دریافت کارت اعتباری در این سامانه ثبت نام کنند.» وی درخصوص ثبت نام کارمندان و بازنشستگان، گفت: «فرمهایی از طرف دستگاهها در اختیار متقاضیان واجد شرایط قرار میگیرد، همچنین فرم دیگری هم در هنگام ارایه کارت از طرف بانکها در اختیار آنها قرار میگیرد که بیشتر کاربرد احراز هویت دارد. دستگاه درخواستها را دریافت و به همراه گواهی کسر حقوق به بانک ارسال میکند.» حکیمی تصریح کرد: «برای هر کدام از زوجین هم سقف کارت اعتباری 5 میلیون تومان است که در مجموع یک زوج 10 میلیون تومان دریافت خواهند کرد.» وی با بیان اینکه حدود 400 هزار نفر در سامانه تسهیلات قرضالحسنه ازدواج ثبت نام کردهاند که مشمول این طرح میشوند، گفت: «همچنین حدود 600 تا 700 هزار نفر از کارمندان و بازنشستگان هم شرایط دریافت کارت اعتباری را دارند. بنابراین حدود یک میلیون تا یک میلیون 100 هزار نفر کارت اعتباری توزیع خواهد شد.» حکیمی اعتبار مدت زمان استفاده از کارتهای اعتباری را یک سال عنوان کرد و گفت: «در صورت صلاحدید دولت؛ امکان تمدید اعتبار آن وجود دارد.»
امید تولیدکنندگان به استقبال از طرح کارت اعتباری
این خبر را میتوان کورسوی امیدی برای تولیدکنندگان لوازم خانگی به حساب آورد که در حال حاضر در شرایط سختی قرار گرفتهاند. خبرهایی که از وضعیت از این واحدهای صنعتی میرسد امیدوار کننده نیست و اگر اجرای این طرح با مشکل مواجه شود، میتوان انتظار ورشکستگی تعداد زیادی از واحدهای تولیدی در این بخش را داشت. شاید به همین دلیل است که خود آنها هم دست به کار شده و طرحی مشابه را کلید زدهاند. به طوری که محمد طحانپور، رییس اتحادیه لوازم خانگی گفت: «افرادی که گواهی کسر از حقوق داشته باشند میتوانند از تسهیلات جدید خرید اقساطی لوازم خانگی استفاده کنند و شرایط اعطای این تسهیلات توسط بخش خصوصی شبیه طرح دولت است و در اقساط ۱۰ ماهه پرداخت میشود.» معنی دیگر حرف طحانپور این است که کسانی که نمیتوانند به هر دلیل از طرح بانک مرکزی استفاده کنند با ارایه گواهی کسر از حقوق میتوانند مستقیما به فروشگاهها مراجعه و لوازم مورد نظر خود را به صورت قسطی خریداری کنند. این طرح و طرح فروش اقساطی بانک مرکزی، آخرین تیرهای درترکش تولیدکنندگان لوازم خانگی برای عبور از رکود و خطر ورشکستگی به حساب میآید که البته لازمه آن این است که مردم از این طرحها استقبال کنند یا به بیان دیگر قدرت خرید و توان مالی لازم را در خود برای استفاده از این تسهیلات ببینند.
60 درصد چکهای فروشندگان لوازم خانگی برگشت میخورد
تصویری که رییس اتحادیه لوازم خانگی از وضعیت این بخش از اقتصاد صنعتی کشور ارایه کرده، نا امید کننده و حاکی از رکود سنگین است. طحان پور با بیان اینکه به دلیل تشدید رکود در بازار و نبود مشتری، ۶۰ درصد چکهایی که فروشندگان لوازم خانگی به کارخانجات دادهاند، یکی پس از دیگری برگشت میخورد، گفت: «اکنون بهدلیل تشدید رکود در بازار و کاهش قدرت خرید مردم، وضع به شکلی درآمده که کارخانجات با شرایط مالی بسیار بدی مواجه هستند. فروشندگان لوازم خانگی، مغازههایشان پر از کالاست، درحالیکه خبری از مشتری نیست و قادر نیستند چکهای کارخانجات را پر کنند، در نتیجه طبق آمار موجود 60 درصد چکها برگشت میخورد و با این روند ورشکستگی چند کارخانه تا چند ماه آینده قطعی است.»
رییس اتحادیه لوازم خانگی در پاسخ به این سؤال که طرح اعتباری خرید کالا تا چه حد میتواند به این مسئله کمک کند، گفت: «اجرای این طرح از دو ماه پیش از این هفته به آن هفته موکول میشود و با توجه به اینکه گروه هدف تشکیل خواهد شد، شناسایی و روند همین طرح نیز زمانبر است، ایندرحالی است که بانکها بهدلیل حساب و کتاب پایان سال، از نیمه دوم بهمنماه هیچ تسهیلات و وامی را به روال هر سال نمیدهند و موضوع به ابتدای سال آینده موکول خواهد شد. اکنون بهدلیل شرایط موجود، واحدهای صنفی کالاهای خود را با اقساط 10 ماهه به افرادی که میتوانند تضمین لازم را دهند، میفروشند تا حداقل گردش مالی داشته باشند.» با استناد به حرفهای طحانپور، میتوان گفت اگر وعده بانک مرکزی مبنی بر ارایه کارتهای اعتباری از امروز (شنبه 19 دی ماه) اجرایی نشود و یا به هر دلیل مردم از آن استقبال نکنند ورشکستگی واحدهای تولیدی لوازم خانگی حتمی است و این میتواند آسیبهای جبران ناپذیری بر اقتصاد کشور وارد کند.