تین نیوز | هر سال این روزها که میشود، آمار فروش ماسک در پایتخت و چند کلانشهر دیگر افزایش مییابد، سرفههای عابران زیاد میشود، سختگیری درباره تردد خودروها افزایش مییابد و کودکان و سالمندان هم باید در خانه بمانند. هر سال این موقع که میشود، آمار عملکرد فعالیت نهادهای مختلف تاثیرگذار و تصمیمساز در حوزه هوا، هر روز در یک رسانه منتشر میشود تا توپ آلودگی هوا در زمین نهاد دیگری باشد؛ نهادهایی که به نظر میرسد فعالیتهای جزیرهای و ناهماهنگ آنها، موجب شده اقدامات آنها نهتنها درمانی بر سرفههای مداوم مردم تهران نباشد، بلکه مانع از پیچیده شدن یک نسخه درمانی کلان و همهجانبه شود.
هر سال دریغ از پارسال!
اجرای طرحهایی مانند ایجاد محدوده زوج و فرد و طرح ترافیک از جمله طرحهای مدیریت شهری برای کاهش آلودگی هوا در سالهای گذشته بوده و در کنار آنها، همواره بر توسعه حملو نقل عمومی نیز تاکید شده، اما به نظر میرسد، بیشتر وعدهها در توسعه حملونقل عمومی و در نتیجه کاهش آلودگی هوا عملی نشده است.
محمد حقانی، عضو کمیسیون سلامت و محیطزیست شورای شهر تهران، در گفتوگو با صمت از وعدههایی انتقاد میکند که مسئولان حوزه هوا، هر سال در این روزها درباره کاهش آلودگی میدهند و به گفته او عملی نشدن این وعدهها کار را به جایی رسانده که به گفته او باید گفت، «سال به سال دریغ از پارسال! » او یادآوری میکند که آلودگی هوا با وجود برخی اقدامات مثبت دولت در سالهای گذشته مانند تزریق بنزین یورو۴ در تهران و برخی دیگر از کلانشهرها همچنان ادامه دارد.
سهم ۷۰درصدی حملونقل در آلودگی هوا
حقانی معتقد است نکتهای که در این میان از آن غفلت شده، ظرفیت زیستی شهر است. او ادامه میدهد: در ایران طرفیت زیستی تعریف نشده و هنوز هم هیچ مطالعهای از سوی سازمان محیطزیست به عنوان متولی محیطزیست در اینباره انجام نشده است. در حالی که باید مطالعه شود تهران چه اندازه گنجایش خودرو، موتورسیکلت و ساختوساز دارد. حدود ۷۰درصد آلودگی هوای پایتخت، مربوط به لوله اگزوز خودروها یعنی حملونقل است. حقانی با بیان این مطلب میافزاید: بیش از ۴میلیون خودروی پلاک شده به نام تهران داریم. همچنین سالانه ۳۰۰هزار خودرو وارد تهران میشود؛ یعنی به طور تقریبی روزی هزار دستگاه اما آیا به همین میزان از چرخه خارج میشود؟
او با انتقاد از اجرا نشدن قانون «کاهش آلودگی هوا» مصوب سال۷۹ که یکی از بندهای آن، خارج شدن خودروهای فرسوده از چرخه فعالیت بود، اضافه میکند: بیش از ۲و نیم میلیون پلاک ثبت شده موتورسیکلت در تهران وجود دارد که کاربراتوری هستند و هر کدام به اندازه ۸خودرو یورو۲ آلودگی تولید میکنند. بر اساس آنچه حقانی میگوید، وضعیت حملونقل عمومی نیز تعریف چندانی ندارد. به گفته او، ۷۵۰۰ اتوبوس شهری در پایتخت وجود دارد که ۵۰۰ دستگاه آن، زمینگیر است و نیمی از ۷هزار اتوبوس فعال نیز فرسوده و دودزا هستند. همچنین ۱۱۰۰مینیبوس در پایتخت فعالیت میکند که همگی فرسودهاند و آلاینده.
لزوم توسعه مترو
ورود اتوبوسها و تاکسیهای هیبریدی به چرخه حملونقل عمومی پایتخت و اجرای طرح جایگزین زوج و فرد با عنوان «الایزد» ۲برنامه کلان پایتخت برای کاهش آلودگی بود که اگرچه در سال جاری تاکید زیادی روی اثرات مفید آنها شد اما هیچیک هنوز به مرحله اجرا نرسید. حقانی با انتقاد از اجرا نشدن این راهکارها میگوید: حالا دیگر معلوم نیست در هوایی که حتی طاقت نفس کشیدن نداریم، الایزد تا چه اندازه میتواند موثر باشد. این عضو شورای شهر تهران با تاکید بر اهمیت ارتقای سطح آگاهی مردم و اجرای قوانین یادآوری میکند: در کنار راهکارهای سلبی، باید قوانین تشویقی نیز برای تولیدکننده و استفادهکننده از خودرو هم داشته باشیم. به گفته او، در دنیا مهمترین راه کاهش آلودگی هوا، استفاده از خودرو و موتورسیکلتهای هیبریدی است که ما هنوز در این زمینه اقدام قابلتوجهی نداشتهایم.
حقانی اضافه میکند: ۲ونیم میلیون خودرو کاربراتوری در پایتخت وجود دارد که هرکدام به اندازه ۸خودرو یورو۲ تولید آلایندگی میکند و این مانند آن است که ۲۰میلیون خودرو اضافهتر داشته باشیم. همچنین هنوز پیکان در پایتخت تردد میکند و ۱۷هزار تاکسی فرسوده در شهر داریم. او با تاکید بر لزوم آگاهسازی مردم درباره نقش ۷۰درصدی خودروها در آلایندگی هوای پایتخت میگوید: اگرچه یکی از مهمترین راهکارها، کاهش استفاده مردم از وسایل شخصی است اما در کنار آن باید حملونقل عمومی به ویژه مترو توسعه یابد. او با بیان اینکه هنوز ۱۵ تا ۲۰درصد مترو موردنیاز ما در پایتخت تامین نشده، میافزاید: بیش از نیمی از بودجه شهرداری تهران باید در اختیار توسعه مترو باشد و حتی رواست که دولت از هزینه دارو و درمان، خرج توسعه مترو کند.
حقانی در بیان راهکاری به عنوان نسخه نهایی آلودگی هوا میگوید: دستگاههای مسئول باید دور هم جمع شوند، یک متولی انتخاب کنند، اختیاراتشان را به آن متولی بدهند و برای او امکانات لازم را فراهم کنند و در یک برنامه ۷ تا ۸ساله مترو را توسعه دهند؛ این تنها راهکار است و راهکار دیگری وجود ندارد. به گفته او در صورت توسعه اصولی مترو میتوان قیمت بنزین را چند برابر و حملونقل شخصی را محدود کرد. وی معتقد است اگر از همین حالا به این پرداخته شود، در طول ۱۰سال نتایج مثبت آن آشکار خواهد شد و در کنار آن آگاهیسازی و مدیریت ترافیک لازم است.
غفلت از معاینه فنی
انجام معاینه فنی و آگاهی از صحت و سلامت خودرو تاثیر مهمی در آلودگی هوا دارد و به همین دلیل، در روزهای اوج آلودگی هوا برخورد پلیس با خودروهای دودزا تشدید میشود. با وجود اهمیت معاینه فنی، به گفته مدیرعامل ستاد معاینه فنی پایتخت، حدود ۸۰درصد خودروهای تهران بدون معاینه فنی هستند. به گفته ولی آذروش، هوایی که امروز در تهران تنفس میشود، تنها ناشی از آلایندگی تولیدی همین خودروهای در حال تردد هستند. او یادآوری میکند: از سال ۷۹ همواره درباره تاثیر حداقل ۲۳درصدی معاینه فنی در کاهش آلودگی هوا هشدار داده هشده اما هنوز تعداد کمی از مردم برای معاینه فنی مراجعه میکنند. بر اساس آماری که آذروش ارائه میکند، از ابتدای سال جاری، از حدود ۳میلیون خودرو مشمول، ۲۷۰هزار دستگاه به مراکز شهر تهران مراجعه کردهاند. همچنین تنها ۱۲۸ موتورسیکلت از میان ۳/۵میلیون دستگاه موجود معاینه فنی دریافت کردهاند. آذروش معتقد است برای کاهش آلودگی هوا، مجموعهای از اقدامات مانند معاینه فنی خودروها، از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و کاربراتوری، ارتقای استاندارد خودروهای تولیدی، توسعه حملونقل عمومی و کاهش استفاده از خودروی شخصی ضروری است.
غفلت از خروج خودروهای فرسوده
اهمیت انجام معاینه فنی و خروج خودروهای فرسوده از چرخه حملونقل را معاون حملونقل و ترافیک شهردای تهران نیز مورد تاکید قرار میدهد و معتقد است در برخورد با متخلفان این حوزه اهمال میشود. به گفته سیدجعفر تشکریهاشمی، از ۴میلیون خودروی تهران کمتر از ۳۰۰هزار دستگاه معاینه فنی دارند. از سوی دیگر در دولت گذشته حدود ۴۰۰هزار خودروی فرسوده باید از رده خارج میشد اما این اتفاق نیفتاده است.
خودروهای کاربراتوری بر اساس آنچه پیش از این تشکری هاشمی به صمت گفته است، در هر کیلومتر پیمایش، ۴۵گرم آلودگی تولید میکنند، در حالی که در یک خودرو انژکتوری، این رقم به ۷/۲گرم کاهش مییابد؛ این بدان معناست که یک خودرو کاربراتوری، حدود ۱۶ تا ۱۷برابر آلودگی نسبت به خودروی انژکتوری دارد. از سوی دیگر موتورسیکلت بنزینی کاربراتوری نیز در هر کیلومتر پیمایش ۱۵گرم آلودگی ایجاد میکند اما به گفته تشکریهاشمی همچنان در حال تولید است.
به گفته او، به همین دلیل در طرح «الایزد» که قرار بود جایگزین طرح زوج و فرد شود، برای خودروهای کاربراتوری محدودیت تردد درنظر گرفته شده است. او البته از اجرا نشدن این طرح با وجود آمادگی معاونت حملونقل و ترافیک شهرداری انتقاد میکند.
∎
هر سال دریغ از پارسال!
اجرای طرحهایی مانند ایجاد محدوده زوج و فرد و طرح ترافیک از جمله طرحهای مدیریت شهری برای کاهش آلودگی هوا در سالهای گذشته بوده و در کنار آنها، همواره بر توسعه حملو نقل عمومی نیز تاکید شده، اما به نظر میرسد، بیشتر وعدهها در توسعه حملونقل عمومی و در نتیجه کاهش آلودگی هوا عملی نشده است.
محمد حقانی، عضو کمیسیون سلامت و محیطزیست شورای شهر تهران، در گفتوگو با صمت از وعدههایی انتقاد میکند که مسئولان حوزه هوا، هر سال در این روزها درباره کاهش آلودگی میدهند و به گفته او عملی نشدن این وعدهها کار را به جایی رسانده که به گفته او باید گفت، «سال به سال دریغ از پارسال! » او یادآوری میکند که آلودگی هوا با وجود برخی اقدامات مثبت دولت در سالهای گذشته مانند تزریق بنزین یورو۴ در تهران و برخی دیگر از کلانشهرها همچنان ادامه دارد.
سهم ۷۰درصدی حملونقل در آلودگی هوا
حقانی معتقد است نکتهای که در این میان از آن غفلت شده، ظرفیت زیستی شهر است. او ادامه میدهد: در ایران طرفیت زیستی تعریف نشده و هنوز هم هیچ مطالعهای از سوی سازمان محیطزیست به عنوان متولی محیطزیست در اینباره انجام نشده است. در حالی که باید مطالعه شود تهران چه اندازه گنجایش خودرو، موتورسیکلت و ساختوساز دارد. حدود ۷۰درصد آلودگی هوای پایتخت، مربوط به لوله اگزوز خودروها یعنی حملونقل است. حقانی با بیان این مطلب میافزاید: بیش از ۴میلیون خودروی پلاک شده به نام تهران داریم. همچنین سالانه ۳۰۰هزار خودرو وارد تهران میشود؛ یعنی به طور تقریبی روزی هزار دستگاه اما آیا به همین میزان از چرخه خارج میشود؟
او با انتقاد از اجرا نشدن قانون «کاهش آلودگی هوا» مصوب سال۷۹ که یکی از بندهای آن، خارج شدن خودروهای فرسوده از چرخه فعالیت بود، اضافه میکند: بیش از ۲و نیم میلیون پلاک ثبت شده موتورسیکلت در تهران وجود دارد که کاربراتوری هستند و هر کدام به اندازه ۸خودرو یورو۲ آلودگی تولید میکنند. بر اساس آنچه حقانی میگوید، وضعیت حملونقل عمومی نیز تعریف چندانی ندارد. به گفته او، ۷۵۰۰ اتوبوس شهری در پایتخت وجود دارد که ۵۰۰ دستگاه آن، زمینگیر است و نیمی از ۷هزار اتوبوس فعال نیز فرسوده و دودزا هستند. همچنین ۱۱۰۰مینیبوس در پایتخت فعالیت میکند که همگی فرسودهاند و آلاینده.
لزوم توسعه مترو
ورود اتوبوسها و تاکسیهای هیبریدی به چرخه حملونقل عمومی پایتخت و اجرای طرح جایگزین زوج و فرد با عنوان «الایزد» ۲برنامه کلان پایتخت برای کاهش آلودگی بود که اگرچه در سال جاری تاکید زیادی روی اثرات مفید آنها شد اما هیچیک هنوز به مرحله اجرا نرسید. حقانی با انتقاد از اجرا نشدن این راهکارها میگوید: حالا دیگر معلوم نیست در هوایی که حتی طاقت نفس کشیدن نداریم، الایزد تا چه اندازه میتواند موثر باشد. این عضو شورای شهر تهران با تاکید بر اهمیت ارتقای سطح آگاهی مردم و اجرای قوانین یادآوری میکند: در کنار راهکارهای سلبی، باید قوانین تشویقی نیز برای تولیدکننده و استفادهکننده از خودرو هم داشته باشیم. به گفته او، در دنیا مهمترین راه کاهش آلودگی هوا، استفاده از خودرو و موتورسیکلتهای هیبریدی است که ما هنوز در این زمینه اقدام قابلتوجهی نداشتهایم.
حقانی اضافه میکند: ۲ونیم میلیون خودرو کاربراتوری در پایتخت وجود دارد که هرکدام به اندازه ۸خودرو یورو۲ تولید آلایندگی میکند و این مانند آن است که ۲۰میلیون خودرو اضافهتر داشته باشیم. همچنین هنوز پیکان در پایتخت تردد میکند و ۱۷هزار تاکسی فرسوده در شهر داریم. او با تاکید بر لزوم آگاهسازی مردم درباره نقش ۷۰درصدی خودروها در آلایندگی هوای پایتخت میگوید: اگرچه یکی از مهمترین راهکارها، کاهش استفاده مردم از وسایل شخصی است اما در کنار آن باید حملونقل عمومی به ویژه مترو توسعه یابد. او با بیان اینکه هنوز ۱۵ تا ۲۰درصد مترو موردنیاز ما در پایتخت تامین نشده، میافزاید: بیش از نیمی از بودجه شهرداری تهران باید در اختیار توسعه مترو باشد و حتی رواست که دولت از هزینه دارو و درمان، خرج توسعه مترو کند.
حقانی در بیان راهکاری به عنوان نسخه نهایی آلودگی هوا میگوید: دستگاههای مسئول باید دور هم جمع شوند، یک متولی انتخاب کنند، اختیاراتشان را به آن متولی بدهند و برای او امکانات لازم را فراهم کنند و در یک برنامه ۷ تا ۸ساله مترو را توسعه دهند؛ این تنها راهکار است و راهکار دیگری وجود ندارد. به گفته او در صورت توسعه اصولی مترو میتوان قیمت بنزین را چند برابر و حملونقل شخصی را محدود کرد. وی معتقد است اگر از همین حالا به این پرداخته شود، در طول ۱۰سال نتایج مثبت آن آشکار خواهد شد و در کنار آن آگاهیسازی و مدیریت ترافیک لازم است.
غفلت از معاینه فنی
انجام معاینه فنی و آگاهی از صحت و سلامت خودرو تاثیر مهمی در آلودگی هوا دارد و به همین دلیل، در روزهای اوج آلودگی هوا برخورد پلیس با خودروهای دودزا تشدید میشود. با وجود اهمیت معاینه فنی، به گفته مدیرعامل ستاد معاینه فنی پایتخت، حدود ۸۰درصد خودروهای تهران بدون معاینه فنی هستند. به گفته ولی آذروش، هوایی که امروز در تهران تنفس میشود، تنها ناشی از آلایندگی تولیدی همین خودروهای در حال تردد هستند. او یادآوری میکند: از سال ۷۹ همواره درباره تاثیر حداقل ۲۳درصدی معاینه فنی در کاهش آلودگی هوا هشدار داده هشده اما هنوز تعداد کمی از مردم برای معاینه فنی مراجعه میکنند. بر اساس آماری که آذروش ارائه میکند، از ابتدای سال جاری، از حدود ۳میلیون خودرو مشمول، ۲۷۰هزار دستگاه به مراکز شهر تهران مراجعه کردهاند. همچنین تنها ۱۲۸ موتورسیکلت از میان ۳/۵میلیون دستگاه موجود معاینه فنی دریافت کردهاند. آذروش معتقد است برای کاهش آلودگی هوا، مجموعهای از اقدامات مانند معاینه فنی خودروها، از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و کاربراتوری، ارتقای استاندارد خودروهای تولیدی، توسعه حملونقل عمومی و کاهش استفاده از خودروی شخصی ضروری است.
غفلت از خروج خودروهای فرسوده
اهمیت انجام معاینه فنی و خروج خودروهای فرسوده از چرخه حملونقل را معاون حملونقل و ترافیک شهردای تهران نیز مورد تاکید قرار میدهد و معتقد است در برخورد با متخلفان این حوزه اهمال میشود. به گفته سیدجعفر تشکریهاشمی، از ۴میلیون خودروی تهران کمتر از ۳۰۰هزار دستگاه معاینه فنی دارند. از سوی دیگر در دولت گذشته حدود ۴۰۰هزار خودروی فرسوده باید از رده خارج میشد اما این اتفاق نیفتاده است.
خودروهای کاربراتوری بر اساس آنچه پیش از این تشکری هاشمی به صمت گفته است، در هر کیلومتر پیمایش، ۴۵گرم آلودگی تولید میکنند، در حالی که در یک خودرو انژکتوری، این رقم به ۷/۲گرم کاهش مییابد؛ این بدان معناست که یک خودرو کاربراتوری، حدود ۱۶ تا ۱۷برابر آلودگی نسبت به خودروی انژکتوری دارد. از سوی دیگر موتورسیکلت بنزینی کاربراتوری نیز در هر کیلومتر پیمایش ۱۵گرم آلودگی ایجاد میکند اما به گفته تشکریهاشمی همچنان در حال تولید است.
به گفته او، به همین دلیل در طرح «الایزد» که قرار بود جایگزین طرح زوج و فرد شود، برای خودروهای کاربراتوری محدودیت تردد درنظر گرفته شده است. او البته از اجرا نشدن این طرح با وجود آمادگی معاونت حملونقل و ترافیک شهرداری انتقاد میکند.