عادت کرده‌ایم وقتی همه چیز خوب است چندین نفر از نحوه خوب بودن آن و دخالت مستقیم و غیر‌مستقیم در آن خوبی صحبت کنند، اما خدا نکند جایی گله یا مشکلی پیش آید. آن وقت است که مدتی همه در سکوت گذران زندگی می‌کنند و مدتی بعد اگر اوضاع همچنان بد بود شروع می‌کنند به تحلیل آن اتفاق عجیب و بد و تطهیر خود! فرقی نمی‌کند که چه می‌گویند مهم این است که بتوانند از شرایط رسانه و فضای مجازی و تریبون‌های مختلف برای انداختن تقصیر به گردن دیگری استفاده کنند. در اینگونه موارد که معمولا جمعی مقصرند هیچ‌یک از آن جمع نمی‌آید مرد و مردانه تقصیر خود را بپذیرد و تلاش کند برای بهبودی یا خداحافظی کند و جایش را به نیروی خوش‌فکر دیگر دهد. دائما همه سعی می‌کنند دیگری را مقصر جلوه دهند و اگر قرار باشد همینطور ادامه دهند می‌رسند به آدم و حوا و در نهایت آنها را مقصر معرفی می‌کنند!
حالا این موضوع برای آلودگی هوا هم صدق کرده و هر روز متهم جدیدی برای حال بد هوا معرفی می‌شود، شهرداری با ساخت و ساز نابه‌جا، سازمان محیط‌زیست با واردات بنزین غیر‌استاندارد، دولت قبل، باغبون سر خیابون و... اما نتیجه این کار وجود مگس سفید در تابستان، گرد و غبار و ریزگرد در اوایل پاییز و وارونگی دما در پاییز و زمستان است!! اما واقعا مقصر اصلی این وارونگی هوا کیست؟!

۴ متهم اصلی آلودگی هوای پایتخت از نگاه پلیس
جانشین رئیس پلیس راهور تهران بزرگ با برشمردن علل بروز آلودگی هوای پایتخت، ۴ متهم اصلی آلودگی هوای پایتخت را معرفی کرد.
سرهنگ حسن عابدی در این‌باره به تسنیم گفته که از نظر پلیس، عوامل متعددی باعث به وجود آمدن چنین وضعیتی شده است که طبعاً برای حل این موضوع، یا باید این عوامل را از بین برد و یا از تأثیر آن‌ها بر آلودگی هوا کاست.
جانشین رئیس پلیس راهور تهران بزرگ افزود: با توجه به شواهد به دست آمده به نظر می‌رسد «عدم از رده خارج کردن خودروهای فرسوده» به عنوان مهمترین عامل به وجود آورنده این وضعیت آلاینده در تهران است و این عامل باعث شده است تا خودروهای فرسوده اعم از سواری، کامیون و یا وسایل نقلیه عمومی شامل اتوبوس و تاکسی، سهم به سزایی در آلودگی هوای پایتخت داشته باشند.
وی ادامه داد: همچنین وجود کارخانجات آلاینده در سطح شهر تهران، علاوه بر تولید آلودگی، سبب تردد خودروهای سنگین در معابر درون‌شهری می‌شود و از این‌رو با انتقال این کارخانجات آلاینده از سطح شهر، می‌توان در پاکسازی هوای پایتخت گام موثری برداشت.
عابدی با اشاره به آلودگی‌های ناشی از فعالیت کارخانجات تولید شن و ماسه در حاشیه تهران نیز گفت: البته حتی آلودگی برخی کارخانجاتی که در اطراف شهر تهران قرار دارند، در آلودگی شهر تهران موثر است و فعالیت کارخانه سیمان و شن و ماسه‌ حاشیه پایتخت از جمله این موارد است.
جانشین رئیس پلیس راهور تهران بزرگ در ادامه حذف زباله‌سوزی و جداسازی مسیر تردد کامیون‌ها و وسایل نقلیه سنگین دیزلی از حاشیه شهر تهران را از دیگر عواملی دانست که باعث کاهش آلودگی هوای پایتخت می‌شود و با اشاره به سهم ۱۲ درصدی معاینات فنی در کاهش آلودگی هوا، از نابسامانی برخی از مراکز معاینه فنی خودرو، انتقاد کرد و گفت: پلیس در ۹ ماهه ابتدایی امسال برخورد جدی و قاطعی را با خودروهای آلاینده و فاقد معاینه فنی انجام داده و این در حالی است که آمارها نشان می‌دهد میزان برخوردهای ما در این حوزه، به نسبت مدت مشابه سال قبل، ۳ برابر شده است.
وی در پایان با اشاره به مقطعی بودن آثار اجرای طرح‌هایی همچون طرح زوج و فرد از درب منازل، برای رسیدن به راهکاری قطعی و پایدار در برابر آلودگی هوای پایتخت ابراز امیدواری کرد.

نقش منطقه ٢٢ در آلودگى هواى تهران
اما یک کارشناس شهرسازى با اشاره به اینکه منطقه ٢٢ در طرح جامع سال ٤٧ به عنوان محدوده تلطیف هواى تهران دیده شده بود، گفت: عدم رعایت اصول شهرسازى در این منطقه را می‌توان به عنوان فاجعه شهرسازی نام برده و یکى از دلایل اصلى عدم جریان هوا در شهر تهران دانست.
محمدرضا درودى، دکترای شهرسازى و مدرس دانشگاه با بیان اینکه شهرهای کوچک و بزرگ کشورهای توسعه یافته به سمت توسعه پایدار و مفهوم پایداری در تمام ابعاد، پیش می‌روند، اظهار داشت: در کلانشهر بزرگی مانند تهران شاهد توسعه‌ای دقیقا مغایر با پایداری هستیم، که این موضوع را می‌توان در بسیاری از پروژه‌ها و اقدامات شهرداری تهران مشاهده کرد.
وى طراحى منطقه ٢٢ را غیرکارشناسانه عنوان کرد و گفت: طبق اصول شهرسازى ارتفاع ساختمان‌ها با دور شدن از مرکز شهر کاهش می‌یابد بطوریکه ارتفاع ساختمان‌ها در طراف شهر به نسبت مرکز بسیار کمتر است درحالی که دقیقا عکس این اصل را در ساخت و سازهاى تهران شاهد هستیم.
این مدرس دانشگاه افزود: با توجه به زیرساخت‌ها و موقعیت جغرافیایى منطقه ٢٢، کاربرى این محدوده در طرح جامع سال ۴۷ به عنوان تلطیف‌کننده هوای تهران درنظر گرفته شده بود، اما نه تنها شاهد تحقق این طرح نبودیم، بلکه به دلیل ساخت و سازهای ابرانسانی و مدرنیستی که تجربه ساخت آن‌ها در دهه‌های پیش در محدوده منطقه یک اتفاق افتاده باعث عدم جریان و جابجایى هواى تهران شده است.
وى خاطرنشان کرد: باد غالب غربى در تهران می‌تواند تاثیر بسزایى در تلطیف آلودگى هواى تهران داشته باشد اما وجود ساختمان‌های بلند‌مرتبه در محدوده غرب تهران به خصوص منطقه ٢٢، باعث ایجاد اختلال در گردش هوا و تشدید آلودگى شهر شده است.

دولت قبل و بنزین آلوده وارداتی و سازمان محیط‌زیست
اما خانم ابتکار در جواب آنهایی که می‌گویند بنزین وارداتی استاندارد یورو چهار را ندارد می‌گوید دولت قبل مقصر است و عده‌ای هم خود سازمان خانم ابتکار را مقصر می‌دانند و همین چرخه از مجلس و شهرداری و سازمان محیط‌زیست و... در دوهفته گذشته تکرار شده است
اما واقعیت این است که اگر بخواهیم منصفانه نگاه کنیم همه این افراد به اندازه‌ای در حال بد هوای امروز مقصرند و فعلا درمانی جز دعا برای کمک طبیعت و بارش باران و وزیدن باد از دست کسی بر نمی‌آید. اینطور است که حالا تهران جز آلوده‌ترین شهرهای جهان شده است.

تهران سی‌امین شهر آلوده و هشتمین شهر پرترافیک جهان
دبیر انجمن علمی اقتصاد شهری ایران گفت: طبق گزارش‌ها تهران در سال ۲۰۱۵ سی‌امین شهر آلوده جهان بوده است.
به گزارش مهر، سیدمحسن طباطبایی مزدآبادی در نشست «بررسی نقش مدیریت شهری در کاهش آلودگی هوا» که در سالن اجتماعات انجمن علمی اقتصاد شهری ایران برگزار شد، با اشاره به اینکه آلودگی هوا در کلانشهرهای جهان به‌ویژه شهرهای بزرگ کشورهای رو به توسعه چالشی بزرگ و فراگیر محسوب می‌شود، گفت: چنانچه نگاهی به فهرست ۳۰ شهر آلوده جهان در سال ۲۰۱۵ بیندازیم تقریبا همگی آنها مربوط به کشورهایی در حال توسعه هستند و تهران نیز در این رده بندی در جایگاه سی‌ام آلوده ترین شهرهای جهان قرار دارد.
وی با اشاره به اینکه این شهرها نقاط اشتراک دیگری نیز دارند از جمله اینکه اکثر آنها از پرترافیک‌ترین شهرهای جهان به حساب می‌آیند، افزود: تهران در رده هشتم پرترافیک ترین شهرها قرار دارد.
دبیر انجمن علمی اقتصاد شهری ایران با اذعان به اینکه آلودگی شهرها تحت تاثیر و معلول عوامل متعددی است که می‌توان به موقعیت جغرافیایی شهر، عوامل اقلیمی و میکروکلیمای منطقه مانند سرعت و جهت باد دما بارش رطوبت و... اشاره کرد، گفت: واضح است که موقعیت شهرها از جمله کوهستانی بودن، ساحلی بودن، واقع شده در دشت و... بر روی میزان آلودگی تاثیرگذار است، اما برنامه‌ریزی و طراحی شهری و چگونگی فعالیت انسانی در فضاهای شهری نیز نباید از نظر دور داشته شود.
مزدآبادی با بیان اینکه بنظر می‌رسد امری که بیشترین تاثیر را بر روی آلودگی شهری دارد برنامه‌ریزی شهری است که در اکثر شهرهای آلوده جهان به‌صورت بخشی و با نگرش‌های مجزا دیده می‌شود، خاطرنشان کرد: چنانچه برنامه‌ریزی شهری به صورت یکپارچه در نظر گرفته شود بسیاری از مشکلات مربوط به آلودگی به‌وجود نخواهند آمد.
امیدواریم همه تقصیرهای خود را قبول کرده و به فعالیتی برای کاهش این بدی هوا دست بزنند و کمتر انگشت اتهام را به سمت طرف دیگر بگیرند و باور کنند وقتی انگشتشان سمت یک نفر است چهار انگشت دیگر سمت خودشان است! 

^{مائده شیرپور}