گروه اجتماعی-الهام صادقی: درحال‌حاضر زندگی ۳۰میلیون نفر در کشور تحت تاثیر آلودگی هوا قرار دارد، آماری که رییس مهمترین نهاد متولی حفظ سلامت محیط زیست به عبارتی سازمان محیط زیست کشور رسانه‌ای کرده و البته توپ همه کاستی‌ها و بی‌برنامه‌گی‌ها در زمینه حل چنین معضلی را هم به زمین مسئولان گذشته و نبود برنامه‌ریزی مناسب دراین حوزه انداخته است، بدون اینکه نیم‌نگاهی به عملکرد خود در 28ماهه گذشته بیاندازد. معضلی که به نظر می‌رسد، این روزها مدیریت رفع آن تنها به امیدواری برای وزش باد و بارش باران گره خورده است و شاید برنامه‌های مقطعی مانند اجرای طرح زوج و فرد از در منازل که در مقایسه با همه برنامه‌های کوتاه مدت موفق‌تر بوده است، هرچند که این روزها خبری از اجرایی شدن آن نیست.

هفته گذشته اگرچه بعد از برگزاری جلسات کمیته اضطرار آلودگی هوا 3روز مدارس در مقاطع مختلف تحصیلی تعطیل شدند، تا شاید کمی از میزان آلودگی هوای پایتخت کاسته شود، اما نکته مهم در این تعطیلی‌ها که به صورت قطره‌چکانی و در ساعات پایانی روز اعلام می‌شد، این بود که در آلوده‌ترین روز، دانش‌آموزان تهرانی شال و کلاه کردند و به مدرسه رفتند تا ریه‌هایشان ذرات آلاینده را دم و بازدم کند، بدون اینکه متولیان و مسئولان ذی‌ربط در این زمینه چاره‌ای اساسی بیندیشند، تنها به این امید که دقایقی وزش باد شاخص کیفیت هوا و میزان ذرات معلق کمتر از 2.5میکرون را کمی آن‌سوتر هل دهد. اما اینکه نهادها و برنامه‌ریزان این حوزه در روزهای گذشته چه تلاشی برای بازشدن گره کور آلودگی هوا در کلانشهرهای کشور به ویژه پایتخت داشته است، بحثی است که تنها با مرور اخبار و بررسی اظهار نظرها و همچنین لحظه‌ای خیره شدن از چهار چوب پنجره‌ها به هوای بیرون پاسخ آن قابل بررسی است.

 مردم ختم «امن یجیب» بگیرند
از تعطیلی 3 روزه مهدهای کودک، همچنین مدارس و راهی شدن دانش‌آموزان به مدرسه در آلوده‌ترین روز پایتخت که بگذریم، فهرست تلاش‌های دیگر به مصوبات مقطعی کمیته اضطرار محدود می‌شود که مهمترین آنها ممنوعیت فروش طرح ترافیک آزاد در پایتخت، تعطیلی معادن شن و ماسه اطراف استان‌ها و کلانشهرهای درگیر آلودگی هوا و وعده توسعه حمل و نقل عمومی کلانشهرها است. تدابیری که تنها با مشاهده شرایط هوا و کاهش میدان می‌توان درباره اثربخش بودن آنها نظر داد.
وضعیتی که موجب شده تا محمد آصفری، نماینده مجلس بیان کند که مردم برای رهایی از آلودگی هوا ختم «امن یجیب» بگیرند، زیراکه برای حل مشکل آلودگی هوا دیگر امیدی به دولت نداریم.
وی البته مانند بسیاری از نمایندگان مجلس از سیاسی‌کاری محیط زیست و نداشتن ‌برنامه برای رفع آلودگی هوا از سوی این سازمان انتقاد می‌کند. چراکه به عقیده وی مسئولان این بخش اگر برنامه‌ای داشتند این وضعیت را هم اکنون شاهد نبودیم. البته اظهار نظر در این زمینه تنها به نمایندگان مردم در مجلس محدود نمی‌شود، به عنوان مثال مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران هم براینکه دولت یازدهم در راستای کاهش آلودگی اقدام موثری انجام نداده است، تاکید دارد.این عضو شورای شهر تهران البته امیدوار است، دولت به مصوبه‌ای که خود آن را به تصویب رسانده است، عمل کند.

 مصوبه هیأت دولت برای کاهش آلودگی هوا چه شد؟
در دستورالعمل مصوبه هیأت دولت برای کاهش آلودگی هوا چه تدابیر اجرایی مدنظر قرار گرفته است که اکنون چمران از بی‌توجهی به عملیاتی شدن آنها می‌گوید. با مروری بر این دستورالعمل متوجه می‌شویم؛ در آن چندین مورد از جمله توجه به حمل‌ونقل عمومی، همچنین تشویق شهروندان به دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی مور توجه قرار گرفته است درحالی که متأسفانه هیچ یک از این موارد از سوی دولت اجرایی نشده است.همچنین بر اساس مصوبه هیأت دولت یازدهم قرار بود، دولت برای اتومبیل‌ها و تاکسی‌ها کاتالیز تهیه کند و از معلق شدن ذرات آلودگی هوا در شهر جلوگیری کند که همه این موارد تا به امروز شکل عملیاتی به خود نگرفته است. در این میان ماجرای بنزین‌های وارداتی و تولید داخل هم موضوع دیگری است که به‌رغم همه حرف و حدیث‌ها به نظر می‌رسد ثمربخش نبوده ضمن اینکه چمران تاکید می‌کند؛ ما همچنان هیچ تفاوتی بین بنزین اصلاح شده (یورو 4) دولت یازدهم با دولت قبل نمی‌بینیم. موضوعی که ابوالفضل قناعتی، عضو هیات رییسه شورای شهر تهران هم بر آن تاکید دارد. وی حتی یک قدم فراتر می‌گذارد از نبودهماهنگی بین سازمان‌ها و دستگاه‌ها متولی در این بخش گلایه می‌کند، زیرا به باور وی حتی گاهی این تصمیمات باعث ضربه‌زدن به شهر و شهروندان می‌شود.این درحالی است که دولت کنونی از زمان آغاز به کار خود اعلام کرده بود، برنامه‌های مستمری را برای کاهش آلودگی هوا اجرایی خواهد کرد. تدابیری که ارتباط تنگاتنگی با تجهیز و به روز رسانی ناوگان حمل و نقل عمومی کلانشهرها داشته، با این وجود چمران عنوان می‌کند تاکنون یک اتوبوس به شهرداری تهران تحویل داده نشده است، در شرایطی که دولت موظف است سالیانه یک‌هزار دستگاه اتوبوس به شهرداری تحویل دهد.
 حکم تعطیلی معادن شن و ماسه 15ساله است
در این میان تعطیلی معادن شن و ماسه و تعطیلی گاه و بیگاه آنها البته همزمان با رشد صعودی میزان ذرات آلاینده در هوا هم تدبیری بوده که به گوش شهروندان بسیار آشنا است.راهکاری که چمران اینگونه آن را نقد می‌کند، اینکه بیش از 15سال است از حکم تعطیلی این معادن می‌گذرد، اما همچنان شاهد فعالیت آنها هستیم. با این وجود همچنان امیدواریم وزارت معدن در این زمینه وارد میدان شود.
موضوعی که معصومه ابتکار، رییس سازمان حفاظت محیط زیست هم با بیان اینکه در سال‌ها اخیر رشد بی‌رویه معادن باعث آلودگی بسیاری در سطح شهر‌ها به ویژه تهران شده است، مهر تایید بر آن می‌زد، اما به این نکته اشاره نمی‌کند که چرا اصلی‌ترین متولی حفظ سلامت محیط زیست اقدام موثری در این زمینه انجام نداده است.
ماحصل همه این‌ها اعتراض شهروندان به شرایط هوا و انتقاد از اینکه چرا مسئولان چند روزی هم که شده علاوه برمدارس ادارات را نیز تعطیل اعلام نمی‌کنند تا مجالی برای خروج تهرانی‌ها از شهر و شاید کاهش محسوس ذرات آلاینده فراهم شود، ایده‌ای که حسن کریمی در کسوت معاون عمرانی استاندار تهران در پاسخ به آن می‌گوید: دولت به‌دلیل مسائل اقتصادی، اعتقادی به تعطیلی ادارات ندارد و در شرایطی نیستیم که این اتفاق بیفتد، در ضمن تعطیلی ادارات
به هیچ وجه در دستورکار مصوبات کمیته اضطرار نیست.

 ادامه انباشت آلاینده‌های جوی درشهرهای صنعتی
آن‌هم درشرایطی که به گفته احد وظیفه، مدیرکل پیش‌بینی و هشدارسریع سازمان هواشناسی کشور انباشت آلاینده‌های جوی درشهرهای صنعتی و پرجمعیت مانند تهران، به علت پایداری جو در هفته آینده نیز ادامه دارد.
نتیجه همه این‌ها فراخوانده شدن ابتکار در هفته جاری به مجلس برای پاسخگویی به سئوالات نمایندگان عضو فراکسیون محیط زیست است، موضوعی که موید حسینی صدر  سخنگوی این فراکسیون آن را اعلام کرده است. اما اینکه هفته آینده چگونه ساکنان کلانشهرها باید با آلودگی هوا دست و پنجه نرم کنند، پرسشی است که همچنان بی پاسخ مانده است.