گروه اقتصادی: کشورهای کمتر توسعه یافته در آستانه ۲۰۲۴ میلادی، همچنان با چالشهای بزرگی برای رسیدن به توسعه پایدار مواجهاند. بر اساس گزارشهای سازمان ملل، بیش از ۸۰ درصد فقرای دنیا در مناطق روستایی زندگی میکنند و نرخ فقر در این مناطق تقریبا ۳ برابر مناطق شهری است. همچنین بحران ناامنی غذایی جهانی باعث شده که ۲۹.۶ درصد جمعیت دنیا در سال ۲۰۲۲ با ناامنی غذایی متوسط یا شدید مواجه باشند.
علاوه بر این، کشورهای کمتر توسعه یافته با مشکلاتی مانند عدم دسترسی مناسب به فناوری، سرمایه و فرصتهای اقتصادی مواجه هستند که باعث عدم تنوع اقتصادی و کاهش مداوم سطح رشد تولید ناخالص داخلی و افزایش بدهیهای خارجی آنها شده است. علاوه بر این مسائل، ناکارآمدیهای مدیریتی، بحرانهای سیاسی و بهداشتی و تجارت بینالملل ناعادلانه نیز در رشد اقتصادی این کشورهای ضعیف موثر بودهاند.
HDI Ranking یا رتبه بندی شاخص توسعه انسانی (Human Development Index) یک ابزار آماری است که برای سنجش میزان دستیابی یک کشور به اهداف توسعه انسانی در ابعاد اجتماعی و اقتصادی به کار میرود. این شاخص از ترکیب سه معیار: درآمد سرانه، امید به زندگی و سطح تحصیلات محاسبه میشود.
امتیاز ترکیبی یا Composite Score، امتیازی کلی و جامع است که از ترکیب و میانگینگیری چندین معیار و شاخص مختلف به دست میآید. در مورد کشورهای کمتر توسعه یافته، ابتدا رتبههای آنها در شاخصهای مختلفی مانند شاخص توسعه انسانی، تولید ناخالص داخلی سرانه و ... استخراج میشود. سپس این رتبهها میانگینگیری شده و یک امتیاز ترکیبی یا کلی برای هر کشور بهدست میآید. با داشتن این امتیاز میتوان کشورها را به صورت کلی و بر اساس تمام شاخصها رتبهبندی کرد.
بر اساس بررسی ها، کشورهای کمتر توسعه یافته در سال ۲۰۲۴ به شرح زیر هستند:
۴۰. جمهوری کنگو
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۴۴۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۴۰،
۳۹. پاپوآ گینه نو
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۳۰۲۰ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۹،
۳۸. کنیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۰۹۹
امتیاز ترکیبی: ۳۸،
۳۷. جزایر سلیمان
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۲۰۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۷،
۳۶. ساحل عاج
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۴۸۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۶،
۳۵. موریتانی
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۱۹۰ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۵،
۳۴. زامبیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۴
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۴۸۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۴،
۳۳. کومور
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۴۸۴ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۳،
۳۲. نیجریه
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۱۸۴ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۲،
۳۱. پاکستان
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۵۹۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۱،
۳۰. هائیتی
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۷۴۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۰،
۲۹. جیبوتی
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۳۱۳۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۹،
۲۸. تانزانیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۱۹۲ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۸،
۲۷. سنگال
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۵۹۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۷،
۲۶. بنین
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۳۰۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۶،
۲۵. توگو
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۹۱۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۵،
۲۴. لسوتو
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۱۰۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۴،
۲۳. رواندا
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۹۶۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۳،
۲۲. اوگاندا
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۹۶۴ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۲،
۲۱. سودان
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۱۰۲ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۱،
۲۰. گینه
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۵۱۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۰،
۱۹. اتیوپی
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۰۲۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۹،
۱۸. گامبیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۴
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۸۴۰ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۸،
۱۷. مالاوی
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۶۴۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۷،
۱۶. گینه بیسائو
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۷
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۷۷۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۶،
۱۵. اریتره
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۶۴۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۵،
۱۴. ماداگاسکار
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۰۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۴،
۱۳. بورکینافاسو
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۴
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۸۳۲ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۳،
۱۲. سودان جنوبی
شاخص توسعه انسانی: ۱۹۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۰۷۱ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۲،
۱۱. لیبریا
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۴۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۱،
۱۰. جمهوری دموکراتیک کنگو
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۸۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۰،
۹. مالی
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۸۳۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۹،
۸. یمن
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۶۷۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۸،
۷. سیرالئون
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۴۶۱ دلار
امتیاز ترکیبی: ۷،
۶. چاد
شاخص توسعه انسانی: ۱۹۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۷۱۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۶،
۵. افغانستان
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۳۶۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۵،
۴. موزامبیک
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۴۱ دلار
امتیاز ترکیبی: ۴،
۳. نیجر
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۳۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳،
۲. جمهوری آفریقای مرکزی
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۴۲۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲،
۱. بوروندی
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۷
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۳۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱
∎
علاوه بر این، کشورهای کمتر توسعه یافته با مشکلاتی مانند عدم دسترسی مناسب به فناوری، سرمایه و فرصتهای اقتصادی مواجه هستند که باعث عدم تنوع اقتصادی و کاهش مداوم سطح رشد تولید ناخالص داخلی و افزایش بدهیهای خارجی آنها شده است. علاوه بر این مسائل، ناکارآمدیهای مدیریتی، بحرانهای سیاسی و بهداشتی و تجارت بینالملل ناعادلانه نیز در رشد اقتصادی این کشورهای ضعیف موثر بودهاند.
HDI Ranking یا رتبه بندی شاخص توسعه انسانی (Human Development Index) یک ابزار آماری است که برای سنجش میزان دستیابی یک کشور به اهداف توسعه انسانی در ابعاد اجتماعی و اقتصادی به کار میرود. این شاخص از ترکیب سه معیار: درآمد سرانه، امید به زندگی و سطح تحصیلات محاسبه میشود.
امتیاز ترکیبی یا Composite Score، امتیازی کلی و جامع است که از ترکیب و میانگینگیری چندین معیار و شاخص مختلف به دست میآید. در مورد کشورهای کمتر توسعه یافته، ابتدا رتبههای آنها در شاخصهای مختلفی مانند شاخص توسعه انسانی، تولید ناخالص داخلی سرانه و ... استخراج میشود. سپس این رتبهها میانگینگیری شده و یک امتیاز ترکیبی یا کلی برای هر کشور بهدست میآید. با داشتن این امتیاز میتوان کشورها را به صورت کلی و بر اساس تمام شاخصها رتبهبندی کرد.
بر اساس بررسی ها، کشورهای کمتر توسعه یافته در سال ۲۰۲۴ به شرح زیر هستند:
۴۰. جمهوری کنگو
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۴۴۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۴۰،
۳۹. پاپوآ گینه نو
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۳۰۲۰ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۹،
۳۸. کنیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۰۹۹
امتیاز ترکیبی: ۳۸،
۳۷. جزایر سلیمان
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۲۰۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۷،
۳۶. ساحل عاج
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۴۸۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۶،
۳۵. موریتانی
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۱۹۰ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۵،
۳۴. زامبیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۴
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۴۸۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۴،
۳۳. کومور
شاخص توسعه انسانی: ۱۵۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۴۸۴ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۳،
۳۲. نیجریه
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۱۸۴ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۲،
۳۱. پاکستان
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۵۹۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۱،
۳۰. هائیتی
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۷۴۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳۰،
۲۹. جیبوتی
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۳۱۳۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۹،
۲۸. تانزانیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۱۹۲ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۸،
۲۷. سنگال
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۵۹۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۷،
۲۶. بنین
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۳۰۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۶،
۲۵. توگو
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۹۱۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۵،
۲۴. لسوتو
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۱۰۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۴،
۲۳. رواندا
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۹۶۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۳،
۲۲. اوگاندا
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۹۶۴ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۲،
۲۱. سودان
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۱۰۲ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۱،
۲۰. گینه
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۲
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۵۱۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲۰،
۱۹. اتیوپی
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۰۲۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۹،
۱۸. گامبیا
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۴
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۸۴۰ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۸،
۱۷. مالاوی
شاخص توسعه انسانی: ۱۶۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۶۴۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۷،
۱۶. گینه بیسائو
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۷
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۷۷۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۶،
۱۵. اریتره
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۶۴۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۵،
۱۴. ماداگاسکار
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۰۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۴،
۱۳. بورکینافاسو
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۴
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۸۳۲ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۳،
۱۲. سودان جنوبی
شاخص توسعه انسانی: ۱۹۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۱۰۷۱ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۲،
۱۱. لیبریا
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۴۵ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۱،
۱۰. جمهوری دموکراتیک کنگو
شاخص توسعه انسانی: ۱۷۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۸۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱۰،
۹. مالی
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۶
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۸۳۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۹،
۸. یمن
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۳
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۶۷۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۸،
۷. سیرالئون
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۱
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۴۶۱ دلار
امتیاز ترکیبی: ۷،
۶. چاد
شاخص توسعه انسانی: ۱۹۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۷۱۶ دلار
امتیاز ترکیبی: ۶،
۵. افغانستان
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۰
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۳۶۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۵،
۴. موزامبیک
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۵
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۴۱ دلار
امتیاز ترکیبی: ۴،
۳. نیجر
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۹
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۵۳۳ دلار
امتیاز ترکیبی: ۳،
۲. جمهوری آفریقای مرکزی
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۸
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۴۲۷ دلار
امتیاز ترکیبی: ۲،
۱. بوروندی
شاخص توسعه انسانی: ۱۸۷
تولید ناخالص داخلی سرانه: ۲۳۸ دلار
امتیاز ترکیبی: ۱