یک کارشناس حوزه بینالملل انرژی گفت: اختلافی که در مرز ایران و منطقه زنگزور پیش آمده به این دلیل بود که ترک و آذریها فشار وارد کردند یک خط لوله گاز و انرژی به نخجوان تا ترکیه کشیده شود، در نتیجه ایران هم از معادلات انتقال زمینی و ریلی و هم از انتقال انرژی خارج میشود.
میرقاسم مومنی در گفتوگو با ایلنا، درباره پروژههای گازی آذربایجان و برنامه ترکیه برای اتصال به خزر در حوزه انرژی اظهار داشت: دریای خزر و کشورهای حوزه خزر مثل آذربایجان، ایران، ترکمنستان، قزاقستان و روسیه دارای ذخایر نفت و گاز هستند که مهمترین مسئله بعد از منابع نفت و گاز؛ موضوع ترانزیت و صادرات است، در حال حاضر 40 درصد گاز اروپا از مسیر روسیه منتقل میشود و این یک اهرم سیاسی در دست روسها است که هر زمان بخواهند میتوانند قیمت گاز را بالا برده و یا صادرات را مسدود کنند.
به خاطر فشار امریکا ما را کنار گذاشتند
وی افزود: آذربایجان دارای ذخایر عظیم نفت و گاز است بخشی از صادرات این کشور از طریق خط لوله باکو-تفلیس- جیحان یعنی از مسیر گرجستان و ترکیه صادر انجام میشود، بر اساس مفاد یک کنسرسیوم بنا بود 5 درصد از سهم این خط لوله متعلق به ایران باشد اما متاسفانه به خاطر فشار امریکا از این پروژه کنار گذاشته شدیم و به جای ایران، ترکیه وارد پروژه شد، همین رویه در پروژه انتقال نفت و گاز باکو-نخجوان-ترکیه هم تکرار میشود. این کارشناس حوزه بینالملل انرژی تصریح کرد: اختلافی هم که در مرز ایران و منطقه زنگزور پیش آمده به این دلیل بود که ترک و آذریها فشار وارد کردند یک خط لوله گاز و انرژی به نخجوان تا ترکیه کشیده شود، یعنی مسیر ترانزیت از باکو- زنگور به نخجوان و سپس به ترکیه برود، در نتیجه ایران هم از معادلات انتقال زمینی و ریلی و هم از انتقال انرژی خارج میشود، بعبارت دیگر همه اختلاف پیش آمده در مسیر جاده ترانزیت ایران به ارمنستان که از سوی آذریها مسدود شد به این دلیل بود که به ایران فشار وارد کنند. از سوی دیگر قرار بود کریدوری از مسیر لاچین به قرهباغ برود تا ارمنیها به قرهباغ دسترسی داشته باشند، این پروژه هم در دست اقدام است اما مسئله این است که در شرایط فعلی با ایجاد مسیر ترانزیتی از طریق زنگزور به ترکیه و نخجوان و اتصال به باکو عملا نقش ایران از معادلات انرژی و ترانزیتی منطقه از بین خواهد رفت و در بلندمدت به منافع ما صدمه وارد خواهد شد.
ترکها میخواهند از منظر انرژی مستقل شوند
وی ادامه داد: دومین مسئله اینکه ترکها سعی دارند به لحاظ انرژی مستقل شوند بنابراین در قراردادهایی با آذریها سعی دارند دهها سال ترانزیت انرژی را گارانتی کنند مثلا جنگ 44 روزه سال گذشته قراردادهای هنگفت اقتصادی منعقد کردند که در حفظ امنیت خط لوله و منابع گازی با آذریها همکاری کنند، یعنی درواقع به بهانه حفظ منافع خود به دریای خزر و آذربایجان نیرو ارسال کنند و این خلاف تعهد کشورهای حوزه خزر بوده و هست. البته در عین حال نه آذربایجان و نه ارمنستان توان اجرای چنین معادلهای را ندارند مگر اینکه روسها موافقت کنند، به طوری که اگر احداث خط لوله گاز و ترانزیت از زنگزور و نخجوان در مسیر منافع روسیه نباشد اجرا نخواهد شد، به طوری که اکنون روسها در قرهباغ یعنی وسط قفقاز مستقر شدند و زمینه دولتسازی میکنند و هر اتفاقی را باید تایید کنند.