غلامحسین شافعی در جلسه هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران اظهار کرد: ظاهرا مذاکرات برجام در حال نزدیک شدن به نقاط تصمیمگیری است اما یک نگرانی موجود این است که باز بوی نفت به سر برخی خورده است. اینکه درآمد نفتی ما دوباره نقش گذشته خودش را ایفا کند برای برخی حالت مطلوب و برای ما حالت کاملا نامطلوب دارد. این موضوع حائز اهمیت است که موضوع درآمد نفتی در برهه کنونی یک بازنگری جدی شود.
وی افزود: ما تقریبا فرصت بیش از یک سده گذشته را که از کشف اولین منبع خدادادی در کشور و موقعیت طلایی استفاده از منابع طبیعی را برای بهسازی همه جانبه و توسعه به معنای واقعی کاملا از دست دادیم. در طول این تاریخ طولانی تکیه بر منابع طبیعی به هیچ وجه نمیتواند یک کشور را به توسعه رهنمون کند. رشد اقتصادی ایران از سال ۵۲ که دریافتیهای ارزی کشور افزایش ناگهانی پیدا کرد تا سال ۹۹ به طور میانگین تنها دو درصد بوده است. آیا با این میزان میشد امیدی به توسعه کشور داشت و اگر اینگونه بماند میتوان امیدوار بود؟
وی اضافه کرد: متوسط تورم با استفاده از میانگین حسابی در سالهای ۵۲ تا ۹۹ رقم تاسفبار ۱۹.۳ درصد بوده است. متوسط رشد تجهیز سرمایه ثابت در ماشینآلات با میانگین حسابی در طی همان بازه زمانی ۴.۶ درصد بوده است. از نظر بسیاری حتی نتوانستیم هزینه استهلاک را در این زمان جبران کنیم. بررسی آماری نشان میدهد که حجم زیادی از منابع ارزی هم برای کشور فراهم بوده است. حتی از سال ۸۵ که تحریم شروع شد تا سال ۹۸ حدود ۱۴۲۵ میلیارد دلار منابع ارزی مستقیم و ۱۲۷۳ میلیارد دلار منابع ارزی غیرمستقیم و در مجموع ۲۶۹۸ میلیارد دلار منابع ارزی در دسترس ما بوده است. با این منابع پرسش این است که چرا به استناد آمارهای بانک جهانی رتبه تولید سرانه داخلی در سال ۲۰۲۰ برحسب دادهها ۱۵۵ است؟
رییس اتاق بازرگانی ایران گفت: رهبری در سخنان خود به دو موضوع مهم یعنی لزوم تبیین راهبرد صنعتی و اتخاذ یک مدیریت متمرکز و جامع بسیار تاکید داشتند. نظر اتاق بازرگانی این است که اهداف اقتصادی تنها با بخش خصوصی مولد عملی میشود. بنابراین اگر دولتمردان به دنبال عملی کردن سخنان رهبری هستند باید پیشفرضهای آن که عبارت است از ثباتبخشی به پارامترهای کلان اقتصادی، تسهیلات کسب و کار و کاهش هزینههای جاری تحمیلی به تولیدکنندگان و فعلان اقتصادی جامه عمل بپوشانند. اتاق بازرگانی ایران با کمک اتاقهای استانی، کمیسیونهای تخصصی و تشکلهای عضو خود بررسی سند راهبردی برای رسیدن به اهداف فوق را در برنامههای خود قرار میدهد.
وی ادامه داد: برای اداره تفوقآمیز یک کشور باید سه شرط برقرار باشد: اهلیت سیاسی، اهلیت امنیتی و اهلیت حرفهای. موضوعی که در بسیاری از مشکلات اقتصادی مطرح است موضوع سوم و نبود اهلیت حرفهای در بسیاری از تصمیمگیریها است. وضعیت خطرناک فعلی حاصل نداشتن اهلیت و همچنین نبود برنامهها و راهبردهای توسعه اقتصادی است. با قوانین بد و متناقض و دستورالعملهای اجرایی که از خود قوانین متناقضتر هستند ممکن است در آینده با مشکلات بیشتری مواجه شویم. همین وضعیت را هم در سواستفاده کنندگان در لباس تولید و بازرگانی بخش خصوصی به راحتی میتوان یافت. این وضعیت زاییده کجرفتاری ادارهکنندگان اقتصادی کشور است. اما این نباید از نظر دور بماند که در میان قوه مقننه، قوه مجریه، تولیدکنندگان و بازرگانان کشور افرادی با شرافت، اهل حق خداشناس و وطندوست به کثرت وجود دارند.
شافعی اضافه کرد: نبود اهلیت حرفهای را میتوان موارد متفاوتی در یک سده گذشته مانند بحران آب، وضعیت شهرها، آلودگی هوا، فوتبال، ترافیک و قراردادهای اقتصادی که در سالهای ۹۴ تا ۹۶ به انجام رسید که گره پولهای بلوکهشده تا حدی باز شد و شاهد عمقی از قراردادهای بیکیفیت بودیم.
وی با اشاره به کلیپ منتشر شده از وی بیان کرد: در جلسهای که یک سال پیش با روسای کمیسیونها با توجه به نزدیکی به تدوین برنامه هفتم بیان کردم که هدف از آن توجه به کانونهای آسیبپذیری کشور بود که از یک تریبون عمومی هم گفته نشد اگر خودمان با خودمان صادقانه برخورد نکنیم و به بیان مشکلات نپردازیم نمیتوانیم انتظار بهبود داشته باشیم. اما متاسفانه برخوردی که بر این صحبتها شد، برخوردی به غایت سیاستزده و خارج از عرف اخلاق و مصالح عمومی کشور بود.
شافعی افزود: کلیپ ناقصی که از من منتشر شد و نکاتی که در جمع محدودی از کارشناسان مطرح کردم واقعیاتی بود که وجود داشت. در همه دولتها و دورههای مجلس بسیاری دارای اهلیت حرفهای بوده و آگاه به مسائل اقتصادی هستند. آنچه مایه تاسف شد این است که فرد یا جریانی به قصد ضربه زدن به یک فرد آن هم در زمانی که در کشور حضور نداشت، فیلم تقطیعشدهای را منتشر کند درحالی که میداند آسیب اصلی را تشکل صنفی و مدنی اتاق بازرگانی میخورد.
رییس اتاق بازرگانی ایران تصریح کرد: اتفاقات رخ داده شده بعد از انتشار این فیلم، نیت منتشرکنندگان را آشکارتر ساخت. اگر چه هنوز زوایای پنهانی وجود دارد که اتاق رسما تقاضای بررسی آنها را از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی کرده است. گرچه این توطئه بسیار غیراخلاقی بود اما یک اثر جانبی داشت که آن هم طرح مبحث ۳ در هزار کارت بازرگانی در کمیسیون تلفیق بود که صحبت از دهها هزار میلیارد تومان شده بود که با ارسال مستنداتی از اتاق برای مجلس و کمیسیون مشخص شد که در ۵ سال گذشته متوسط دریافتی به بیش از ۱۶۰ میلیارد تومان نمیرسد. اتاق بازرگانی نقش نمایندگی بخش خصوصی و نقش مشورتی قوا را داشته و ریایت منتخب اتاق هم در بیان مصالح کشور مهم است. هرگونه بیتوجهی به این جایگاه و برخوردهای صورت گرفته مانع از بیان مصالحی که خیر عمومی را در پی دارد نخواهد شد. اگر در این فرآیند خطایی رخ دهد نباید برخورد با آن باعث دون شان بخش خصوصی شود بلکه باید به صورت اخلاقی پیش برود.
وی افزود: اگر شیوه رایج این باشد که برای برخورد با من بخواهند با حیثیت و جایگاه اتاق برخورد کنند و نقشهای بزرگ را در همراهی با نظام، دولت و مجلس، ارائه مشورتهای جدی به رهبری و سران قوا و دستگاههای کلیدی سیاستگذار اقتصادی و نقش مشورتی آن را در نظام و کارهای عظیم تحقیقاتی، اجتماعی و انتشاراتی آن را نادیده بگیرند و با اتاق تسویه حساب صورت بگیرد. و همانطور که در بسیاری از رسانهها به این موضوع پرداخته شد که من باعث شدم به اتاق بازرگانی لطمه وارد شود، از همین روی در جهت حفظ کیان اتاق و اعتبار فعالان اقتصادی دارای شرافت حرفهای، عاشق و فداکار برای این مرز و بوم آماده کناره گیری از این سمت هستم.
∎
وی افزود: ما تقریبا فرصت بیش از یک سده گذشته را که از کشف اولین منبع خدادادی در کشور و موقعیت طلایی استفاده از منابع طبیعی را برای بهسازی همه جانبه و توسعه به معنای واقعی کاملا از دست دادیم. در طول این تاریخ طولانی تکیه بر منابع طبیعی به هیچ وجه نمیتواند یک کشور را به توسعه رهنمون کند. رشد اقتصادی ایران از سال ۵۲ که دریافتیهای ارزی کشور افزایش ناگهانی پیدا کرد تا سال ۹۹ به طور میانگین تنها دو درصد بوده است. آیا با این میزان میشد امیدی به توسعه کشور داشت و اگر اینگونه بماند میتوان امیدوار بود؟
وی اضافه کرد: متوسط تورم با استفاده از میانگین حسابی در سالهای ۵۲ تا ۹۹ رقم تاسفبار ۱۹.۳ درصد بوده است. متوسط رشد تجهیز سرمایه ثابت در ماشینآلات با میانگین حسابی در طی همان بازه زمانی ۴.۶ درصد بوده است. از نظر بسیاری حتی نتوانستیم هزینه استهلاک را در این زمان جبران کنیم. بررسی آماری نشان میدهد که حجم زیادی از منابع ارزی هم برای کشور فراهم بوده است. حتی از سال ۸۵ که تحریم شروع شد تا سال ۹۸ حدود ۱۴۲۵ میلیارد دلار منابع ارزی مستقیم و ۱۲۷۳ میلیارد دلار منابع ارزی غیرمستقیم و در مجموع ۲۶۹۸ میلیارد دلار منابع ارزی در دسترس ما بوده است. با این منابع پرسش این است که چرا به استناد آمارهای بانک جهانی رتبه تولید سرانه داخلی در سال ۲۰۲۰ برحسب دادهها ۱۵۵ است؟
رییس اتاق بازرگانی ایران گفت: رهبری در سخنان خود به دو موضوع مهم یعنی لزوم تبیین راهبرد صنعتی و اتخاذ یک مدیریت متمرکز و جامع بسیار تاکید داشتند. نظر اتاق بازرگانی این است که اهداف اقتصادی تنها با بخش خصوصی مولد عملی میشود. بنابراین اگر دولتمردان به دنبال عملی کردن سخنان رهبری هستند باید پیشفرضهای آن که عبارت است از ثباتبخشی به پارامترهای کلان اقتصادی، تسهیلات کسب و کار و کاهش هزینههای جاری تحمیلی به تولیدکنندگان و فعلان اقتصادی جامه عمل بپوشانند. اتاق بازرگانی ایران با کمک اتاقهای استانی، کمیسیونهای تخصصی و تشکلهای عضو خود بررسی سند راهبردی برای رسیدن به اهداف فوق را در برنامههای خود قرار میدهد.
وی ادامه داد: برای اداره تفوقآمیز یک کشور باید سه شرط برقرار باشد: اهلیت سیاسی، اهلیت امنیتی و اهلیت حرفهای. موضوعی که در بسیاری از مشکلات اقتصادی مطرح است موضوع سوم و نبود اهلیت حرفهای در بسیاری از تصمیمگیریها است. وضعیت خطرناک فعلی حاصل نداشتن اهلیت و همچنین نبود برنامهها و راهبردهای توسعه اقتصادی است. با قوانین بد و متناقض و دستورالعملهای اجرایی که از خود قوانین متناقضتر هستند ممکن است در آینده با مشکلات بیشتری مواجه شویم. همین وضعیت را هم در سواستفاده کنندگان در لباس تولید و بازرگانی بخش خصوصی به راحتی میتوان یافت. این وضعیت زاییده کجرفتاری ادارهکنندگان اقتصادی کشور است. اما این نباید از نظر دور بماند که در میان قوه مقننه، قوه مجریه، تولیدکنندگان و بازرگانان کشور افرادی با شرافت، اهل حق خداشناس و وطندوست به کثرت وجود دارند.
شافعی اضافه کرد: نبود اهلیت حرفهای را میتوان موارد متفاوتی در یک سده گذشته مانند بحران آب، وضعیت شهرها، آلودگی هوا، فوتبال، ترافیک و قراردادهای اقتصادی که در سالهای ۹۴ تا ۹۶ به انجام رسید که گره پولهای بلوکهشده تا حدی باز شد و شاهد عمقی از قراردادهای بیکیفیت بودیم.
وی با اشاره به کلیپ منتشر شده از وی بیان کرد: در جلسهای که یک سال پیش با روسای کمیسیونها با توجه به نزدیکی به تدوین برنامه هفتم بیان کردم که هدف از آن توجه به کانونهای آسیبپذیری کشور بود که از یک تریبون عمومی هم گفته نشد اگر خودمان با خودمان صادقانه برخورد نکنیم و به بیان مشکلات نپردازیم نمیتوانیم انتظار بهبود داشته باشیم. اما متاسفانه برخوردی که بر این صحبتها شد، برخوردی به غایت سیاستزده و خارج از عرف اخلاق و مصالح عمومی کشور بود.
شافعی افزود: کلیپ ناقصی که از من منتشر شد و نکاتی که در جمع محدودی از کارشناسان مطرح کردم واقعیاتی بود که وجود داشت. در همه دولتها و دورههای مجلس بسیاری دارای اهلیت حرفهای بوده و آگاه به مسائل اقتصادی هستند. آنچه مایه تاسف شد این است که فرد یا جریانی به قصد ضربه زدن به یک فرد آن هم در زمانی که در کشور حضور نداشت، فیلم تقطیعشدهای را منتشر کند درحالی که میداند آسیب اصلی را تشکل صنفی و مدنی اتاق بازرگانی میخورد.
رییس اتاق بازرگانی ایران تصریح کرد: اتفاقات رخ داده شده بعد از انتشار این فیلم، نیت منتشرکنندگان را آشکارتر ساخت. اگر چه هنوز زوایای پنهانی وجود دارد که اتاق رسما تقاضای بررسی آنها را از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی کرده است. گرچه این توطئه بسیار غیراخلاقی بود اما یک اثر جانبی داشت که آن هم طرح مبحث ۳ در هزار کارت بازرگانی در کمیسیون تلفیق بود که صحبت از دهها هزار میلیارد تومان شده بود که با ارسال مستنداتی از اتاق برای مجلس و کمیسیون مشخص شد که در ۵ سال گذشته متوسط دریافتی به بیش از ۱۶۰ میلیارد تومان نمیرسد. اتاق بازرگانی نقش نمایندگی بخش خصوصی و نقش مشورتی قوا را داشته و ریایت منتخب اتاق هم در بیان مصالح کشور مهم است. هرگونه بیتوجهی به این جایگاه و برخوردهای صورت گرفته مانع از بیان مصالحی که خیر عمومی را در پی دارد نخواهد شد. اگر در این فرآیند خطایی رخ دهد نباید برخورد با آن باعث دون شان بخش خصوصی شود بلکه باید به صورت اخلاقی پیش برود.
وی افزود: اگر شیوه رایج این باشد که برای برخورد با من بخواهند با حیثیت و جایگاه اتاق برخورد کنند و نقشهای بزرگ را در همراهی با نظام، دولت و مجلس، ارائه مشورتهای جدی به رهبری و سران قوا و دستگاههای کلیدی سیاستگذار اقتصادی و نقش مشورتی آن را در نظام و کارهای عظیم تحقیقاتی، اجتماعی و انتشاراتی آن را نادیده بگیرند و با اتاق تسویه حساب صورت بگیرد. و همانطور که در بسیاری از رسانهها به این موضوع پرداخته شد که من باعث شدم به اتاق بازرگانی لطمه وارد شود، از همین روی در جهت حفظ کیان اتاق و اعتبار فعالان اقتصادی دارای شرافت حرفهای، عاشق و فداکار برای این مرز و بوم آماده کناره گیری از این سمت هستم.