بازار؛ گروه بورس: با رشد شاخص کل بورس تهران و ثبات نسبی قیمت در بازارهای موازی از جمله دلار و طلا، ورود نقدینگی به بازار سرمایه بار دیگر در حال افزایش است که بنا به آمار روز شنبه ۹ مرداد ماه ورود پول حقیقی به بازار ۳۱۱ میلیارد تومان بوده که این عدد برای روز یکشنبه ۱۰ مرداد ۴۵ میلیارد تومان شده است.
سیگنال یا اطلاعاتی که شما دریافت میکنید به طور ذاتی بر قیمت سهم تاثیر گذار نیست بلکه این مجموع نظرات افراد است که میگوید این اطلاعات مثبت است یا منفی
بار دیگر با رشد شاخص، شاهد افزایش تبلیغات بورسی و سیگنال دهی در فضای مجازی هستیم، تبلیغاتی که در زمان ریزش بازار خبری از آن نیست. ریزش شاخص کل از تیر ماه سال گذشته و تداوم آن تا تیر ماه سال جاری بیشتر سهامداران به خصوص کسانی که در اوج قیمت سهام وارد شدند دچار زیان ۵۰ تا ۸۰ درصد کرد و این زیان سبب شده که سهامداران در روزهای رشد شاخص کل بورس به دنبال جبران آن باشند و به همین دلیل ممکن است با رفتارهای هیجانی و با صرف هزینههای هنگفت به منظور دریافت سیگنال، به دنبال جبران زیان در بازه زمانی کوتاه مدت در زمان رشد بازار باشند.
هر زمانی که بازار رشد پیدا میکند، در فضای مجازی تبلیغات متعددی در مورد مشاوره، سبدگرانی و مواردی که به بازار سهام ارتباط دارد دیده میشود، که این موضوع معمولا در همه بازارها در دوران رشد دیده میشود. آقای "برتن مالکییل" در کتاب "ولگشت" که مورد سرمایهگذاری در بورس و واقعیتهای بازار نوشته شده، با استناد به آمارهای که از بورس وال استریت به دست آورده از سهامداران خواسته که پول خود را در اختیار هر شخص یا صندوق سرمایهگذاری قرار ندهند. او در بخشی از کتاب خود عنوان کرده که خوب بودن عملکرد یک صندوق سرمایهگذاری یا یک فرد سبدگردان در یک الی دو سال به معنی این نیست که میتواند هر ساله عملکرد خوبی برای سرمایهگذاران داشته باشد.
برتن و برخی از فعالین با سابقه بازار معتقدند که انتخاب یک سبد تصادفی به مراتب بهتر از گوش دادن به سیگنال افرادی است که در فضای بازار کار میکنند.
سیگنال گیری سودده نیست
سیگنال یا اطلاعات خاص؛ به دادههای گفته میشود که تعداد کمی از افراد از آن با خبر هستند، که به صورت خلاصه در دادههای غیر عمومی گنجانده میشود. اما اینکه چقدر این دادهها در قیمت سهم یا یک کالا تاثیر گذار هستند بیشتر به رفتار بازیگران بزرگ نسبت به این دادهها بر میگردد، یعنی تاثیر گذاری این دادهها نیاز به رفتار جمعی دارد.
با این تعریف میتوان اطلاعاتی که در بازار سهام منتشر میشود را در دو دسته اطلاعات عمومی و غیر عمومی تقسیم کرد که قیمت سهم متاثر از این دو اطلاعات میباشد. که "برتن" به نوعی قیمت سهم را نشان دهنده اطلاعاتی میداند که در مورد آن شرکت منتشر شده است.
تمامی فعالین بازار سهام، معاملات خود را مبتنی بر اطلاعاتی که به دست میآورند یا منتشر میشود انجام میدهند، اما آنچه که سبب سود بیشتر در انجام معاملات میشود نوع واکنش سهامدار به اطلاعات منتشر شده است.
در معاملات بورسی یکسری اطلاعات عمومی وجود دارد که این اطلاعات معمولا تاثیرات خود را بر قیمت سهم گذاشتند و چندان کارای برای کسب درآمد بیشتر سهامداران ندارند مثل افزایش یا کاهش قیمت دلار، یا گزارش عملکرد شرکتها در کدال و از این دست اطلاعات که به سرعت تاثیر خود را بر سهم میگذارند و معمولا زمانی که خبر آن به صورت عمومی منتشر شد چندان کاربردی برای معاملات سهم ندارند.
اینکه یک خبر چقدر بر روی قیمت سهم تاثیر گذار باشد به نوع واکنش حقوقیها و سهامداران بزرگ سهم و همچنین توصیه کارشناسان و فعالین بازار به سهامداران در مورد آن خبر دارد. به عنوان مثال ممکن است خبری منتشر شود که محصولات یک واحد تولیدی با افت کیفیت مواجه شده، که بلافاصله سهام این شرکت تولیدی در بورس با فشار فروش روبه رو میشود، اما بعد از مدتی که این موضوع مورد بررسی قرار گرفت مشخص میشود که دلیل افت کیفیت وجود یک نقص فنی در واحد تولید بوده که به سرعت بر طرف شده است. این رفتار که سهام این شرکت بعد از انتشار این به سرعت کاهش پیدا میکند را کارشناسان و فعالین بازار سهام به سهامداران خرد و حقیقی تلقین میکند، در حالی که در اصل از دارایی شرکت و کیفیت محصولات آن کاسته نشده است.
بنابراین هر نوع سیگنال نمیتواند بر روند قیمت سهم تاثیر گذار باشد بلکه اطلاعات غیر عمومی کاربردی است که انتشار آن واکنش سهامداران عمده را در پی آن باشد یا تعداد زیادی از سهامداران خرد یک رفتار مشابه را بعد از شنیدن خبر داشته باشند.
قیمت سهام که شما بر روی تابلو میبیند نتیجه وجود اطلاعات عمومی است و چنین تصویری اشتباه است که اطلاعات عمومی میتواند بازدهی شما در بازار سرمایه را افزایش دهد و اگر این اطلاعات تاثیر داشته باشند به صورت مقطعی و ناشی از هیجانات است باشد، در نتیجه انتظار سود بیشتر بر اساس اطلاعات عمومی را نداشته باشید. همچنین اطلاعات غیر عمومی یا سیگنال زمانی اعتبار دارد که یک رفتار مشابه در بازار نسبت به آن گزارش رخ دهند.
واقعیت را نمیتوان کتمان کرد که رانت اطلاعاتی سود خوبی را نصیب شما میکند چرا که رانت به واقعیت سهم اشاره میکند و رفتار سهامداران بزرگ نسبت به آن یکسان است، اما اگر به رانت دسترسی ندارید هرگز به سیگنالها توجه نکنید
سوال اصلی این است که در چنین بازاری و با این حجم از اطلاعات و سیگنالهای که داده میشود، چگونه میتوان بازده مناسبی کسب کرد؟
قیمت اموال از جمله سهام بازتاب کننده، تمامی اطلاعاتی است که در دسترس عموم هستند، یعنی اگر شما در حال سرمایهگذاری بر اساس این اطلاعات هستید به طور سیستماتیک قادر نخواهید بود در طول زمان سود بیشتری از میانگین بازار کسب کنید.
"برتن" میگوید که سود سهام به سختی قابل پیشبینی است و دلیل آن را تاثیر گذاری اطلاعات از قبل بر روی سهم است. او اطلاعات جدید را اطلاعات غیر منتظره و تصادفی عنوان کرده است که سهامداران در بورس از آن به عنوان سیگنال یاد میکنند. این فعال بازار بورس عنوان کرده که سیگنال یا اطلاعاتی که شما دریافت میکنید به طور ذاتی بر قیمت سهم تاثیر گذار نیست بلکه این مجموع نظرات افراد است که میگوید این اطلاعات مثبت است یا منفی، بنابراین سعی نکنید با بورس بازی سود بیشتری از متوسط بازار به جیب بزنید و هرگز به کسی که در گزینش سهام به شما کمک میکند پول هنگفت ندهید.
چگونه از اطلاعات غیر عمومی در بازار در امان باشیم؟
"مارتین بنکر" رفتار شناس بازار سرمایه این سوال را که سهامداران در قبال اطلاعات عمومی و غیر عمومی چگونه رفتار کنند را این گونه پاسخ میدهد: هیچ سیگنالی به سهامدار خرد در سودآوری کمک نمیکند، بنابراین به هیچ عنوان به دنبال گرفتن سیگنال از افراد نباشید، شما برای اینکه بتوانید از آسیبهای اطلاعات در امان باشید یک سبد متنوع از سهمها را بر اساس عملکرد شرکتها بچینید و به دنبال این نباشید که به کمک اطلاعات خاص سود بیشتری کسب کنید.
او در ادامه این سوال گفته؛ این واقعیت را نمیتوان کتمان کرد که رانت اطلاعاتی سود خوبی را نصیب شما میکند چرا که رانت به واقعیت سهم اشاره میکند و رفتار سهامداران بزرگ نسبت به آن یکسان است، اما اگر به رانت دسترسی ندارید هرگز به سیگنالها توجه نکنید و سعی کنید تنوع سبد خود را حفظ کنید تا ریسک سرمایهگذاری شما بدون کاهش عایدی حفظ شود.
این رفتار شناس آمریکای از سهامدارانی که به صورت غیر مستقیم در بازار بورس سرمایهگذاری کردند خواسته که صندوقهای را انتخاب کنند که کارمزد کمتر با یک سبد بزرگ و ثابت از سهام دارند.
رانت اطلاعاتی به دادههای معتبر که رفتار تعریف شده یکسانی در قبال آن در بازار شکل میگیرد گفته میشود و تفاوت آن با سیگنال دهی در رفتار تعریف شده و اعتبار آن است، که از جمله موضوعاتی است که سالهای بازار بورس درگیر آن است که قاضیزاده هاشمی نائب رئیس مجلس شورای اسلامی، از دولت سیزدهم خواسته که به علت آسیبهایی که رانت اطلاعاتی به سهامداران خرد میزند و باعث غیر شفاف شدن بازار بورس میشود، جلوی آن را بگیرد.
بنابراین با توجه به رشد بازار سرمایه و افزایش تبلیغات در مورد بازار بورس، سهامداران مراقب باشند که به هر فرد یا شخصی اعتماد نکنند و به گفته "بنکر" تا میتوانند اطلاعات خود را به جای سپردن پول دست یک فرد بالا ببرند.