صاحبخبر - محافظهکاران در برابر دیوار جانسون
محمدرضا ستاری
در حالی که گفته میشود «ترزا می» روز چهارشنبه به طور رسمی از قدرت کنارهگیری میکند و همزمان گمانهزنیهای نخستوزیری بوریس جانسون وزیر خارجه مستعفی انگلیس نیز در هفته آینده بیش از گذشته تقویت شده است، فیلیپ هاموند وزیر خزانهداری و دیوید گوک وزیر دادگستری به صراحت اعلام کردند که در صورت نخستوزیر شدن جانسون از کابینه دولت استعفا خواهند داد. این در حالی است که روزنامه تایمز لندن گزارش داده که علاوه بر این دو وزیر کابینه، شش نماینده حزب محافظهکار نیز گفتهاند در صورت نخستوزیری و همچنین رهبری بوریس جانسون در حزب محافظهکار، از این حزب خارج شده و به حزب لیبرال دموکرات خواهند پیوست.
عمده دلایل این وزرای انگلیسی در کنارهگیری از دولت، قصد جانسون برای خروج از اتحادیه اروپا تا مهرماه امسال است. جانسون که خود از طرفداران سرسخت بریگزیت محسوب میشود و بر سر اختلاف با ترزا می در خصوص طرح پیشنهادی او برای خروج از اتحادیه اروپا از سمت خود در وزارت خارجه کنارهگیری کرده بود، مدعی شده که در این تاریخ یعنی اکتبر امسال بدون توافق یا با توافق از اتحادیه اروپا خارج خواهد شد. در همین راستا، دیوید گوک گفته که در صورت نخستوزیر شدن جانسون من نمیتوانم در کابینه وی حضور داشته باشم، زیرا خروج بدون توافق منجر به حقارت ملی در بریتانیا خواهد شد.
از سوی دیگر فیلیپ هاموند که از اعضای ارشد حزب محافظهکار محسوب شده و پیش از وزارت خزانهداری، عهدهدار وزارت خارجه بریتانیا بود طی بیانیهای تصریح کرده که روز چهارشنبه این هفته از سمت خود کنارهگیری خواهد کرد، زیرا نمیتواند با کسی همراهی کند که قصد خروج بدون توافق از اتحادیه اروپا را داراست. به گزارش گاردین در حالی که برخی از کارشناسان دلیل این استعفاها را اطمینان از کنار گذاشته شدن از سوی بوریس جانسون تعبیر کردهاند، هاموند در بیانیه خود تصریح کرده که به هیچ عنوان به دلیل ترس از اخراج شدن از کابینه دست به استعفا نزده، زیرا این تصمیمی است که پیش از هر واقعه دیگری مصمم به اجرای آن بوده است. وی همچنین گفته از آنجا که جانسون بهعنوان نخستوزیر احتمالی نیاز به نفراتی دارد که با او در اجرای سیاستهایش هماهنگ باشند، ما قصد داریم که پیش از اعلام نخستوزیری جانسون، کابینه را ترک کنیم.
دولت در اقلیت محافظهکاران
در چنین شرایطی نبرد میان بوریس جانسون و جرمی هانت بر سر نخستوزیری در حالی به آخرین روزهای خود نزدیک میشود که جانسون با ترکیب کنونی کابینه، ناچار است که دولتی در اقلیت تشکیل دهد؛ زیرا علاوه بر چند وزیری که به همراه وی از دولت ترزا می جدا شدند، اکثر وزرای کنونی خواستار یک بریگزیت با توافق هستند.
در همین رابطه، گره کور بریگزیت آنچنان چالش سیاسی در لندن ایجاد کرده که به تعبیر ناظران، از زمان جنگ جهانی دوم به این سو، هیچ دولتی در انگلستان این چنین گرفتار بحران سیاسی نشده است. این بحران بود که سرانجام ترزا می را وادار به کنارهگیری کرده و طرحهای پیشنهادی او تاکنون مورد موافقت قرار نگرفته است. به همین دلیل هر چند اروپاییها مجدد حاضر به پذیرش بریتانیا در اتحادیه نیستند ولی بر سر زمانبندی خروج با لندن همکاری میکنند، مشخص نیست که در مدت زمان باقیمانده، دولت بعدی که به احتمال فراوان از سوی بوریس جانسون تشکیل میشود، چگونه میتواند بر سر خروج نرم از اتحادیه با بروکسل به توافق برسد؟ از همین رو تنها راهکار باقیمانده خروج سخت یا بدون توافق است که به گفته کارشناسان علاوه بر دامن زدن به تنشهای دوباره در مرزهای ایرلند در خصوص شهروندان و نیز مراودات اقتصادی چالشهای فراوانی را بر سر راه لندن قرار خواهد داد.
ترکیب خطرناک جانسون و ترامپ
از سوی دیگر در حالی هزاران نفر روز گذشته در لندن در مخالفت با بریگزیت و نخستوزیری احتمالی بورس جانسون دست به تظاهرات زدند که تحلیلگران معتقدند، روی کار آمدن جانسون و همراستایی او با ترامپ در آمریکا حامل پیامهایی خطرناک برای جامعه بینالمللی است.
ترامپ روز جمعه بار دیگر ضمن انتقاد از ترزا می بر سر بریگزیت و در حالی که پیش از آن از نخستوزیر بریتانیا به عنوان فردی احمق یاد کرده بود، اعلام کرد که در صورت نخستوزیر شدن بوریس جانسون روابط لندن و واشنگتن بسیار مطلوب خواهد شد. این گفته همزمان شد تا جنجال استعفای کیم داروک سفیر انگلیس در آمریکا که ترامپ او را به واسطه یادداشتهای افشا شدهاش که منجر به استعفای وی شد، بسیار مورد توهین و تحقیر قرار داده بود. در همین راستا و در حالی که بسیاری از سیاستمداران انگلیسی از داروک حمایت کرده و واکنشهای تندی را نسبت به اظهارات ترامپ از خود نشان دادند، تنها بوریس جانسون بود که از سفیر مستعفی بریتانیا در واشنگتن حمایت نکرد.
به همین دلیل، گاردین هفته گذشته در گزارشی بر پایه اظهارات جانسون در همراهی با ترامپ بر سر مسائل مختلف آورده بود که اتحاد این دو به عنوان راستگرایان عواقب خطرناکی را برای جهان در بر خواهد داشت که به دوقطبیهای بیشتری در داخل کشور نیز دامن میزند. در بخشی از این گزارش همچنین آمده است که لندن با تصمیم بر خروج از اتحادیه اروپا دکمه نابودی خود را فشار داد و همین عامل باعث شده تا اکنون کشور در دست راستگرایانی همچون جانسون قرار بگیرد، در نتیجه روابط بریتانیا با آمریکا در زمان جانسون بهتر خواهد شد و این امر ورود به فاز خطرناکی از افکار راستگرایانه و افراطی است.∎