خبرگزاری مهر، گروه اقتصاد - علی فروزانفر؛ بازار نقره در ایران این روزها بیش از هر زمان دیگری در تقاطع سه متغیر مهم یعنی نرخ دلار، قیمت جهانی اونس نقره و تحولات ژئوپلیتیکی قرار گرفته است؛ عواملی که هر کدام میتوانند به تنهایی مسیر قیمت این فلز گرانبها را تغییر دهند و در کنار یکدیگر چشماندازی پیچیده از آینده بازار نقره ترسیم کنند.
اگرچه نقره همانند طلا از تحولات ارزی و سیاسی تأثیر میپذیرد، اما یک تفاوت مهم میان این دو فلز وجود دارد؛ نقره علاوه بر آنکه یک دارایی سرمایهگذاری و ذخیره ارزش محسوب میشود، یکی از پرکاربردترین فلزات صنعتی جهان نیز به شمار میرود و همین موضوع باعث شده است قیمت آن علاوه بر سیاستهای پولی و نرخ بهره، به وضعیت تولید صنعتی، فناوریهای نوین و تقاضای جهانی نیز وابسته باشد.
در کمتر از دو سال گذشته، بازار جهانی نقره یکی از کمسابقهترین دورههای رشد خود را تجربه کرده است. قیمت هر اونس نقره که در مقاطعی کمتر از ۲۵ دلار معامله میشد، توانست تا محدوده ۱۲۰ دلار نیز صعود کند و بازدهی دلاری بیش از ۴۴۵ درصدی را به ثبت برساند. همزمان در بازار داخلی نیز هر گرم نقره با عیار ۹۹۹ از کمتر از ۴۰ هزار تومان به بیش از ۷۸۰ هزار تومان رسید و بازدهی ریالی بیش از ۱۹۰۰ درصدی را برای سرمایهگذاران رقم زد؛ هرچند پس از اصلاح قیمتها اکنون در محدوده کمتر از ۴۰۰ هزار تومان داد و ستد میشود.
در شرایط فعلی، سرمایهگذاران علاوه بر تحولات داخلی ایران، چشم به سیاستهای پولی آمریکا نیز دوختهاند. انتشار آمارهای جدید بازار کار آمریکا که از ایجاد اشتغال فراتر از انتظار حکایت دارد، با تقویت فشارهای تورمی، انتظارات برای تداوم سیاستهای انقباضی و حتی احتمال افزایش مجدد نرخ بهره را تقویت کرده است.
از سوی دیگر، تحولات غرب آسیا و ابهام درباره سرنوشت مذاکرات و تنشهای منطقهای همچنان یکی از عوامل اثرگذار بر بازار فلزات گرانبها به شمار میرود. همین عوامل موجب شدهاند اونس جهانی نقره پس از ثبت رکوردهای تاریخی، وارد فاز اصلاحی شود و در محدوده ۶۰ تا ۷۰ دلاری نوسان کند.
قیمت نقره در ایران چگونه محاسبه میشود؟
برای تحلیل آینده بازار نقره، ابتدا باید دانست قیمت این فلز در بازار داخلی بر چه مبنایی تعیین میشود. در بازار ایران، قیمت نقره همانند طلا به طور مستقیم از سه عامل اصلی تأثیر میگیرد:
- قیمت جهانی نقره به ازای هر اونس
- نرخ دلار در بازار داخلی
- عیار نقره
در بازارهای جهانی، قیمت نقره بر اساس اونس تروا اعلام میشود. هر اونس تروا معادل ۳۱.۱۰۳۴۷۶۸ گرم است و قیمتهای جهانی معمولاً بر مبنای نقره خالص با عیار ۹۹۹ یا ۹۹۹.۹ محاسبه میشوند.
در بازار ایران نیز اگرچه مصنوعات نقره با عیارهای مختلفی از جمله ۹۲۵، ۹۰۰ و ... معامله میشوند، اما مبنای قیمتگذاری سرمایهگذاری و محاسبات بازار عمدتاً نقره با عیار ۹۹۹ است. به همین دلیل برای تبدیل قیمت جهانی به نرخ داخلی، ابتدا قیمت هر گرم نقره خالص محاسبه شده و سپس در صورت نیاز، با توجه به عیار محصول، ضریب خلوص اعمال میشود.
فرمول کلی محاسبه به این صورت است:
قیمت هر گرم نقره ۹۹۹ برابر است با قیمت هر اونس نقره ضربدر نرخ دلار تقسیم بر ۳۱.۱۰۳۴۷۶۸.
در صورتی که عیار محصول کمتر از ۹۹۹ باشد، قیمت حاصل در ضریب عیار ضرب میشود. برای مثال نقره ۹۲۵ دارای خلوص ۹۲.۵ درصدی است و ارزش فلز آن معادل ۹۲.۵ درصد نقره خالص خواهد بود لذا باید قیمت نقره ۹۹۹ را در ۰.۹۲۵ ضرب کرد.
در بازار داخلی علاوه بر ارزش ذاتی فلز، هزینههایی نظیر اجرت ساخت، سود فروشنده، مالیات و هزینههای جانبی نیز به قیمت نهایی افزوده میشود. به همین دلیل قیمت معاملهشده در بازار آزاد معمولاً با نرخ خام محاسباتی اختلاف دارد.
همین وابستگی همزمان به نرخ ارز، قیمت جهانی و تقاضای صنعتی باعث شده است بازار نقره در سالهای اخیر رفتاری متفاوت از بسیاری از داراییها داشته باشد؛ بازاری که از یک سو از نوسانات اقتصادی و سیاسی تأثیر میپذیرد و از سوی دیگر تحت تأثیر روندهای بلندمدت صنعتی مانند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی، تجهیزات الکترونیکی و فناوریهای نوین قرار دارد.
نرخ بهره، رشد صنعتی و نفت؛ سه موتور اصلی حرکت اونس نقره
برخلاف طلا که عمدتاً به عنوان یک دارایی امن و ذخیره ارزش شناخته میشود، نقره همزمان دو ماهیت متفاوت دارد؛ از یک سو یک فلز گرانبها و دارایی سرمایهگذاری است و از سوی دیگر یکی از مهمترین مواد اولیه مورد استفاده در صنایع پیشرفته جهان به شمار میرود. همین ویژگی باعث شده است که قیمت اونس جهانی نقره تحت تأثیر مجموعه گستردهتری از متغیرها قرار گیرد و در بسیاری از دورهها نوساناتی به مراتب شدیدتر از طلا را تجربه کند.
در شرایط فعلی، یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر بازار نقره، سیاستهای پولی آمریکا و مسیر نرخ بهره استدر شرایط فعلی، یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر بازار نقره، سیاستهای پولی آمریکا و مسیر نرخ بهره است. از آنجا که فلزات گرانبها بازدهی بهرهای ایجاد نمیکنند، افزایش نرخهای بهره معمولاً جذابیت نگهداری آنها را کاهش میدهد. به همین دلیل انتشار آمارهای اقتصادی آمریکا، بهویژه دادههای اشتغال، تورم و رشد دستمزدها، به صورت مستقیم بر انتظارات سرمایهگذاران نسبت به آینده نقره اثر میگذارد.
در کنار نرخ بهره، قیمت نفت نیز از طریق اثرگذاری بر تورم جهانی اهمیت پیدا میکند. افزایش بهای انرژی میتواند هزینه تولید و حملونقل را در سراسر جهان بالا ببرد و به تداوم فشارهای تورمی منجر شود. در شرایط انتظارات تورمی بانکهای مرکزی معمولاً با احتیاط بیشتری به سمت کاهش نرخ بهره حرکت میکننددر چنین شرایطی بانکهای مرکزی معمولاً با احتیاط بیشتری به سمت کاهش نرخ بهره حرکت میکنند و همین موضوع یکی از متغیرهای کلیدی در تعیین مسیر فلزات گرانبها از جمله نقره است.
اما تفاوت اصلی نقره با طلا در همین نقطه آشکار میشود. بخش قابل توجهی از تقاضای جهانی نقره از سوی صنایع مختلف تأمین میشود. استفاده گسترده از نقره در تولید پنلهای خورشیدی، تجهیزات الکترونیکی، نیمهرساناها، خودروهای برقی، تجهیزات مخابراتی و بسیاری از فناوریهای نوین باعث شده است که چشمانداز رشد اقتصادی جهان نیز به یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده قیمت این فلز تبدیل شود.
به همین دلیل نقره در بسیاری از مواقع رفتاری دوگانه از خود نشان میدهد. در دورههایی که نگرانیهای اقتصادی و سیاسی افزایش مییابد، سرمایهگذاران به سمت فلزات گرانبها حرکت میکنند و نقره از این محل حمایت میشود.
از سوی دیگر، در زمان رونق تولید و رشد سرمایهگذاری صنعتی نیز افزایش مصرف فیزیکی میتواند از قیمتها پشتیبانی کند. همین همپوشانی دو منبع تقاضا باعث شده است که تحلیل نقره در مقایسه با طلا پیچیدهتر باشد.
یکی دیگر از شاخصهایی که معاملهگران حرفهای به دقت آن را رصد میکنند، نسبت طلا به نقره استیکی دیگر از شاخصهایی که معاملهگران حرفهای به دقت آن را رصد میکنند، نسبت طلا به نقره است. این نسبت نشان میدهد که برای خرید یک اونس طلا چند اونس نقره مورد نیاز است. افزایش این نسبت معمولاً به معنای عقبماندن نقره از طلا و کاهش آن بیانگر عملکرد بهتر نقره نسبت به طلا تلقی میشود. بسیاری از فعالان بازار از این شاخص برای ارزیابی ارزندگی نسبی دو فلز استفاده میکنند.
نمودار زیر نسبت قیمت جهانی طلا به نقره را نشان میدهد.
منطق اقتصادی این نسبت بر اساس الگوهای تاریخی نشان میدهد که وقتی نسبت به سطوح بالا یعنی محدودهی ۸۰ تا ۹۰ واحد میرسد، طلا در مقایسه با نقره بیشازحد گران و نقره ارزان ارزیابی میشود. در این شرایط، سرمایهگذاران با پیشبینی اصلاح قیمت طلا یا رشد سریعتر نقره، استراتژی خرید نقره را در پیش میگیرند. در مقابل، زمانی که نسبت به سطوح پایین یعنی زیر ۴۰ تا ۵۰ واحد سقوط میکند، نقره نسبت به طلا گرانقیمت محسوب شده و سیگنال خروج از نقره و تبدیل آن به طلا صادر میشود، چرا که طلا در این نقاط ارزش خرید بالاتری دارد.
با نگاهی به نمودار تاریخی این شاخص، نسبت طلا به نقره هماکنون در سطح ۶۳.۶۵۷ قرار دارد. تحلیلهای فنی نشان میدهد که بازار معمولاً در بازهای بین ۴۵ تا ۸۵ واحد نوسان میکند و عدد ۶۳ کنونی، گویای قرارگیری بازار در یک وضعیت تعادلی است. در این شرایط، نسبت نه به اندازهای بالاست که نقره یک فرصت خرید استثنایی محسوب شود و نه آنقدر پایین است که طلا گزینهای قطعی برای جایگزینی به شمار آید؛ لذا بازار در فاز انتظار برای تعیین جهت بعدی قرار دارد.
به طور کلی، سرمایهگذاران با رویکرد حرفهای در زمانهایی که نسبت به بالای ۸۰ واحد میرسد، به دلیل ماهیت صنعتی نقره و پتانسیل جهش آن در رونق اقتصادی، به خرید این فلز روی میآورند. در مقابل، زمانی که نسبت به زیر ۴۵ واحد کاهش مییابد، به دلیل جایگاه طلا به عنوان پناهگاه امن داراییها و ریسک کمتر آن در دوران بحرانهای اقتصادی، به سمت خرید طلا حرکت میکنند.
در نهایت باید توجه داشت که نقره به دلیل کاربردهای صنعتی گسترده در حوزههایی مانند پنلهای خورشیدی و صنایع الکترونیک، نوسانات بسیار شدیدتری نسبت به طلا دارد و هزینههای معاملاتی خرید فیزیکی آن نیز متفاوت است. از همین رو، در شرایط فعلی که بازار در وضعیت متعادل قرار دارد، صبوری و رصد دقیقتر تحولات کلان اقتصادی برای تشخیص روند آتی این نسبت، هوشمندانهترین استراتژی به نظر میرسد.
همچنین باید توجه داشت که بازار نقره نسبت به بازار طلا عمق کمتری داردبازار نقره نسبت به بازار طلا عمق کمتری دارد. ارزش کل بازار نقره و حجم ذخایر سرمایهگذاری آن به مراتب کوچکتر از طلا است و بانکهای مرکزی جهان نیز برخلاف طلا ذخایر راهبردی قابل توجهی از نقره نگهداری نمیکنند. همین موضوع موجب میشود ورود یا خروج سرمایههای بزرگ تأثیر بیشتری بر قیمت نقره داشته باشد و دامنه نوسانات آن افزایش یابد.
در نتیجه سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که نقره اگرچه در بسیاری از مواقع همجهت با طلا حرکت میکند، اما شدت نوسانات آن معمولاً بیشتر است نقره اگرچه در بسیاری از مواقع همجهت با طلا حرکت میکند، اما شدت نوسانات آن معمولاً بیشتر است. به بیان دیگر، نقره در دورههای صعودی میتواند بازدهی بالاتری نسبت به طلا ایجاد کند، اما در دورههای اصلاحی نیز افتهای عمیقتری را تجربه میکند.
از همین رو، علاوه بر نرخ دلار و اونس جهانی، متغیرهایی مانند نرخ بهره آمریکا، قیمت نفت، شاخصهای تولید صنعتی، وضعیت اقتصاد جهانی و نسبت طلا به نقره از مهمترین معیارهایی هستند که فعالان بازار برای تحلیل آینده این فلز گرانبها مورد توجه قرار میدهند.
دلار داخلی؛ متغیری تعیینکننده در قیمت نقره ایران
در کنار تحولات بازار جهانی، نرخ ارز در داخل کشور همچنان مهمترین عامل تعیینکننده قیمت نهایی نقره محسوب میشود. تحریمها، محدودیتهای دسترسی به منابع ارزی، کسری بودجه، رشد نقدینگی، ناترازیهای ساختاری اقتصاد و انتظارات تورمی از جمله عواملی هستند که به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر بازار ارز اثر میگذارند.
از آنجا که قیمت نقره در بازار ایران حاصل ضرب دو متغیر اصلی یعنی نرخ دلار و اونس جهانی است، حتی در شرایطی که بازار جهانی نقره در وضعیت باثباتی قرار داشته باشد، تغییرات نرخ ارز میتواند مسیر قیمت داخلی را به طور کامل دگرگون کند. به همین دلیل تحلیل بازار نقره در ایران بدون بررسی همزمان متغیرهای جهانی و وضعیت بازار ارز داخلی عملاً امکانپذیر نیست.
چهار سناریوی اصلی برای آینده نقره
۱) ادامه وضع موجود؛ آتشبس نیمبند و شرایط نه جنگ نه صلح فعلی
در نخستین سناریو، وضعیت کنونی بدون تحول بنیادین ادامه پیدا میکند. نه جنگ به طور کامل پایان مییابد و نه تنشهای منطقهای به سطح یک درگیری گسترده بازمیگردد. در چنین شرایطی، بازار جهانی نقره همچنان میان دو نیروی متضاد قرار خواهد داشت؛ از یک سو نااطمینانیهای سیاسی و تورمی از قیمتها حمایت میکنند و از سوی دیگر نرخهای بهره نسبتاً بالا مانع از جهشهای پرشتاب میشوند.
در این وضعیت، بسیاری از تحلیلگران محدوده ۶۰ تا ۹۰ دلاری را به عنوان بازه محتمل نوسان اونس نقره در نظر میگیرند. در داخل کشور نیز با تداوم فشارهای تورمی، ناترازیهای اقتصادی و رشد انتظارات تورمی، نرخ دلار میتواند همچنان در مسیر صعودی قرار گیرد و حتی از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور کند.
ترکیب دلار افزایشی و اونس نسبتاً قدرتمند میتواند قیمت هر گرم نقره ۹۹۹ را تا پایان سال به کانال ۵۰۰ هزار تومان بازگرداند.
۲) توافق بدون دستاورد چشمگیر برای ایران
در این سناریو، تنشهای سیاسی تا حدی کاهش مییابد اما دستاورد اقتصادی قابل توجهی برای ایران ایجاد نمیشود. کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی میتواند به بهبود چشمانداز اقتصاد جهانی و افزایش فعالیتهای صنعتی کمک کند؛ موضوعی که برای نقره به عنوان یک فلز صنعتی خبر مثبتی محسوب میشود.
از سوی دیگر، اگر فدرال رزرو به سمت کاهش نرخ بهره حرکت کند، فلزات گرانبها نیز از این وضعیت منتفع خواهند شد. در چنین شرایطی، برخی تحلیلگران امکان بازگشت اونس نقره به محدودههای سهرقمی و حتی نزدیکی سقفهای تاریخی را دور از ذهن نمیدانند.
در داخل کشور اما اگر مشکلات ساختاری اقتصاد همچنان پابرجا بماند، دلار الزاماً کاهش محسوسی را تجربه نخواهد کرد و چهبسا همگام با تورم داخلی در مسیر افزایشی باقی بماند. در چنین شرایطی، نقره میتواند یکی از جذابترین داراییهای بازار باشد و قیمت هر گرم نقره ۹۹۹ به کانال ۷۰۰ هزار تومان یا حتی بالاتر برسد.
۳) توافق با دستاوردهای چشمگیر برای ایران
در سناریوی سوم، توافقی حاصل میشود که آثار اقتصادی ملموسی برای ایران به همراه دارد. افزایش دسترسی به منابع ارزی، کاهش فشار تحریمها، تسهیل صادرات و بهبود انتظارات اقتصادی میتواند باعث افت محسوس نرخ دلار در بازار داخلی شود.
در بازار جهانی، نقره همچنان میتواند از محل رشد فعالیتهای صنعتی و کاهش نرخ بهره حمایت شود، اما افت نرخ ارز داخلی ممکن است بخش مهمی از این اثر را خنثی کند. در چنین شرایطی، احتمال کاهش قیمت نقره در بازار ایران وجود دارد و حتی میتوان افت آن به محدوده ۳۰۰ هزار تومان در هر گرم را نیز متصور بود.
با این حال بسیاری از تحلیلگران معتقدند در صورت تداوم روند توسعه صنایع انرژی خورشیدی، خودروهای برقی و فناوریهای نوین، چنین کاهشهایی بیش از آنکه یک روند بلندمدت باشد، ماهیتی اصلاحی و مقطعی خواهد داشت.
۴) آغاز دوباره جنگ و شکلگیری یک درگیری گسترده
در چهارمین سناریو، تنشها بار دیگر تشدید شده و منطقه وارد یک درگیری گستردهتر میشود. در این وضعیت، بازار جهانی با شوکهای جدید نفتی، افزایش هزینه انرژی و تشدید فشارهای تورمی مواجه خواهد شد.
در کوتاهمدت، نگرانی از رکود اقتصادی و افزایش نرخهای بهره میتواند فشار نزولی بر نقره وارد کند. از منظر تکنیکال و رفتاری نیز برخی تحلیلگران محدوده ۵۰ دلاری را نخستین سطح حمایتی مهم برای اونس نقره میدانند و در صورت شکست این محدوده، کانال ۳۰ دلاری و به طور مشخص محدوده ۳۵ دلار میتواند به عنوان حمایت بعدی مورد توجه بازار قرار گیرد.
اما در داخل کشور، رشد ریسکهای سیاسی و اقتصادی میتواند به افزایش شدید انتظارات تورمی و فشار بر بازار ارز منجر شود. در چنین شرایطی دلار میتواند مانند سایر سناریوها به کانال ۲۰۰ هزار تومان یا بالاتر وارد شود.
برآیند این دو نیرو، یعنی افت احتمالی اونس جهانی و رشد نرخ ارز داخلی، میتواند موجب شود قیمت نقره در ایران برخلاف افت بازار جهانی، همچنان در این سطوح قیمتی باقی بماند و در محدوده ۴۰۰ هزار تومان در هر گرم نوسان کند. در این شرایط نقره ممکن است بسته به شدت نزول قیمت جهانی به کانال ۳۰۰ هزار تومان بازگردد یا از سوی دیگر بسته به شدت افزایش قیمت دلار به کانال ۵۰۰ هزار تومان برسد.
آیا نقره در سطوح فعلی ارزنده است؟
جمعبندی سناریوهای مطرحشده نشان میدهد که نقره در قیمتهای فعلی همچنان یکی از داراییهای مورد توجه تحلیلگران بازارهای جهانی و داخلی محسوب میشودجمعبندی سناریوهای مطرحشده نشان میدهد که نقره در قیمتهای فعلی همچنان یکی از داراییهای مورد توجه تحلیلگران بازارهای جهانی و داخلی محسوب میشود. استدلال اصلی این گروه آن است که نقره برخلاف طلا تنها یک دارایی سرمایهگذاری نیست، بلکه بخش قابل توجهی از تقاضای آن از سوی صنایع مختلف تأمین میشود؛ موضوعی که در بلندمدت میتواند پشتوانهای برای قیمت این فلز باشد.
از سوی دیگر، نقره پس از ثبت رکوردهای تاریخی و تجربه یک اصلاح قابل توجه، اکنون فاصله محسوسی با سقفهای قیمتی خود دارد. همین موضوع باعث شده است برخی فعالان بازار معتقد باشند بخش مهمی از فشار فروش و هیجان نزولی پیشتر تخلیه شده و هرچه قیمتها به سطوح حمایتی مهم نزدیکتر شوند، احتمال بازگشت تقاضا افزایش مییابد.
در این میان، توسعه صنایع مرتبط با انرژیهای تجدیدپذیر، گسترش استفاده از پنلهای خورشیدی، رشد بازار خودروهای برقی و افزایش مصرف نقره در تجهیزات الکترونیکی از جمله عواملی هستند که همچنان به عنوان محرکهای بنیادی بازار نقره مورد توجه قرار دارند. همچنین برخی تحلیلگران معتقدند نسبت طلا به نقره در سطوحی قرار گرفته که از منظر تاریخی میتواند نشانهای از عقبماندگی نسبی نقره در مقایسه با طلا باشد.
البته این به معنای نبود ریسک نیست. نقره به طور سنتی یکی از پرنوسانترین فلزات گرانبها محسوب میشود و دامنه نوسانات آن معمولاً از طلا بیشتر است. همین ویژگی باعث میشود که سرمایهگذاران علاوه بر چشمانداز بازدهی بالاتر، احتمال افتهای کوتاهمدت و اصلاحهای سنگینتر را نیز در محاسبات خود لحاظ کنند.
افزون بر این، بازار نقره همزمان از متغیرهای متعددی همچون نرخ بهره آمریکا، رشد اقتصادی جهان، وضعیت تولید صنعتی، تحولات ژئوپلیتیکی، نرخ دلار و شرایط اقتصاد داخلی ایران تأثیر میپذیرد. بنابراین هرگونه تغییر در این عوامل میتواند مسیر قیمت را در کوتاهمدت تغییر دهد.
با وجود این ریسکها، برآیند سناریوهای مورد بررسی نشان میدهد که بسیاری از تحلیلگران در شرایط فعلی احتمال رشد میانمدت نقره را بیشتر از احتمال ریزش عمیق و پایدار آن ارزیابی میکنند. به همین دلیل برخی کارشناسان معتقدند سرمایهگذارانی که قصد ورود به این بازار را دارند، بهتر است به جای خرید یکباره و مبتنی بر هیجان، از روش خرید تدریجی و پلهای استفاده کنند تا ریسک ناشی از نوسانات کوتاهمدت کاهش یابد.
میانگین وزنی سناریوها؛ راهی برای برآورد ذهنی قیمت آینده نقره
با توجه به وابستگی همزمان نقره به نرخ دلار، اونس جهانی، نرخ بهره آمریکا، وضعیت اقتصاد جهانی و میزان تقاضای صنعتی، ارائه یک عدد قطعی برای قیمت آینده این فلز کار سادهای نیست. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران به جای تمرکز بر یک پیشبینی واحد، از روش سناریونویسی و میانگین وزنی احتمالات استفاده میکنند.
در این روش، برای هر یک از سناریوهای مطرحشده، یک احتمال وقوع در نظر گرفته میشود و سپس قیمت برآوردی نقره در هر سناریو در آن احتمال ضرب میشود. حاصل جمع این اعداد، یک برآورد ذهنی و شخصیسازیشده از قیمت آینده خواهد بود.
برای مثال، فرض کنید یک سرمایهگذار احتمال وقوع سناریوهای مختلف را به شکل زیر ارزیابی کند:
- سناریوی اول: ۲۰ درصد
- سناریوی دوم: ۳۰ درصد
- سناریوی سوم: ۳۰ درصد
- سناریوی چهارم: ۲۰ درصد
حال اگر با استفاده از جدولهای انتهای این گزارش، قیمت هر گرم نقره ۹۹۹ را برای این سناریوها به ترتیب ۵۰۰، ۷۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومان برآورد کند، محاسبه به شکل زیر خواهد بود:
[۲۰×۵۰۰ + ۳۰×۷۰۰ + ۳۰×۳۰۰ + ۲۰×۴۰۰] ÷ ۱۰۰
که نتیجه آن حدود ۴۸۰ هزار تومان برای هر گرم نقره ۹۹۹ خواهد بود.
البته این روش یک مدل ساده و سرانگشتی است و نباید به عنوان پیشبینی قطعی تلقی شود. هدف اصلی آن کمک به سرمایهگذار برای اندیشیدن در قالب احتمالات است. در واقع به جای آنکه فرد تنها به یک سناریوی خاص تکیه کند، مجموعهای از مسیرهای محتمل را در نظر میگیرد و تصمیم خود را بر اساس میانگین انتظارات شکل میدهد.
مزیت دیگر این روش آن است که هر فرد میتواند با توجه به برداشت خود از شرایط سیاسی، اقتصادی و صنعتی جهان، وزن سناریوها را تغییر دهد و به نتیجهای متفاوت برسد. به همین دلیل این مدل بیش از آنکه یک ابزار پیشبینی باشد، ابزاری برای مدیریت عدم قطعیت و تصمیمگیری در شرایط پرابهام محسوب میشود.
جمعبندی نهایی
در مجموع، بازار نقره در ایران در نقطه تلاقی مجموعهای از متغیرهای داخلی و بینالمللی قرار گرفته است. از یک سو اونس جهانی نقره تحت تأثیر نرخ بهره آمریکا، تورم جهانی، قیمت انرژی، رشد اقتصادی و تقاضای صنعتی حرکت میکند و از سوی دیگر نرخ دلار در داخل کشور از عواملی همچون تحریمها، کسری بودجه، ناترازیهای اقتصادی و انتظارات تورمی اثر میپذیرد.
برخلاف طلا که عمدتاً به عنوان یک دارایی ذخیره ارزش شناخته میشود، نقره همزمان یک فلز گرانبها و یک ماده اولیه راهبردی برای صنایع نوین به شمار میرود. همین ویژگی موجب شده است که در دورههای رونق اقتصادی و رشد فناوری نیز بتواند از محل افزایش مصرف صنعتی مورد حمایت قرار گیرد.
هرچند نقره به دلیل عمق کمتر بازار و وابستگی بیشتر به جریانهای سرمایهگذاری، معمولاً نوسانات شدیدتری نسبت به طلا تجربه میکند، اما همین ویژگی باعث شده است در دورههای صعودی نیز بازدهی بالقوه بیشتری داشته باشد.
در نهایت، برآیند سناریوهای مطرحشده نشان میدهد که آینده نقره بیش از هر چیز به مسیر نرخ ارز در داخل کشور، سیاستهای پولی آمریکا و وضعیت اقتصاد جهانی وابسته خواهد بود. از همین رو، این فلز همچنان در کانون توجه سرمایهگذاران، فعالان بازارهای کالایی و افرادی قرار دارد که به دنبال داراییهایی با قابلیت پوشش ریسک تورم و بهرهمندی از روندهای بلندمدت صنعتی هستند.
البته نباید فراموش کرد که بازدهیهای تاریخی لزوماً قابل تکرار نیستند. نقره طی کمتر از دو سال گذشته توانست همزمان از جهش نرخ ارز در داخل کشور و رشد کمسابقه اونس جهانی بهرهمند شود و در نتیجه بازدهی ریالی نزدیک به ۱۹۰۰ درصد را به ثبت برساند. تکرار چنین بازدهیای در افق کوتاهمدت مستلزم وقوع مجموعهای از شرایط استثنایی است؛ از جمله چند برابر شدن مجدد قیمت جهانی نقره، جهش شدید نرخ دلار در داخل کشور و شکلگیری همزمان موج جدیدی از تقاضای سرمایهگذاری و صنعتی در بازارهای جهانی. در حالی که بخشی از این عوامل پیشتر در قیمتها منعکس شدهاند و بسیاری از تحلیلگران معتقدند هرچه ارزش یک دارایی بزرگتر میشود، حفظ همان نرخ رشد گذشته دشوارتر خواهد بود. از این رو، هرچند نقره همچنان میتواند در سناریوهای مختلف بازدهی قابل توجهی ایجاد کند، اما انتظار تکرار بازدهیهای فوقالعاده سالهای اخیر بدون وقوع تحولات اقتصادی و سیاسی بسیار بزرگ، با واقعیتهای فعلی بازار همخوانی چندانی ندارد.
از نظر تحلیلی هم این حرف کاملاً قابل دفاع است. اگر نقره بخواهد دوباره ۱۹۰۰ درصد رشد کند:
- نقره ۴۰۰ هزار تومانی باید به حدود ۸ میلیون تومان در هر گرم برسد.
- اگر دلار ۲۰۰ هزار تومان باشد، چنین قیمتی مستلزم اونسهایی در چند صد دلار است.
- اگر اونس مثلاً ۱۲۰ دلار باقی بماند، دلار باید چند برابر سطوح فعلی شود.
- یا هر دو متغیر باید همزمان جهشهای بسیار بزرگ را تجربه کنند.
بنابراین میتوان گفت بازدهیهای خوب همچنان ممکن است، اما تکرار بازدهی ۱۹۰۰ درصدی نیازمند شرایطی بسیار استثناییتر از آن چیزی است که امروز در سناریوهای محتمل بازار مشاهده میشود.
پیوست.
برای برآورد قیمت هر گرم نقره ۹۹۹، میتوانید از جدول زیر استفاده کنید. کافی است با یافتن قیمت مورد انتظار دلار در ستون سمت راست (سطرها) و مطابقت آن با قیمت جهانی اونس نقره در ردیف بالا (ستونها)، عددِ محل تقاطع این دو را پیدا کنید. این عدد، قیمت تقریبی هر گرم نقره ۹۹۹ در بازار ایران خواهد بود.
به عنوان مثال قیمت برآوردی هر گرم نقره ۹۹۹ به ازای دلار ۲۰۰ هزار تومانی و اونس ۱۲۰ دلاری در حدود ۷۷۱ هزار تومان است که در جدول بالا مشخص شده است.